Konuyu Değerlendir
  • 0 Oy - 0 Ortalama
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

İnme: Nedenleri, Belirtileri, Tedavi Yöntemleri
#1

[Resim: ZoKGFp.jpg]


Kan damarlarının tıkanması veya kanaması beyne kan akışını kesintiye uğrattığında veya azalttığında inme meydana gelir. Bu olduğunda, beyin yeterli oksijen veya besin almaz ve beyin hücreleri ölmeye başlar.

İnme serebrovasküler bir hastalıktır. Bu, beyin oksijeni besleyen kan damarlarını etkilediği anlamına gelir. Beyin yeterli oksijen almazsa, hasar oluşmaya başlayabilir.

İnme tıbbi bir acil durumdur, çünkü inmeler ölüme veya kalıcı sakatlığa yol açabilir. İskemik inme tedavisi için fırsatlar vardır, ancak bir inme belirtileri başladıktan sonra ilk birkaç saat içinde tedaviye başlanması gerekir.

Geçici bir iskemik atak (TIA veya mini inme), semptomların kendiliğinden çözüldüğü kısa ömürlü bir iskemik inmeyi tanımlar. Bu durum, gelecekteki inme riskini en aza indirmeye çalışmak için acil durum değerlendirmesini de gerektirir. Tanım olarak, tüm semptomlar 24 saat içinde çözülürse inme TIA olarak sınıflandırılır. Bunun dışında inme İskemik veya Hemorajik kökenli olabilir.

İskemik inme

İskemik inme, tıkalı veya daralmış arterler nedeniyle oluşur. Tedavi beyne yeterli kan akışını sağlamaya odaklanma eğilimindedir.Beyindeki bir arterin pıhtı (tromboz) tarafından tıkanması, inmenin en yaygın nedenidir. Beynin pıhtılaşmış kan damarı tarafından beslenen kısmı kan ve oksijenden yoksun bırakılır. Yoksun kan ve oksijenin bir sonucu olarak, beynin o kısmının hücreleri ve vücudun kontrol ettiği kısmı çalışmayı durdurur.

Beyindeki daralmış kan damarları için risk faktörleri, kalp krizinde daralmaya neden olanlarla aynıdır (miyokard enfarktüsü). Bu risk faktörleri şunları içerir:

-yüksek tansiyon (hipertansiyon),
-yüksek kolestorol,
-diyabet ve sigara içmek.

Hemorajik inme

Beyindeki bir kan damarı yırtıp çevresindeki beyin dokusuna kanadığında serebral kanama meydana gelir. Beyin kanaması (beyindeki kanama), beynin bazı kısımlarına kan ve oksijeni çeşitli şekillerde yoksun bırakarak inme semptomlarına neden olur. Bazı hücrelere kan akışı kaybolur. Ek olarak, kan çok tahriş edicidir ve beyin dokusunun şişmesine neden olabilir (serebral ödem). Ödem ve beyin kanamasından kan birikmesi kafatası içindeki basıncı arttırır ve beyni kemikli kafatasına karşı sıkıştırarak daha fazla hasara neden olur. Bu ayrıca beyin dokusu ve hücrelerine kan akışını azaltır.

[Resim: HzZNzr.jpg]

İnme Sonucu Hangi Semptomlar Ortaya Çıkabilir?

Bir inmeyi takip eden problem türleri ve dereceleri, beynin hangi alanının hasar gördüğüne bağlıdır. Genellikle inme beş tip soruna neden olabilir: felç veya hareketi kontrol eden problemler; ağrı dahil duyusal rahatsızlıklar; dili kullanma veya anlama sorunları; düşünme ve hafıza ile ilgili sorunlar; ve duygusal rahatsızlıklar.

[Resim: r6ATnd.jpg]
İnme sonrası beyinde etkilenen bölgenin radyolojik görüntüsü. 

Felç veya hareketi kontrol etme problemleri (motor kontrol)

Felç, inmeden kaynaklanan en yaygın sorunlardan biridir. Felç genellikle vücudun beynin inme tarafından zarar gören tarafının karşısındadır ve yüzü, bir kolu, bir bacağı veya vücudun tüm tarafını etkileyebilir. Bu tek taraflı felç hemipleji olarak adlandırılır (tek taraflı zayıflığa hemiparezi denir ). Hemiparezi veya hemiplejili inme hastaları, yürüme veya nesneleri kavrama gibi günlük aktivitelerde zorluk yaşayabilir. Bazı inmeli hastalar, yutma için kasları kontrol eden beynin hasar görmesi nedeniyle yutma ile ilgili olarak disfaji olarak adlandırılır . Beynin alt kısmına, beyincikte hasar, vücudun ataksi adı verilen bir engel olan hareketi koordine etme yeteneğini etkileyebilir.vücut duruşu, yürüme ve denge sorunlarına yol açar.

Ağrı dahil duyusal rahatsızlıklar

İnme hastaları dokunma, ağrı, sıcaklık veya pozisyon hissetme yeteneğini kaybedebilir. Duyusal bozukluklar ayrıca hastaların tuttuğu nesneleri tanıma yeteneğini de engelleyebilir ve hatta kendi uzvunun tanınması kaybına neden olacak kadar şiddetli olabilir. Bazı inmeli hastalar, paresteziler olarak bilinen bir semptom olan felçli veya zayıflamış uzuvlarda karıncalanma veya karıncalanmada ağrı, uyuşma veya garip hisler yaşarlar .

Bir inmeden hemen sonra üriner kontinans kaybı oldukça yaygındır ve sıklıkla duyusal ve motor bozuklukların bir kombinasyonundan kaynaklanır. İnme geçiren kişiler idrara çıkma ihtiyacını algılama yeteneğini veya mesane kaslarını kontrol etme yeteneğini kaybedebilir. Bazıları zaman içinde tuvalete ulaşmak için yeterli hareketliliğe sahip olmayabilir. Bağırsak kontrolü veya kabızlık kaybı da meydana gelebilir. İnme sonrası kalıcı inkontinans nadirdir, ancak inme mağdurları için geçici olarak bağırsak veya mesane kontrolü kaybı bile duygusal olarak zor olabilir.

İnme mağdurlarında sıklıkla sinir sistemine inme kaynaklı hasardan (nöropatik ağrı) kaynaklanan çeşitli kronik ağrı sendromları görülür. Bazı inmeli hastalarda, beyindeki duyum yolları zarar görür ve duyusal açığı olan bir uzuvda veya vücudun bir tarafında ağrı hissi ile sonuçlanan yanlış sinyallerin iletilmesine neden olur. Bu ağrı sendromlarının en yaygın olanı, ilaçlarla bile tedavi edilmesi zor olabilen talamik ağrı sendromudur. Son olarak, inmeden sonra ortaya çıkan bazı ağrılar sinir sistemi hasarından değil, inmeden kaynaklanan zayıflıktan kaynaklanan mekanik problemlerden kaynaklanır. Ciddi derecede zayıflamış veya felçli bir kolu olan hastalar genellikle omuzdan dışa doğru yayılan orta ila şiddetli ağrı yaşarlar. Çoğu zaman, ağrı, uzun bir süre hareketsiz hale getirilmiş bir eklemde hareket eksikliğinden kaynaklanır (kolunuzu veya omzunuzu haftalarca alçıda tutmak gibi) ve eklem çevresindeki tendonlar ve bağlar tek bir pozisyonda sabitlenir . Buna yaygın olarak "donmuş" eklem denir; "pasif" hareket (eklem bir birey yerine bir terapist veya bakıcı tarafından hafifçe hareket ettirilir veya bükülür) eklemde felçli bir uzuvda ağrılı "donmayı" önlemek ve istemli motor gücü geri döndüğünde ve hareket ettiğinde kolay harekete izin vermek için gereklidir.

Dili kullanma veya anlama sorunları (afazi)

Tüm inme geçirenlerin en az dörtte biri, konuşma ve yazma dilini konuşma, yazma ve anlama becerisini içeren dil bozuklukları yaşar. Beynin dil kontrol merkezlerinden herhangi birinde felce bağlı yaralanma, sözlü iletişimi ciddi şekilde bozabilir. Dilin baskın merkezleri, sağ elini kullanan bireyler ve birçok sol elini kullananlar için beynin sol tarafındadır. Beynin baskın tarafında, Broca bölgesi olarak bilinen bir dil merkezine zarar verilmesi, etkileyici afaziye neden olur. Bu tür afazi olan insanlar düşüncelerini kelimelerle veya yazı ile aktarmakta zorluk çekerler. Düşündükleri kelimeleri konuşma ve kelimeleri tutarlı, dilbilgisel olarak doğru cümlelerde bir araya getirme yeteneğini kaybederler. Buna karşılık, beynin Wernicke bölgesi olarak adlandırılan bir dil merkezinde bulunan bir dil merkezine zarar vermek, alıcı afazi ile sonuçlanır . Bu rahatsızlığı olan kişiler, sözlü veya yazılı dili anlamada zorluk çeker ve genellikle tutarsız konuşmaya sahiptir. Dilbilgisel olarak doğru cümleler oluşturabilmelerine rağmen, ifadeleri genellikle anlamsızdır. En şiddetli afazi şekli, küresel afazi, beynin dil işlevinde yer alan çeşitli bölgelerine verilen büyük hasardan kaynaklanır. Küresel afazi olan insanlar neredeyse tüm dil yeteneklerini kaybederler; dili anlayamazlar veya düşünceyi iletmek için kullanamazlar.

Düşünme ve hafıza ile ilgili sorunlar

İnme beynin hafıza, öğrenme ve farkındalıktan sorumlu kısımlarına zarar verebilir. İnme mağdurları, dikkat sürelerini önemli ölçüde kısaltabilir veya kısa süreli hafızada eksiklikler yaşayabilir. Bireyler ayrıca plan yapma, anlam anlama, yeni görevler öğrenme veya diğer karmaşık zihinsel aktivitelere katılma yeteneklerini kaybedebilirler. İnmeden kaynaklanan iki oldukça yaygın bozukluktur , HA , inmeden kaynaklanan fiziksel bozuklukların gerçeği kabul bir yetersizlik ve ihmal , nesne ya da inme engelli tarafında yer duyusal uyaranlara yanıt yeteneğinin kaybı. Geliştirmek İnme sonucunda apraksisi(öğrenilmiş amaçlı bir hareket yürütme yeteneğinin kaybı) karmaşık bir görevde yer alan adımları planlayamaz ve bunlara uygun sırayla hareket edemez. Apraksisi olan inme mağdurları da bir dizi talimatı takiben sorun yaşayabilirler. Apraksi, düşünce ve eylem arasında var olan ince bağlantıların bozulmasından kaynaklanıyor gibi görünmektedir.

Duygusal rahatsızlıklar

İnme geçiren birçok insan korku, endişe, hayal kırıklığı, öfke, üzüntü ve fiziksel ve zihinsel kayıpları için keder hissi duyar. Bu duygular inmenin psikolojik travmasına doğal bir yanıttır. Bazı duygusal rahatsızlıklar ve kişilik değişiklikleri, beyin hasarının fiziksel etkilerinden kaynaklanır. Bireyin işlevini bozan umutsuzluk duygusu olan klinik depresyon, inme geçirenlerin en sık yaşadığı duygusal bozukluk gibi görünmektedir. Klinik depresyon belirtileri arasında uyku bozuklukları, yeme kalıplarında ani kilo kaybına veya kazanmaya yol açabilecek radikal bir değişiklik, uyuşukluk, sosyal geri çekilme, sinirlilik, yorgunluk, kendinden nefret etme ve intihar düşünceleri bulunur. İnme sonrası depresyon antidepresan ilaçlar ve psikolojik danışmanlık ile tedavi edilebilir.

İnme Rehabilitasyonu

İnme rehabilitasyonunun amacı, inme beyninizin bir bölümünü etkilediğinde kaybettiğiniz becerileri yeniden öğrenmenize yardımcı olmaktır. İnme rehabilitasyonu, bağımsızlığı yeniden kazanmanıza ve yaşam kalitenizi artırmanıza yardımcı olabilir.

İnme komplikasyonlarının şiddeti ve her bireyin iyileşme yeteneği büyük ölçüde değişir. Araştırmacılar, odaklı bir inme rehabilitasyon programına katılan kişilerin inme rehabilitasyonu olmayan çoğu insandan daha iyi performans gösterdiğini bulmuşlardır.

İnme rehabilitasyonuna birçok yaklaşım vardır. Rehabilitasyon planınız vücudun bir kısmına veya inmeden etkilenen yetenek türüne bağlı olacaktır.

Fiziksel aktiviteler şunları içerebilir:

Motor beceri egzersizleri:

Bu egzersizler kas gücünüzü ve koordinasyonunu  geliştirmeye yardımcı olabilir. Yutkunmanızı güçlendirmek için terapiniz olabilir.

Hareketlilik eğitimi:

Yürüteç, baston, tekerlekli sandalye veya ayak bileği ateli gibi hareket yardımlarını kullanmayı öğrenebilirsiniz. Ayak bileği ateli, yürümeyi öğrenirken vücudunuzun ağırlığını desteklemeye yardımcı olmak için ayak bileğinizi stabilize edebilir ve güçlendirebilir.

Hareket açıklığı tedavisi:

Bazı egzersizler ve tedaviler kas gerginliğini (spastisite) hafifletebilir ve hareket aralığını geri kazanmanıza yardımcı olabilir.

İnme rehabilitasyonu ne zaman başlamalıdır?

İnme rehabilitasyonuna ne kadar erken başlarsanız, kayıp yetenek ve becerileri kazanma olasılığınız o kadar artar.

Bununla birlikte, doktorlarınızın acil öncelikleri:

Tıbbi durumunuzu stabilize edin
Hayatı tehdit eden koşulları kontrol edin
Başka bir inme atağı önleme
İnme ile ilgili komplikasyonları sınırlayın
İnme rehabilitasyonunun, hastanedeyken inmeden 24-48 saat sonra başlaması yaygındır.

İnme rehabilitasyonu ne kadar sürer?

İnme rehabilitasyonunuzun süresi, inme şiddetinize ve ilgili komplikasyonlara bağlıdır. Bazı inme kurtulanları hızla iyileşir. Ancak çoğu, inmeden sonra muhtemelen aylar veya yıllar süren bir tür uzun süreli inme rehabilitasyonuna ihtiyaç duyar.

Becerileri öğrendikçe ve ihtiyaçlarınız değiştikçe, iyileşme sırasında inme rehabilitasyon planınız değişecektir. Devam eden uygulama ile zaman içinde kazanç sağlamaya devam edebilirsiniz.

Ev tabanlı rehabilitasyon programları

Evde rehabilitasyon, hastaların rehabilitasyon programlarını uyarlayabilmeleri ve bireysel programları takip edebilmeleri için büyük esneklik sağlar. İnme mağdurları haftada birkaç saat yoğun bir tedaviye katılabilir veya daha az talepkar bir rejimi takip edebilir. Bu düzenlemeler genellikle sadece bir tür rehabilitasyon terapisti tarafından tedavi gerektiren kişiler için en uygunudur.Ev tabanlı rehabilitasyon programlarının en büyük dezavantajı, özel ekipman eksikliğidir. Ancak, evde tedavi görmek, insanlara kendi yaşam ortamları bağlamında beceri uygulama ve telafi edici stratejiler geliştirme avantajı sağlar.

İnmede fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemleri hakkında daha detaylı yazımız için takip etmeyi unutmayın. 
Bul
Alıntı


Foruma Git:


Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi