https://www.fizyoplatforum.com/ Sat, 09 May 2026 12:24:35 +0000 MyBB https://www.fizyoplatforum.com/konu-plexus-sacralis-anatomisi.html Fri, 25 Feb 2022 12:10:38 +0000 Sevgi Uğurel]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-plexus-sacralis-anatomisi.html PLEKSUS SACRALİS ANATOMİSİ Pelvisin arka duvarında m.piriformis’in önünde, a.iliaca interna ve v.iliaca interna, üreter, sağda ileum’un son bölümü, solda sigmoid colon’un arkasında yer alır. M.psoas major’ün iç kenarında ve art.sacroiliaca önünden aşağıya doğru iner. L5 spinal sinirin ön dalı ile L4 spinal sinirin ön dalından ayrılan sinirin oluşturduğu truncus lumbosacralis ve S1, S2, S3 spinal sinirlerin tümü, S4 spinal sinirin ön dalının bir kısmının katılımıyla oluşur. Sacral pleksus pelvis içinde uzanarak sacrum’un foramina sacralia anteriora deliklerinden çıkar.





Önde fascia pelvis parietalis aracılığıyla a. v. İliaca interna ile dallarıyla komşudur. Arkada ise m.piriformis ile komşudur.
Alt extremiteye giden dallar pelvis’ten foramen ischiadicum majus’tan geçerek çıkarlar.


a) N. Musculi Quadrati Femoris ( L4 – L5 – S1)
b) N. Musculi Obturatorii İnterni ( L5 – S1 – S2 )
c) N. Musculi Piriformis ( S1 – S2 )
d) N. Gluteus Superior ( L4 – L5 – S1)
e) N. Gluteus İnferior ( L5 – S1 – S2)
f) N. Cutaneus Femoris Posterior ( S1 – S2 – S3 )
g) N. İschiadicus ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 )

• N. Tibialis ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 )
  
• N. Fibularis (peroneus ) Communis ( L4 – L5 – S1 -S2)
  

h) N. Pudendus ( S2 – S3 – S4 )







1. N. Musculi Quadrati Femoris ( L4 – L5 – S1):


M. quadratus femoris ve m.gemellus inferior’a dallar verir. Foramen infrapiriforme’den çıkarak pelvis’i terkeder.

2. N. Musculi Obturatorii İnterni ( L5 – S1 – S2 ):
M. obturatorius internus ve m. gemellus superior’ a dallar verir. Foramen infrapiriforme’den çıkarak pelvis’i terkeder. Spina ischiadica’yı çaprazlayıp foramen ischiadicum minus’tan fossa ischioanalis’e girer. M.obturatorius internus üzerinde dağılır.

3. N. Musculi Piriformis ( S1 – S2 ):
M.piriformis’in derin yüzünde ilerleyerek bu kasa dallar verir.

4. N. Gluteus Superior ( L4 – L5 – S1):


Foramen suprapiriforme’den pelvis’i terkeden sinir m.gluteus minimus arasında a.glutea superior ve v.glutea superior’un dallarına eşlik edip iki dala ayrılır. Üst dalı m.gluteus minimus’a, alt dalı ise m.gluteus medius, m.gluteus minimus ve m. tensor fascia latae’ya dallar verir.  M. gluteus medius, M. glutes minimus, M. tensor fascia lata innerve eder.


KLİNİK:


N. gluteus superior zedelenmesinde m. gluteus medius pelvisi destekleyici fonksiyonu bozulur. Bu durumda hasta her adım atışında lezyon tarafına eğilir. Bu belirtiye TRENDELENBURG BELİRTİSİ denir. Sinir lezyonunda, örneğin sağ n.gluteus superior çalışmaz ise sağ taraf yere basarken sol taraf pelvisi yukarı çekilemez ve sol taraf pelvisi aşağı düşer. Sağ ve sol n. gluteus superior hasarlanırsa ördek yürüyüşü görülür.

5. N. Gluteus İnferior ( L5 – S1 – S2):

Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden sinir m.gluteus maximus’un derin yüzünde ilerleyerek m.gluteus maximus’ a dallar verir. M. gluteus maximus’u innerve eder.


6. N. Cutaneus Femoris Posterior ( S1 – S2 – S3 ):


Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden bu sinir a.glutea inferior ile birlikte m.gluteus maximus derininde kasın alt sınırına kadar uzanır. Uyluğun arka yüzünde m.biceps femoris’in uzun başının üzerinde, fascia lata’nın derininde dize kadar uzanır. Burada fascia profunda’yı delerek yüzeyelleşir. Rr.cutanei gluteal bölgeyle, perineum’un, uyluğun ve bacağın ortalarına kadar olan bölümün arka yüzlerinin innervasyonunu sağlar. Nn.clunium inferiores, gluteal bölgenin iç alt kısımlarının innervasyonunu sağlayan dallarıdır. Rr.perinealis ise uyluğun üst iç tarafının, dış genital organların arka kısımları ve perineum’un innervasyonunu sağlayan dallardır. Sadece duyu dalı vardır.


7. N. İschiadicus ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 ):



Sacral pleksus’un devamı şeklindedir. Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden vücüdun en kalın siniridir. Genelde uyluğun 1/3’ünde veya yukarıda n.tibialis ve n.fibularis (peroneus) communis adlı uç dallarına ayrılır. Bazen varyasyonel olarak bu iki sinir pleksus sacralis’ten ayrı ayrı çıkabilmektedir.

N. İschiadicus’un deri üzerindeki izdüşümü:
Regio glutea’da tuber ischiadicum ve trochanter major’u birleştiren çizginin dış 2/3 ‘ü ile 1/3 arasında birinci nokta, sulcus glutealis’in dış 3/5’i ile 2/5’i arası ikinci nokta olarak kabul edilmektedir. Regio poplitea’nın orta noktası ise üçüncü nokta olarak bilinir. Bu üç nokta birleşimiyle n.ischiadicus’un deri üzerinde izdüşümü elde edilir.

Gluteal bölgede m.gluteus maximus’un önünden, m.obturatorius internus, m.quadratus femoris,  m.gemellus superior ve inferior’un arkasından geçerek uyluğa gelir. Yakın komşuluğunda n.cutaneus femoris posterior ve a.glutea inferior ile birlikte ilerler. Uyluktaysa m.adductor magnus’un arkasında ve m.biceps femoris’in önünde yer alır.

Sacral pleksus’un arka bölüm liflerinden n.fibularis (peroneus) communis, ön bölüm liflerinden ise n.tibialis çıkar. Bu iki sinir bir kılıfla sarılı olarak fossa poplitea’ya kadar n.ischiadicus olarak ilerler. Bazen varyasyon olarak bu iki sinir ayrı ayrı çıkarak aşağıya kadar uzanabilir. N.ischiadicus fossa poplitea’da uç dallarına ayrılmadan önce, sinirin n.tibialis bölümünden m.semitendinosus, m.semimembranosus, m.biceps femoris’in çaput longum’una somatomotor, art.coxae’ya sensitif lifler verir. N.fibularis communis bölümünden ise m.biceps femoris’in caput breve’sine somatomotor dallar çıkar. 

N.ischiadicus ayak derisinin tamamı ile bacak derisinin büyük bölümünün sensitif duyusunu taşırken uyluğun arkasındaki kaslar ile bacak ve ayağın tüm kaslarına somatomotor dallar verir.


DALLARI:

N. Tibialis ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 ):


N.ischiadicus’un daha kalın uç dalıdır. M.biceps femoris’i çaput longum’un arkasından çaprazlayarak fossa poplitea’ya gelir. Fossa poplitea’da aşağı doğru indikçe a.poplitea’nın önce dış tarafından sonra arkasından çaprazlayarak iç tarafında ilerler. Fossa poplitea’nın alt kısmında m.gastrocnemius’un iki başının önünde m.popliteus’un arkasında yer alır. M.gastrocnemius’un iki başı arasından ve arcus tendineus musculi solei’nin derininden geçerek bacakta fleksör kaslar arasında uzanır. A.tibialis posterior ve v.tibialis posterior’un önce iç yanında, sonra bu damarları arkadan çaprazlayıp dış yanında yer alarak medial malleol’un arkasına kadar aşağıya doğru iner. Bu hizada, n.tibialis medial malleol ile tendo calcaneus arasındadır. M. Biceps Femoris, M. Semitendinosus, M. Semimembranosus, M. Gastrocnemius, M. Soleus, M. Plantaris, M. Popliteus, M. Flexor Digitorum Longus, M. Flexor Hallucis Longus, M. Tibialis Posterior’u innerve eder. Retinaculum fleksorum’un altında n.plantaris lateralis ve n.plantaris medialis olarak iki uç dala ayrılır.

Uç dalları:




N.plantaris medialis: İki uç dalından en kalın olanıdır. Retinaculum fleksorum cruis’in altından geçtikten sonra m.adductor hallucis ile m.fleksor digitorum brevis’in arasında seyreder. A.plantaris medialis ile birlikte onun dış tarafında seyreder. Başparmağın iç yüzünün sensitif innervasyonunu sağlayan nn.digitales plantares proprii’yi verdikten sonra nn.digitales plantares communes’e ayrılır. Parmakların birbirine bakan yüzlerinde dağılım gösterir. Ayak tabanının iç yarımında topuk hariç başparmaktan başlayarak üç buçuk parmağın plantar ve birbirine bakan yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar. M.adductor hallucis, m.fleksor digitorum brevis, m.fleksor hallucis brevis ve m.lumbricalis 1’e somatomotor dallar verir.


N.plantaris lateralis: Retinaaculum fleksorum’un altından geçtikten sonra m.quadratus plantae ile m.fleksor digitorum brevis arasında, a.plantaris lateralis ile birlikte ve onun iç tarafında ilerler. M.quadratus plantae ve m.abductor digiti minimi’ye somatomotor dallar verir. M. Abduktor Digiti Minimi, M. Quadratus Plantae, Mm. Lumbricales 2-3-4, M. Adductor Hallucis, M. Flexor Digiti Minimi Brevis, Mm. İnterossei Plantares, Mm. İnterossei Dorsales’i innerve eder.





Ayak tabanın dış kısmına sensitif dallar vererek ikiye ayrılır:


a. Ramus superficialis: Nn.digitales plantares communes adında iki adet dal verir. Bunlar da ikişer adet olarak nn.digitales plantares proprii’ye ayrılır. M.fleksor digiti minimi ve dördüncü metatarsal aralıkta olan her iki m.interrosseus’a somatomotor dallar verir. Rr.digitales plantares denilen dalları ayak tabanının topuk hariç dış yarımının bir buçuk parmağın plantar ve birbirine bakan yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar.

b. Ramus profundus: A.plantaris lateralis ile birlikte ayak tabanında içe doğru uzanarak sadece kaslarda dağılır. Sinir m.adductor hallucis, 2.-4. Lumbrical kaslar ve dördüncü metatarsal aralıktaki hariç tüm mm.interossei’ye motor dallar verir. 


Yan dalları:





Rr. Muscularis: Bacağın arka kısmında bulunan tüm fleksör kaslara somatomotor dallar verir. (m.triceps surae, m.plantaris, m.popliteus, m.tibialis posterior, m.fleksor digitorum longus, m.hallucis longus )
N. interosseus cruris: Membrana interossea cruris üzerinde a.tibialis anterior ile birlikte uzanır.
R. articularis: Diz eklemine dağılan dallarıdır.
N.cutaneus surae medialis: Fossa poplitea’nın yukarısında n.tibialis’ten ayrılır. M.gastrocnemius’un iki başı arasından geçerek v.saphena parva ile birlikte aşağı doğru iner. Bacağın ortasında fascia cruris’i delerek yüzeyelleşir. Burada n.fibularis communis’in bir dalı olan n.cutaneus surae lateralis ile birleşerek n.suralis’i şekillendirir.



Rr. Calcanei mediales: Retinaculum fleksorum cruris’i delerek yüzeyelleşen bu dal n.tbialis’ten ayak bileği hizasında ayrılır. Ayak tabının iç tarafının ve topuk derisinin duysal innervasyonunu sağlar.

N. Fibularis (peroneus ) Communis ( L4 – L5 – S1 -S2):





Daha ince ve dışta yerleşim gösteren uç daldır. Fossa poplitea’nın dış tarafında, m.biceps femoris ile m. gastrocnemius’un çaput laterale’si arasında dışa doğru uzanıp çaput fibulae’ya gelir. Collum fibulae’yı arkadan öne doğru dolanarak m.fibularis longus’un içine girerek burada n.fibularis superficialis ve n.fibularis profundus olarak iki uç dala ayrılır.

Uç dallarına ayrılmadan önce diz eklemine sensitif dallar verdiği gibi n.cutaneus surae lateralis dalını verir. N.cutaneus surae lateralis, tibial sinirirn diğer dalı olan n.cutaneus surae medialis ile birleşerek n.suralis’i oluşturur.


N. suralis:




N.cutaneus surae lateralis ile n.cutaneus surae medialis’in bacağın arka yüzünün ortalarında birleşimi ile oluşur. V.saphena parva ile birlikte calcaneal tendonun dış kenarına uzanır. Burada nn.calcanei lateralis dalını vererek calcaneus’un dış tarafındaki deride dağılır. Lateal malleol’un arkasından geçtikten sonra ayağın dış kenraı hizasında n.cutaneus dorsalis lateralis adını alarak küçük parmağa uzanır. Bacağın 1/3 alt kısmının dış ve arka bölümü ile ayağın ve küçük parmağın dış tarafının derisinin sensitif innervasyonunu sağlar.


N.fibularis  communis’in uç dalları:

N. fibularis superficialis: M.fibularis longus içinde n.fibularis communis’ten ayrılır. M.fibularis longus, m.fibularis brevis ve m.extensor digitorum longus arasında aşağı ve öne doğru ilerleyerek bacağın 1/3 altında yüzeyelleşir. M.fibularis longus ve m.fibularis brevis’e somamtomotor dallar veren sinir, yüzeyelleştikten sonra n.cutaneus dorsalis medialis ve n.cutaneus dorsalis imtermedius adı verilen deri dallarını verir. M. Peroneus Longus, M. Peroneus Brevis’i innerve eder.





N. cutaneus dorsalis medialis: Ayak bileğini retinaculum extensorum’un yüzeyelinden geçerek ayak sırtından iç tarafa doğru uzanır. N.digitalis dorsalis pedis olarak iki dala ayrılır. Bu dallardan mediali ayak baş parmağının iç tarafına, lateral olanı ise 2-3 parmakların birbirine komşu yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar

N. cutaneus dorsalis intermedius: N.cutaneus dorsalis medialis ile ayak sırtının büyük bölümünün sensitif innervasyonunu sağlarken, aynı anda 3-5 parmakların arasındaki komşu yüzlerin sensitif innervasyonunu sağlayan nn.digitales dorsales pedis’e ayrılır.




N. fibularis profundus: N.fibularis longus ile fibula arasından geçen sinir, septum intermusculare anterior’u delerek ön bölüme geçer. Burada m.extensor digitorum longus’un derininde, önce a.tibialis anterior’un lateralinde, sonra önünde ve daha sonra da medialinde olmak üzere aşağı doğru ilerler. M.tibialis anterior, m.extensor hallucis longus, m.extensor digitorum longus ve m.fibularis tertius’a ve m.extensor hallucis longus’a somatomotor dallar verir. Ayak bileğine sensitif dallar gönderir. M. Tibialis Anterior, M. Extensor Digitorum Longus, M. Peroneus Tertius, M. Extensor Hallucis Longus, M. Extensor Hallucis Brevis, M. Extensor Digitorum Brevis’i innerve eder. Retinaculum extensorum’un altından geçerek medial ve lateral dallara ayrılır.

i. Lateral dalı: M.extensor digitorum brevis’in derininden geçerek bu kası ve mm.interossei dorsalis II’yi innerve eder.
ii. Medial dalı: A.dorsalis pedis’in dış yanında olmak üzere aşağı doğru uzanarak birinci parmak aralığında n.digitalis dorsalis pedis olarak iki uç dalına ayrılır. Bu dallar birinci ve ikinci parmakların birbirine komşu yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar. Uç dallarına ayrılmadan önce m.interrosseus dorsalis I’e somatomotor dal verir.

NOT:

Ayak parmaklarının dorsal yüzünün sensitif innervasyonunun büyük bölümünü n.fibularis superficialis, sadece 1-2 parmakların komşu yüzlerinin innervasyonunu n.fibularis profundus, küçük parmağın dış tarafının sensitif innervasyonunu ise n.suralis sağlar.

8. N. Pudendus ( S2 – S3 – S4 ):



M.coccygeus ile m.piriformis arasından geçip foramen infrapiriforme’den pelvisi terkederek a.pudenda interna ve v.pudenda interna ile spina ischiadica’yı dolanır. Foramen ischiadicum minus’tan geçerek fossa ischioanalis’e girer. Fossa ischioanalis’in dış duvarında yer alan canalis pudendalis ( Alock kanalı ) içinde perineal bölgeye ve dış genital organlara uzanır. N.pudendus önce nn.rectales inferiores’i verir. Diaphragma urogenitale’de nn.perineii ve n.dorsalis penis olmak üzere uç dallarına ayrılır.



DALLARI:



Nn. Rectales inforiores: n.pudendus’un uç dallarını vermeden önce canalis pudendalis’in iç duvarını delerek ayrıldığı yerdeki dallarıdır. M.sphincter ani externus’a somatomotor dallar verdiği gibi, anüs çevresindeki derinin sensitif duyusunu taşır.
Nn. Perinealis: N.pudendus’un uç dallarından kalın ve yüzeyel olanıdır. Diaphragma urogenitale’de yüzeyel ve derin olarak iki dal verir. Yüzeyel dallar nn.scrotales (labiales) posteriores adı ile dış genital organların arkasından duyu taşır. Derin dallar kaslara somatomotor lif taşıyan rr.musculares’tir.



a. Nn.scrotales (labiales) posteriores: Yüzeyel seyreden dallarıdır. Erkekte perineum ve scrotom’u örten derinin, kadında labium majus’u örten derinin sensitif innervasyonunu sağlar.
b. Rami musculares: Daha derinde ilerler. M.transversus perinei superficialis, m.transversus perinei profundus, m.bulbospongiosus, m.ischiocavernosus ve m.sphincter urethra’yı innerve eder.
N. dorsalis penis: Uç dallarının derininde yerleşim gösterir. A.pudenda interna ile birlikte iskion pubis kolu boyunca yukarı doğru yönelir. Önce diaphragma urogenitale’nin derin ve yüzeyel yaprakları arasında ilerler. Yüzeyel yaprağı delerek lig.suspensorium penis içinde penis sırtına ulaşır. Burada a.dorsalis penis ile birlikte glans penis’e kadar uzanır. N.dorsalis penis daha ince bir sinirdir.



KLİNİK BİLGİLER
Pelvis içinde pleksus sacralis’in travması çok sık görülmez. Hamilelik sırasında son zamanlarda bacaklara vuran bir ağrı oluşabilir. Bu ağrıların kaynağı, fetüs başının yarattığı baskıdır. Pozisyon değişikliği ile bu ağrılar azalabilir.

N.ischiadicus’un uzun seyirli ve kalın olması nedeniyle sıkça zedelenebilir. Disk fıtıkları, kalça eklemi çıkıkları, doğumda bebek bağının baskısı, özellikle rectum kanseri olmak üzere pelvis içinde oluşan patolojik kitleler, gluteal bölgeye intramüsküler ilaç verilmesi ve sinir iltihapları ağrı oluşturabilir. Nu baskılar sonucunda olan ağrıların en önemlisi n.ischiadicus’un sensitif liflerinin dağıldığı alanda duyulan siyatik ağrı (siyaltaji) ‘dır. Siyatik ağrısı uyluğun arka yüzünde, bacağın arka ve dış yüzünde, ayağın dış kenarı boyunca uzanır. Siyaltaji’yi oluşturan en önemli patoloji discus intervertabralis’lerin normal pozisyonlarından taşma göstererek bu bölgedeki spinal sinirlerin köklerine baskı yapmalarıdır. Diğer yandan n.ischiadicus’un enflamasyonu veya yukarıda belirtilen sebeplerde siyaltaji’ye neden olabilir.



Bununla birlikte n.ischiadicus’ta periferik travmalar daha sık görülür. Bunlardan klinink uygulamalar açısından en önemlisi intramuskuler enjeksiyonların en sık yapıldığı yer olan gluteal bölge de yanlış yer seçiminden kaynaklıdır. Bu yanlışlıktan kaçınarak siniri hasara uğratmamak için bu bölgeye yapılacak olan enjeksiyonlar gluteal bölgenin üst-dış kadranına yapılmalıdır.  



N.ischiadicus bıçak yarası, pelvis kırıkları ve kalça çıkıkları durumunda da hasara uğrayabilir. Sinirin tam kesisi durumunda şunlar görülebilir:


Motor kayıp:
Sinirin tam kesisinde iskiokrural kaslar, bacak ve ayak kasları felç olur. M.sartorius n.femoralis’ten, m.gracilis n.obturatorius’tan innerve olduğu için bu kasların etkisiyle bacağa fleksiyon yapılabilir. Ayak burnunun yere sürtülmesini önlemek için ayağın kaldırılıp kendi ağırlığıyla düşmesi yani düşük ayak karakteristiktir. Aşil ve babinski refleksleri kaybolur.



Duyu kaybı:
Dizin distalinde bacağın iç yüzünün küçük bir alanı baş parmağın köküne kadar olan kısımda duyu kaybı izlenir.



N.tibialis’in hasarı:

N.tibialis m.triceps surae’nin derininde yerleşim göstermesine rağmen fossa poplitea’da bulunan kısmının bıçak yarasına bağlı hasarı olabilir. Sinirin tam kesisi durumunda görülen bulgular şunlardır:

Motor kayıp:
Bacağın arkası ve ayak tabanındaki kasların tümü felç olur. Ayak ve ayak parmakları plantar fleksiyon ve inversiyon yapamaz. Ayak ekstensiyon ve pronasyon pozisyonunda kalır. Ayak parmakları adduksiyon ve abduksiyon yapamaz. Hasta ayakların üzerinde yükselemez. Aşil refleski kaybolur.


Duyu kaybı:
Ayak tabanında duyu kaybı oluşur.

N.fibularis (peroneus) communis hasarı:

N.fibularis (peroneus) communis’in fossa poplitea’da çok yüzeyel seyretmesi ve collum fibulae’yı dolandığı yerin hemen deri altında olması nedeniyle bu sinirin yaralanması daha sıktır. Bu yaralanmaya doğrudan bir travma ya da collum fibulae’daki kırık sebep olabilir.

Motor kayıp:

N.fibularis (peroneus) communis felcinde m.tibialis  anterior, m.extensor digitorum longus, m.extensor digitorum brevis, m.peroneus tertius, m.extensor hallucis longus, m.peroneus longus ve m.peroneus brevis’te felç görülür. Ayak ekstensiyon ve pronasyon yapamaz.  N.tibialis’in innerve ettiği kasların daha baskın hareketi nedeniyle ayak fleksiyon ve pronasyon konumundadır. M.tibialis anterior, m.fibularis longus ve m.fibularis brevis çalışmadığından ayakta düz taban oluşur. 

Duyu kaybı:

Bacağın ön ve dış yüzünde ve ayağın dorsal yüzünde duyu kaybı olur.
N.fibularis superficialis felcinde, ayak pronasyon yapamaz. Bacağın alt dış yan bölümü ile ayağın dorsal yüzünün başparmak ve ikinci parmak arasında kalan bölümü ile küçük parmağın dış tarafının dışında kalan yerlerinde duyu kaybı olur.
N.fibularis profundus felcinde, ayak ekstensiyon yapamaz. Ayağın dorsal yüzünde başparmak ve ikinci parmaklarının birbirine bakan komşu yüzlerinde duyu kaybı olur.


KAYNAKÇA:

Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> PLEKSUS SACRALİS ANATOMİSİ Pelvisin arka duvarında m.piriformis’in önünde, a.iliaca interna ve v.iliaca interna, üreter, sağda ileum’un son bölümü, solda sigmoid colon’un arkasında yer alır. M.psoas major’ün iç kenarında ve art.sacroiliaca önünden aşağıya doğru iner. L5 spinal sinirin ön dalı ile L4 spinal sinirin ön dalından ayrılan sinirin oluşturduğu truncus lumbosacralis ve S1, S2, S3 spinal sinirlerin tümü, S4 spinal sinirin ön dalının bir kısmının katılımıyla oluşur. Sacral pleksus pelvis içinde uzanarak sacrum’un foramina sacralia anteriora deliklerinden çıkar.





Önde fascia pelvis parietalis aracılığıyla a. v. İliaca interna ile dallarıyla komşudur. Arkada ise m.piriformis ile komşudur.
Alt extremiteye giden dallar pelvis’ten foramen ischiadicum majus’tan geçerek çıkarlar.


a) N. Musculi Quadrati Femoris ( L4 – L5 – S1)
b) N. Musculi Obturatorii İnterni ( L5 – S1 – S2 )
c) N. Musculi Piriformis ( S1 – S2 )
d) N. Gluteus Superior ( L4 – L5 – S1)
e) N. Gluteus İnferior ( L5 – S1 – S2)
f) N. Cutaneus Femoris Posterior ( S1 – S2 – S3 )
g) N. İschiadicus ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 )

• N. Tibialis ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 )
  
• N. Fibularis (peroneus ) Communis ( L4 – L5 – S1 -S2)
  

h) N. Pudendus ( S2 – S3 – S4 )







1. N. Musculi Quadrati Femoris ( L4 – L5 – S1):


M. quadratus femoris ve m.gemellus inferior’a dallar verir. Foramen infrapiriforme’den çıkarak pelvis’i terkeder.

2. N. Musculi Obturatorii İnterni ( L5 – S1 – S2 ):
M. obturatorius internus ve m. gemellus superior’ a dallar verir. Foramen infrapiriforme’den çıkarak pelvis’i terkeder. Spina ischiadica’yı çaprazlayıp foramen ischiadicum minus’tan fossa ischioanalis’e girer. M.obturatorius internus üzerinde dağılır.

3. N. Musculi Piriformis ( S1 – S2 ):
M.piriformis’in derin yüzünde ilerleyerek bu kasa dallar verir.

4. N. Gluteus Superior ( L4 – L5 – S1):


Foramen suprapiriforme’den pelvis’i terkeden sinir m.gluteus minimus arasında a.glutea superior ve v.glutea superior’un dallarına eşlik edip iki dala ayrılır. Üst dalı m.gluteus minimus’a, alt dalı ise m.gluteus medius, m.gluteus minimus ve m. tensor fascia latae’ya dallar verir.  M. gluteus medius, M. glutes minimus, M. tensor fascia lata innerve eder.


KLİNİK:


N. gluteus superior zedelenmesinde m. gluteus medius pelvisi destekleyici fonksiyonu bozulur. Bu durumda hasta her adım atışında lezyon tarafına eğilir. Bu belirtiye TRENDELENBURG BELİRTİSİ denir. Sinir lezyonunda, örneğin sağ n.gluteus superior çalışmaz ise sağ taraf yere basarken sol taraf pelvisi yukarı çekilemez ve sol taraf pelvisi aşağı düşer. Sağ ve sol n. gluteus superior hasarlanırsa ördek yürüyüşü görülür.

5. N. Gluteus İnferior ( L5 – S1 – S2):

Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden sinir m.gluteus maximus’un derin yüzünde ilerleyerek m.gluteus maximus’ a dallar verir. M. gluteus maximus’u innerve eder.


6. N. Cutaneus Femoris Posterior ( S1 – S2 – S3 ):


Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden bu sinir a.glutea inferior ile birlikte m.gluteus maximus derininde kasın alt sınırına kadar uzanır. Uyluğun arka yüzünde m.biceps femoris’in uzun başının üzerinde, fascia lata’nın derininde dize kadar uzanır. Burada fascia profunda’yı delerek yüzeyelleşir. Rr.cutanei gluteal bölgeyle, perineum’un, uyluğun ve bacağın ortalarına kadar olan bölümün arka yüzlerinin innervasyonunu sağlar. Nn.clunium inferiores, gluteal bölgenin iç alt kısımlarının innervasyonunu sağlayan dallarıdır. Rr.perinealis ise uyluğun üst iç tarafının, dış genital organların arka kısımları ve perineum’un innervasyonunu sağlayan dallardır. Sadece duyu dalı vardır.


7. N. İschiadicus ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 ):



Sacral pleksus’un devamı şeklindedir. Foramen infrapiriforme’den pelvis’i terkeden vücüdun en kalın siniridir. Genelde uyluğun 1/3’ünde veya yukarıda n.tibialis ve n.fibularis (peroneus) communis adlı uç dallarına ayrılır. Bazen varyasyonel olarak bu iki sinir pleksus sacralis’ten ayrı ayrı çıkabilmektedir.

N. İschiadicus’un deri üzerindeki izdüşümü:
Regio glutea’da tuber ischiadicum ve trochanter major’u birleştiren çizginin dış 2/3 ‘ü ile 1/3 arasında birinci nokta, sulcus glutealis’in dış 3/5’i ile 2/5’i arası ikinci nokta olarak kabul edilmektedir. Regio poplitea’nın orta noktası ise üçüncü nokta olarak bilinir. Bu üç nokta birleşimiyle n.ischiadicus’un deri üzerinde izdüşümü elde edilir.

Gluteal bölgede m.gluteus maximus’un önünden, m.obturatorius internus, m.quadratus femoris,  m.gemellus superior ve inferior’un arkasından geçerek uyluğa gelir. Yakın komşuluğunda n.cutaneus femoris posterior ve a.glutea inferior ile birlikte ilerler. Uyluktaysa m.adductor magnus’un arkasında ve m.biceps femoris’in önünde yer alır.

Sacral pleksus’un arka bölüm liflerinden n.fibularis (peroneus) communis, ön bölüm liflerinden ise n.tibialis çıkar. Bu iki sinir bir kılıfla sarılı olarak fossa poplitea’ya kadar n.ischiadicus olarak ilerler. Bazen varyasyon olarak bu iki sinir ayrı ayrı çıkarak aşağıya kadar uzanabilir. N.ischiadicus fossa poplitea’da uç dallarına ayrılmadan önce, sinirin n.tibialis bölümünden m.semitendinosus, m.semimembranosus, m.biceps femoris’in çaput longum’una somatomotor, art.coxae’ya sensitif lifler verir. N.fibularis communis bölümünden ise m.biceps femoris’in caput breve’sine somatomotor dallar çıkar. 

N.ischiadicus ayak derisinin tamamı ile bacak derisinin büyük bölümünün sensitif duyusunu taşırken uyluğun arkasındaki kaslar ile bacak ve ayağın tüm kaslarına somatomotor dallar verir.


DALLARI:

N. Tibialis ( L4 – L5 – S1 – S2 – S3 ):


N.ischiadicus’un daha kalın uç dalıdır. M.biceps femoris’i çaput longum’un arkasından çaprazlayarak fossa poplitea’ya gelir. Fossa poplitea’da aşağı doğru indikçe a.poplitea’nın önce dış tarafından sonra arkasından çaprazlayarak iç tarafında ilerler. Fossa poplitea’nın alt kısmında m.gastrocnemius’un iki başının önünde m.popliteus’un arkasında yer alır. M.gastrocnemius’un iki başı arasından ve arcus tendineus musculi solei’nin derininden geçerek bacakta fleksör kaslar arasında uzanır. A.tibialis posterior ve v.tibialis posterior’un önce iç yanında, sonra bu damarları arkadan çaprazlayıp dış yanında yer alarak medial malleol’un arkasına kadar aşağıya doğru iner. Bu hizada, n.tibialis medial malleol ile tendo calcaneus arasındadır. M. Biceps Femoris, M. Semitendinosus, M. Semimembranosus, M. Gastrocnemius, M. Soleus, M. Plantaris, M. Popliteus, M. Flexor Digitorum Longus, M. Flexor Hallucis Longus, M. Tibialis Posterior’u innerve eder. Retinaculum fleksorum’un altında n.plantaris lateralis ve n.plantaris medialis olarak iki uç dala ayrılır.

Uç dalları:




N.plantaris medialis: İki uç dalından en kalın olanıdır. Retinaculum fleksorum cruis’in altından geçtikten sonra m.adductor hallucis ile m.fleksor digitorum brevis’in arasında seyreder. A.plantaris medialis ile birlikte onun dış tarafında seyreder. Başparmağın iç yüzünün sensitif innervasyonunu sağlayan nn.digitales plantares proprii’yi verdikten sonra nn.digitales plantares communes’e ayrılır. Parmakların birbirine bakan yüzlerinde dağılım gösterir. Ayak tabanının iç yarımında topuk hariç başparmaktan başlayarak üç buçuk parmağın plantar ve birbirine bakan yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar. M.adductor hallucis, m.fleksor digitorum brevis, m.fleksor hallucis brevis ve m.lumbricalis 1’e somatomotor dallar verir.


N.plantaris lateralis: Retinaaculum fleksorum’un altından geçtikten sonra m.quadratus plantae ile m.fleksor digitorum brevis arasında, a.plantaris lateralis ile birlikte ve onun iç tarafında ilerler. M.quadratus plantae ve m.abductor digiti minimi’ye somatomotor dallar verir. M. Abduktor Digiti Minimi, M. Quadratus Plantae, Mm. Lumbricales 2-3-4, M. Adductor Hallucis, M. Flexor Digiti Minimi Brevis, Mm. İnterossei Plantares, Mm. İnterossei Dorsales’i innerve eder.





Ayak tabanın dış kısmına sensitif dallar vererek ikiye ayrılır:


a. Ramus superficialis: Nn.digitales plantares communes adında iki adet dal verir. Bunlar da ikişer adet olarak nn.digitales plantares proprii’ye ayrılır. M.fleksor digiti minimi ve dördüncü metatarsal aralıkta olan her iki m.interrosseus’a somatomotor dallar verir. Rr.digitales plantares denilen dalları ayak tabanının topuk hariç dış yarımının bir buçuk parmağın plantar ve birbirine bakan yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar.

b. Ramus profundus: A.plantaris lateralis ile birlikte ayak tabanında içe doğru uzanarak sadece kaslarda dağılır. Sinir m.adductor hallucis, 2.-4. Lumbrical kaslar ve dördüncü metatarsal aralıktaki hariç tüm mm.interossei’ye motor dallar verir. 


Yan dalları:





Rr. Muscularis: Bacağın arka kısmında bulunan tüm fleksör kaslara somatomotor dallar verir. (m.triceps surae, m.plantaris, m.popliteus, m.tibialis posterior, m.fleksor digitorum longus, m.hallucis longus )
N. interosseus cruris: Membrana interossea cruris üzerinde a.tibialis anterior ile birlikte uzanır.
R. articularis: Diz eklemine dağılan dallarıdır.
N.cutaneus surae medialis: Fossa poplitea’nın yukarısında n.tibialis’ten ayrılır. M.gastrocnemius’un iki başı arasından geçerek v.saphena parva ile birlikte aşağı doğru iner. Bacağın ortasında fascia cruris’i delerek yüzeyelleşir. Burada n.fibularis communis’in bir dalı olan n.cutaneus surae lateralis ile birleşerek n.suralis’i şekillendirir.



Rr. Calcanei mediales: Retinaculum fleksorum cruris’i delerek yüzeyelleşen bu dal n.tbialis’ten ayak bileği hizasında ayrılır. Ayak tabının iç tarafının ve topuk derisinin duysal innervasyonunu sağlar.

N. Fibularis (peroneus ) Communis ( L4 – L5 – S1 -S2):





Daha ince ve dışta yerleşim gösteren uç daldır. Fossa poplitea’nın dış tarafında, m.biceps femoris ile m. gastrocnemius’un çaput laterale’si arasında dışa doğru uzanıp çaput fibulae’ya gelir. Collum fibulae’yı arkadan öne doğru dolanarak m.fibularis longus’un içine girerek burada n.fibularis superficialis ve n.fibularis profundus olarak iki uç dala ayrılır.

Uç dallarına ayrılmadan önce diz eklemine sensitif dallar verdiği gibi n.cutaneus surae lateralis dalını verir. N.cutaneus surae lateralis, tibial sinirirn diğer dalı olan n.cutaneus surae medialis ile birleşerek n.suralis’i oluşturur.


N. suralis:




N.cutaneus surae lateralis ile n.cutaneus surae medialis’in bacağın arka yüzünün ortalarında birleşimi ile oluşur. V.saphena parva ile birlikte calcaneal tendonun dış kenarına uzanır. Burada nn.calcanei lateralis dalını vererek calcaneus’un dış tarafındaki deride dağılır. Lateal malleol’un arkasından geçtikten sonra ayağın dış kenraı hizasında n.cutaneus dorsalis lateralis adını alarak küçük parmağa uzanır. Bacağın 1/3 alt kısmının dış ve arka bölümü ile ayağın ve küçük parmağın dış tarafının derisinin sensitif innervasyonunu sağlar.


N.fibularis  communis’in uç dalları:

N. fibularis superficialis: M.fibularis longus içinde n.fibularis communis’ten ayrılır. M.fibularis longus, m.fibularis brevis ve m.extensor digitorum longus arasında aşağı ve öne doğru ilerleyerek bacağın 1/3 altında yüzeyelleşir. M.fibularis longus ve m.fibularis brevis’e somamtomotor dallar veren sinir, yüzeyelleştikten sonra n.cutaneus dorsalis medialis ve n.cutaneus dorsalis imtermedius adı verilen deri dallarını verir. M. Peroneus Longus, M. Peroneus Brevis’i innerve eder.





N. cutaneus dorsalis medialis: Ayak bileğini retinaculum extensorum’un yüzeyelinden geçerek ayak sırtından iç tarafa doğru uzanır. N.digitalis dorsalis pedis olarak iki dala ayrılır. Bu dallardan mediali ayak baş parmağının iç tarafına, lateral olanı ise 2-3 parmakların birbirine komşu yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar

N. cutaneus dorsalis intermedius: N.cutaneus dorsalis medialis ile ayak sırtının büyük bölümünün sensitif innervasyonunu sağlarken, aynı anda 3-5 parmakların arasındaki komşu yüzlerin sensitif innervasyonunu sağlayan nn.digitales dorsales pedis’e ayrılır.




N. fibularis profundus: N.fibularis longus ile fibula arasından geçen sinir, septum intermusculare anterior’u delerek ön bölüme geçer. Burada m.extensor digitorum longus’un derininde, önce a.tibialis anterior’un lateralinde, sonra önünde ve daha sonra da medialinde olmak üzere aşağı doğru ilerler. M.tibialis anterior, m.extensor hallucis longus, m.extensor digitorum longus ve m.fibularis tertius’a ve m.extensor hallucis longus’a somatomotor dallar verir. Ayak bileğine sensitif dallar gönderir. M. Tibialis Anterior, M. Extensor Digitorum Longus, M. Peroneus Tertius, M. Extensor Hallucis Longus, M. Extensor Hallucis Brevis, M. Extensor Digitorum Brevis’i innerve eder. Retinaculum extensorum’un altından geçerek medial ve lateral dallara ayrılır.

i. Lateral dalı: M.extensor digitorum brevis’in derininden geçerek bu kası ve mm.interossei dorsalis II’yi innerve eder.
ii. Medial dalı: A.dorsalis pedis’in dış yanında olmak üzere aşağı doğru uzanarak birinci parmak aralığında n.digitalis dorsalis pedis olarak iki uç dalına ayrılır. Bu dallar birinci ve ikinci parmakların birbirine komşu yüzlerinin sensitif innervasyonunu sağlar. Uç dallarına ayrılmadan önce m.interrosseus dorsalis I’e somatomotor dal verir.

NOT:

Ayak parmaklarının dorsal yüzünün sensitif innervasyonunun büyük bölümünü n.fibularis superficialis, sadece 1-2 parmakların komşu yüzlerinin innervasyonunu n.fibularis profundus, küçük parmağın dış tarafının sensitif innervasyonunu ise n.suralis sağlar.

8. N. Pudendus ( S2 – S3 – S4 ):



M.coccygeus ile m.piriformis arasından geçip foramen infrapiriforme’den pelvisi terkederek a.pudenda interna ve v.pudenda interna ile spina ischiadica’yı dolanır. Foramen ischiadicum minus’tan geçerek fossa ischioanalis’e girer. Fossa ischioanalis’in dış duvarında yer alan canalis pudendalis ( Alock kanalı ) içinde perineal bölgeye ve dış genital organlara uzanır. N.pudendus önce nn.rectales inferiores’i verir. Diaphragma urogenitale’de nn.perineii ve n.dorsalis penis olmak üzere uç dallarına ayrılır.



DALLARI:



Nn. Rectales inforiores: n.pudendus’un uç dallarını vermeden önce canalis pudendalis’in iç duvarını delerek ayrıldığı yerdeki dallarıdır. M.sphincter ani externus’a somatomotor dallar verdiği gibi, anüs çevresindeki derinin sensitif duyusunu taşır.
Nn. Perinealis: N.pudendus’un uç dallarından kalın ve yüzeyel olanıdır. Diaphragma urogenitale’de yüzeyel ve derin olarak iki dal verir. Yüzeyel dallar nn.scrotales (labiales) posteriores adı ile dış genital organların arkasından duyu taşır. Derin dallar kaslara somatomotor lif taşıyan rr.musculares’tir.



a. Nn.scrotales (labiales) posteriores: Yüzeyel seyreden dallarıdır. Erkekte perineum ve scrotom’u örten derinin, kadında labium majus’u örten derinin sensitif innervasyonunu sağlar.
b. Rami musculares: Daha derinde ilerler. M.transversus perinei superficialis, m.transversus perinei profundus, m.bulbospongiosus, m.ischiocavernosus ve m.sphincter urethra’yı innerve eder.
N. dorsalis penis: Uç dallarının derininde yerleşim gösterir. A.pudenda interna ile birlikte iskion pubis kolu boyunca yukarı doğru yönelir. Önce diaphragma urogenitale’nin derin ve yüzeyel yaprakları arasında ilerler. Yüzeyel yaprağı delerek lig.suspensorium penis içinde penis sırtına ulaşır. Burada a.dorsalis penis ile birlikte glans penis’e kadar uzanır. N.dorsalis penis daha ince bir sinirdir.



KLİNİK BİLGİLER
Pelvis içinde pleksus sacralis’in travması çok sık görülmez. Hamilelik sırasında son zamanlarda bacaklara vuran bir ağrı oluşabilir. Bu ağrıların kaynağı, fetüs başının yarattığı baskıdır. Pozisyon değişikliği ile bu ağrılar azalabilir.

N.ischiadicus’un uzun seyirli ve kalın olması nedeniyle sıkça zedelenebilir. Disk fıtıkları, kalça eklemi çıkıkları, doğumda bebek bağının baskısı, özellikle rectum kanseri olmak üzere pelvis içinde oluşan patolojik kitleler, gluteal bölgeye intramüsküler ilaç verilmesi ve sinir iltihapları ağrı oluşturabilir. Nu baskılar sonucunda olan ağrıların en önemlisi n.ischiadicus’un sensitif liflerinin dağıldığı alanda duyulan siyatik ağrı (siyaltaji) ‘dır. Siyatik ağrısı uyluğun arka yüzünde, bacağın arka ve dış yüzünde, ayağın dış kenarı boyunca uzanır. Siyaltaji’yi oluşturan en önemli patoloji discus intervertabralis’lerin normal pozisyonlarından taşma göstererek bu bölgedeki spinal sinirlerin köklerine baskı yapmalarıdır. Diğer yandan n.ischiadicus’un enflamasyonu veya yukarıda belirtilen sebeplerde siyaltaji’ye neden olabilir.



Bununla birlikte n.ischiadicus’ta periferik travmalar daha sık görülür. Bunlardan klinink uygulamalar açısından en önemlisi intramuskuler enjeksiyonların en sık yapıldığı yer olan gluteal bölge de yanlış yer seçiminden kaynaklıdır. Bu yanlışlıktan kaçınarak siniri hasara uğratmamak için bu bölgeye yapılacak olan enjeksiyonlar gluteal bölgenin üst-dış kadranına yapılmalıdır.  



N.ischiadicus bıçak yarası, pelvis kırıkları ve kalça çıkıkları durumunda da hasara uğrayabilir. Sinirin tam kesisi durumunda şunlar görülebilir:


Motor kayıp:
Sinirin tam kesisinde iskiokrural kaslar, bacak ve ayak kasları felç olur. M.sartorius n.femoralis’ten, m.gracilis n.obturatorius’tan innerve olduğu için bu kasların etkisiyle bacağa fleksiyon yapılabilir. Ayak burnunun yere sürtülmesini önlemek için ayağın kaldırılıp kendi ağırlığıyla düşmesi yani düşük ayak karakteristiktir. Aşil ve babinski refleksleri kaybolur.



Duyu kaybı:
Dizin distalinde bacağın iç yüzünün küçük bir alanı baş parmağın köküne kadar olan kısımda duyu kaybı izlenir.



N.tibialis’in hasarı:

N.tibialis m.triceps surae’nin derininde yerleşim göstermesine rağmen fossa poplitea’da bulunan kısmının bıçak yarasına bağlı hasarı olabilir. Sinirin tam kesisi durumunda görülen bulgular şunlardır:

Motor kayıp:
Bacağın arkası ve ayak tabanındaki kasların tümü felç olur. Ayak ve ayak parmakları plantar fleksiyon ve inversiyon yapamaz. Ayak ekstensiyon ve pronasyon pozisyonunda kalır. Ayak parmakları adduksiyon ve abduksiyon yapamaz. Hasta ayakların üzerinde yükselemez. Aşil refleski kaybolur.


Duyu kaybı:
Ayak tabanında duyu kaybı oluşur.

N.fibularis (peroneus) communis hasarı:

N.fibularis (peroneus) communis’in fossa poplitea’da çok yüzeyel seyretmesi ve collum fibulae’yı dolandığı yerin hemen deri altında olması nedeniyle bu sinirin yaralanması daha sıktır. Bu yaralanmaya doğrudan bir travma ya da collum fibulae’daki kırık sebep olabilir.

Motor kayıp:

N.fibularis (peroneus) communis felcinde m.tibialis  anterior, m.extensor digitorum longus, m.extensor digitorum brevis, m.peroneus tertius, m.extensor hallucis longus, m.peroneus longus ve m.peroneus brevis’te felç görülür. Ayak ekstensiyon ve pronasyon yapamaz.  N.tibialis’in innerve ettiği kasların daha baskın hareketi nedeniyle ayak fleksiyon ve pronasyon konumundadır. M.tibialis anterior, m.fibularis longus ve m.fibularis brevis çalışmadığından ayakta düz taban oluşur. 

Duyu kaybı:

Bacağın ön ve dış yüzünde ve ayağın dorsal yüzünde duyu kaybı olur.
N.fibularis superficialis felcinde, ayak pronasyon yapamaz. Bacağın alt dış yan bölümü ile ayağın dorsal yüzünün başparmak ve ikinci parmak arasında kalan bölümü ile küçük parmağın dış tarafının dışında kalan yerlerinde duyu kaybı olur.
N.fibularis profundus felcinde, ayak ekstensiyon yapamaz. Ayağın dorsal yüzünde başparmak ve ikinci parmaklarının birbirine bakan komşu yüzlerinde duyu kaybı olur.


KAYNAKÇA:

Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-pleksus-lumbalis-anatomisi.html Mon, 10 Jan 2022 19:38:07 +0000 Sevgi Uğurel]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-pleksus-lumbalis-anatomisi.html PLEKSUS LUMBALİS ANATOMİSİ

Karın arka duvarında, processus transversus’ların önünde, m.psoas major’un arkasında veya içinde, ilk üç lumbal spinal sinirin hepsinin, 4.lumbal spinal sinirin büyük bir parçasının ve 12.torakal spinal sinirin küçük bir bölümünün ön dallarının oluşturmuş olduğu sinir ağıdır. Alt extremiteyi innerve eden periferik sinirlerin çıktığı sinir ağıdır.

Bütün lumbal spinal sinirlere truncus sympaticus’tan rami communicanstes grisei katılmasına rağmen, sadece ilk iki lumbal spinal sinirden rami communicsntes albi truncus sympaticus’a katılır.

Pleksus lumbalis’in dalları m.psoas major’un lateral ve medial kenarlarından ve kasın ön yüzünden çıkarlar. Bu dallar;
a) Rami musculares
b) N. İliohypogastricus ( N. İliopubicus )( L1)
c) N. İlioinguinalis (L1)
d) N. Genitofemoralis ( L1 – L2)
e) N. Cutaneus Femoris Lateralis ( L2 – L3)
f) N. Obturatorius ( L2 – L3 – L4 )
g) N. Obturatorius Accessorius ( L3 – L4)
h) N. Femoralis ( L2 – L3 -L4 )

DALLARI:
1. Rami musculares:
Pleksus lumbalis’in kısa dallarıdır. M. quadratus lumborum’un, m. psoas major’un , m. psoas minor’un ve m. iliacus’un innervasyonunu sağlar.

2. N. İliohypogastricus ( N. İliopubicus- L1):
M. psoas mojor’un dış kenarının üst bölümünde karın arka duvarında görünür olur. Böbreğin arkasından m. Quadratus lumborum’u çaprazlayarak crista iliaca’ya doğru uzanır. M. Obliqus internus abdominis, M. Obliqus externus abdominis, M. Transversus abdominis ‘i innerve eder. M. Transversus abdominis ile m.obliquus internus abdominis arasında iki dala ayrılır. Bu iki dalı ile karın ön duvarının alt kısmındaki deriyi innerve eder. İki adet dalı vardır;


           a) R. Cutaneus Lateralis : M.obliquus internus abdominis ve m.obliquus externus abdominis’i crista iliaca seviyesinde delerek çıkar. Gluteal bölgenin arka dış yanının sensitif innervasyonunu sağlar.
           b) R. Cutaneus Anterior: M.obliquus internus abdominis ve m.transversus abdominis arasında yer alır. Bu kasların motor innervasyonunu sağlar. İnguinalis superficialis’in 3 cm üzerinde m.obliquus externus abdominis’in aponörozunu delip deri altına çıkar. Pubis’i örten deri üstünde dağılır. N.iliohypogasticus’un n.subcostalis ve n.ilioinguinalis ile bağlantıları vardır.

3. N. İlioinguinalis (L1):
N.iliohypogastricus’tan daha ince olarak, onun hemen altında seyreden sinirdir. M.psoas major’un dış kenarından çıkarak crista iliaca’ya ulaşır. Önce m.transversus abdominis’i deler. Seyri boyunca verdiği dallarla m.transversus abdominis ve m.obliquus internus abdominis’in motor innervasyonunu sağlar. Funiculus spermaticus ile birlikte seyreden sinir, anulus inguinalis superficialis’ten geçerek, erkeklerde penis kökü ve scrotum’un ön tarafının (nn.scrotales anteriores), kadınlarda ise pubis ve labium majus’un (nn.labiales anteriores) sensitif innervasyonunu sağlar.


4. N. Genitofemoralis ( L1 – L2):
M.psoas majör içinde seyreden sinir bu kası ön tarafından delerek karın arka duvarında peritoneum parietale ile örtülü olarak aşağıya doğru uzanır. Ureter’i arkasından çaprazlar. Kremaster refleksinin hem afferent hem de efferent yolunu yapan sinirdir. Genelde m.psoas major’un önünde, bazen de içinde olmak üzere r.genitalis ve r.femoralis olarak dallarına ayrılır.

               a) R. Genitalis: A.iliaca externa ve v.iliaca externa’yı çaprazlayarak, anulus inguinalis profundus’tan geçerek canalis inguinalis’e girer. Erkekte m.cremaster’in motor dallarını vererek scrotum’u örten derinin bir bölümünün innervasyonunu sağlar. Kadınlarda ise lig.teres uteri ile birlikte canalis inguinalis’i geçerek mons pubis ve labium majus pudendi’yi örten derinin duyusunu alır. M. Dartos ve m. cremaster’i uyarır.
               b) R. Femoralis: R. Genitalis’in dış tarafında olmak üzere m.psoas majör’un üstünde aşağıya iner. A.iliaca externa ile birlikte lacuna vasorum’dan geçer. Lacuna vasorum’da femoral kılıf içinde ve a.femoralis’in ön dış tarafında yerleşim gösterir. Lig.inguinale’nin biraz aşağısında fascia lata’yı delerek yüzeyelleşen sinir trigonum femorale’nin üst kısmının derisinin sensitif innervasyonunu sağlar.
Varyasyon: Bazı olgularda n.iliohypogastricus ve n.ilioinguinalis tek kök şeklinde çıkabilir. Oldukça nadir görülse de n.iliohypogastricus bulunmayabilir. Bu durumda n.ilioinguinalis’ten bölgeye sinir dalları uzanır.

5. N. Cutaneus Femoris Lateralis ( L2 – L3):
M.psoas major’un dış kenarından çıkan ve m.iliacus’u çaprazlayarak fossa iliaca’da peritoneum parietale’ye dallar verir. M.iliacus’un ön yüzünde SİAS’ın iç tarafında uzanan sinir lig.inguinale’nin derininden geçer. Uyluğun ön yüzünde deri altında ön ve arka olarak iki dal verir. Ön dalı, uyluğun ön ve dış kısmının dize kadar olan bölümünün arka dalı ise uyuğun ortasına kadar olan üst bölümünün dış ve arka kısmını örten derinin sensitif innervasyonunu sağlar.

Klinik bilgi:
Kasık fıtığı gibi durumlarda ve sıkı kemer kullananlarda, dar pantolon giyenlerde uyluğun dış yan bölgesinde ağrılı paresteziler ortaya çıkar. Buna meralgia paresthetica denir.


6. N. Obturatorius ( L2 – L3 – L4 ):
Pelvis girişinde art.sacroiliaca hizasında olmak üzere, m.psoas major’un iç tarafından çıkar. M. Adductor longus, M. Adductor brevis, M. Gracilis, M. Adductor magnus’un ön kısmını innerve eder. Pelvis minor’un dış duvarı boyunca öne ve aşağıya doğru ilerleyip foramen obturatorium’a girer. Canalis obturatorium’dan uyluğa geçtikten hemen sonra ön ve arka dallarına ayrılır.

                 a) R. Anterior: M. Obturatorius externus ile m. Adductor brevis’in önünde, m.pectineus ile m.adductor longus’un arkasında olamk üzere bu kasların arasından geçerek aşağıya doğru uzanır. M.gracilis, m.adductor brevis, m.adductor longus ve bazen de m.pectineus’a motor dallar verir. Art.coxae’nın sensitif innervasyonunu da sağlayan sinir, n.femoralis’in n.cutaneus femoris anterior’u ile birleşen dalları ( r.cutaneus) plexus subsartorialis’i oluşturup uyluğun iç yüzünün sensitif innervasyonunu sağlar.
                b) R. Posterior: M.obturatorius externus’u delip m.adductor brevis’in arkasında, m.adductor longus’un önünde olmak üzere bu kasların arasında ilerler. Canalis adductorius’a girip a.femoralis ve a.poplitea’yı izleyerek art.genus’da dağılır. Art.genus’un sensitif innervasyonunu sağlar. M.obturatorius externus’a, m.adductor magnus’un dış bölümüne ve bazen de m.adductor brevis’e somatomotor dallar verir.

KLİNİK BİLGİ:
N. obturatorius pelvis yan duvarını örten peritoneum parietale’yi innerve eder. Enfekte appendix vermiformis n.obturatorius’u uyarak sağ uyluğun iç tarafında yansıyan ağrılara yol açabilir. Tuba uterina enflamasyonunda da aynı mekanizma ile uyluğun iç yüzünde ağrı olabilir. Kalçanın öne çıkıklarında, doğum sıasında çocuğun baskısına bağlı sinir zedelenebilir.

Sadece n.obturatorius’un zedelenmesi oldukça nadirdir. Retroperitoneal bölgede sinirin zedelenmesi n.femoralis ile olur. Uyluğun adduksiyonu zorlaşır. Bacakların birbiri üzerine atılmadı imkansızlaşır. Uyluğun iç yüzünde duyu kaybı olur. Pelvis yan duvarlarında yer almasından dolayı bu bölgeye sarkan appendix vermiformis’in ve yumurtalık iltihaplarının oluşturduğu periton uyarılması uyluğun iç tarafında yansıyan ağrılara sebeb olur. Pelvis içindeki bir kitle de bu kitle tümör ya da hamilelik olabilir. Yine benzer ağrılara sebep olur.
Motor kayıp:
M. adductor magnus’un medial bölümü hariç tüm adduktor kaslar felç olur. Uyluğun adduksiyon ve dış rotasyonu zayıflar.
Duyu kaybı:
Uyluğun içinde küçük bir alanda duyu kaybı olur.

7. N. Obturatorius Accessorius ( L3 – L4) :
M.psoas mojor’un iç kenarından aşağıya doğru inerek foramen obturatorum’a girmeden ramus ossis pubis’in üzerinden geçip m.pectineus’un derinine sokulur. M.pectineus’a somatomotor dallar verir. Art.coxae’ya duysal lifler de veren sinir, n.obturatorius’un r.anterior’u ile birleşir.


8. N. Femoralis ( L2 – L3 -L4 ):
Plexus lumbalis’in en kalın dalıdır. M.psoas majör ile m.iliacus arasındaki olukta aşağı dış yana doğru ilerler. Bu bölümde fascia iliaca’nın altında bulunan sinir karın boşluğunda iken m.iliacus ve m.pectineus’ motor dallar verir. M. iliacus, m. Pectineus, m. sartorius,, m. quadriceps femoris’i innerve eder. Lig.inguinale’nin derininden geçtikten sonra dallarına ayrılır.

DALLARI:
1. Rr. Musculares:
M.iliacus, m.sartorius ve m.rectus femoris’e uzanan dallardır. M.vastus lateralis ve medialis’in somatomotor dalları da bu sinir dalından çıkar. 

2. Rami Cutanei Anteriores:
Uyluğun ön ve iç kısmını örten derinin duysal innervasyonunu sağlayan iki büyük daldır. Orta bölümde uzanan lifler lig.inguinale’nin 7-8 cm aşağısında fascia lata’yı delerek yüzeyelleşir.

3. Arka dalı:
Büyük bir kısmını m.quadriceps femoris’e verdiği somatomotor dalları tarafından oluşturulan bu bölümün tek deri dalı n.saphenus’tur. m.rectus femoris’e giden kas dallarını verir. Aynı anda art.coxae’nın da sensitif innervasyonunu sağlar.
a. N.saphenus:
N.femoralis’in en kalın ve en uzun dalıdır. Canalis adductorius’a giren sinir burada a.femoralis’i önden dış yandan iç yana doğru çaprazlayarak arterin iç tarafına geçer. Lamina vastoadductoria’yı delerek canalis adductorius’u terkeden sinir dizin iç tarafında m.sartorius ve mçgarcilis’in tendonları arasında fascia lata’yı delip deri altına çıkar. Daha sonra bacağın içinde rr.cutanei cruris medialis adıyla v.saphena magna ile uzanır.
Bacağın 1/3’ ünde iki uç dala ayrılır. Uç dallarından birisi tibia’nın medial kenarını izleyerek ayak bileğinde sonlanırken diğer uç dal malleolus medialis’in ön tarafından ayak başparmağı ve ayağın medial yarısında uzanır. Bacağın medial yüzündeki derinin sensitif duyusunu taşır.
          i. R. İnfrapatellaris: Canalis adductorius’tan çıktıktan hemen sonra n.saphenus’dan ayrılır. M.sartorius ve fascia lata’yı delerek yüzeyelleşir. N.cutaneus femoris lateralis, rr.cutanei anteriores (.nfemoralis) ve n.saphenus’un diğer dalları pleksus patellaris’i oluşturur. Patella’nın ön tarafını örten derinin duysal innervasyonunu sağlar.
         ii. Rr. Cutanei Cruris Medialis: N.saphenus’un r.infrapatellaris dalını verdikten sonraki bölümüdür. V.saphena magna ile birlikte ilerleyen sinir bacağın ön ve iç tarafının duysal innervasyonunu sağlar. Bacağın alt 1/3 ‘ünde iki uç dala ayrılır. Dallardan biri tibia’nın iç kenarı boyunca uzanıp topukta sonlanırken diğeri, malleolus medialis’in ön tarafından geçerek ayak başparmağına ait art. Metatarsophalangea’ya kadar olan deri alanına dağılır. Kalça ve diz eklemine dallar verir.


KLİNİK BİLGİ:
N.femoralis’in doğrudan yaralanması sık değildir. Pelvis tümörleri, psoas abseleri, pelvis ve femur kırıkları, lig.inguinale’nin altında bıçak ve kurşun ile yaralanabilir.

Motor kayıp:
Tam kesilmesi durumunda, kalça fleksiyonunda zayıflama, m.quadriceps felç olduğundan bacak ekstensiyon hareketini yapamaz. M.rectus femoris’te çalışmadığından uyluğun fleksiyonu da zorlaşır. Yürümede ilk adım zor hale gelir. Patella refleski kaybolur.
Duyu kaybı:
Uyluğun ön ve iç yüzünde, bacağın iç yüzünün alt bölümü ile birlikte ayağın baş parmağın köküne kadar olan bölümün iç yan kenarında duyu kaybı olur.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> PLEKSUS LUMBALİS ANATOMİSİ

Karın arka duvarında, processus transversus’ların önünde, m.psoas major’un arkasında veya içinde, ilk üç lumbal spinal sinirin hepsinin, 4.lumbal spinal sinirin büyük bir parçasının ve 12.torakal spinal sinirin küçük bir bölümünün ön dallarının oluşturmuş olduğu sinir ağıdır. Alt extremiteyi innerve eden periferik sinirlerin çıktığı sinir ağıdır.

Bütün lumbal spinal sinirlere truncus sympaticus’tan rami communicanstes grisei katılmasına rağmen, sadece ilk iki lumbal spinal sinirden rami communicsntes albi truncus sympaticus’a katılır.

Pleksus lumbalis’in dalları m.psoas major’un lateral ve medial kenarlarından ve kasın ön yüzünden çıkarlar. Bu dallar;
a) Rami musculares
b) N. İliohypogastricus ( N. İliopubicus )( L1)
c) N. İlioinguinalis (L1)
d) N. Genitofemoralis ( L1 – L2)
e) N. Cutaneus Femoris Lateralis ( L2 – L3)
f) N. Obturatorius ( L2 – L3 – L4 )
g) N. Obturatorius Accessorius ( L3 – L4)
h) N. Femoralis ( L2 – L3 -L4 )

DALLARI:
1. Rami musculares:
Pleksus lumbalis’in kısa dallarıdır. M. quadratus lumborum’un, m. psoas major’un , m. psoas minor’un ve m. iliacus’un innervasyonunu sağlar.

2. N. İliohypogastricus ( N. İliopubicus- L1):
M. psoas mojor’un dış kenarının üst bölümünde karın arka duvarında görünür olur. Böbreğin arkasından m. Quadratus lumborum’u çaprazlayarak crista iliaca’ya doğru uzanır. M. Obliqus internus abdominis, M. Obliqus externus abdominis, M. Transversus abdominis ‘i innerve eder. M. Transversus abdominis ile m.obliquus internus abdominis arasında iki dala ayrılır. Bu iki dalı ile karın ön duvarının alt kısmındaki deriyi innerve eder. İki adet dalı vardır;


           a) R. Cutaneus Lateralis : M.obliquus internus abdominis ve m.obliquus externus abdominis’i crista iliaca seviyesinde delerek çıkar. Gluteal bölgenin arka dış yanının sensitif innervasyonunu sağlar.
           b) R. Cutaneus Anterior: M.obliquus internus abdominis ve m.transversus abdominis arasında yer alır. Bu kasların motor innervasyonunu sağlar. İnguinalis superficialis’in 3 cm üzerinde m.obliquus externus abdominis’in aponörozunu delip deri altına çıkar. Pubis’i örten deri üstünde dağılır. N.iliohypogasticus’un n.subcostalis ve n.ilioinguinalis ile bağlantıları vardır.

3. N. İlioinguinalis (L1):
N.iliohypogastricus’tan daha ince olarak, onun hemen altında seyreden sinirdir. M.psoas major’un dış kenarından çıkarak crista iliaca’ya ulaşır. Önce m.transversus abdominis’i deler. Seyri boyunca verdiği dallarla m.transversus abdominis ve m.obliquus internus abdominis’in motor innervasyonunu sağlar. Funiculus spermaticus ile birlikte seyreden sinir, anulus inguinalis superficialis’ten geçerek, erkeklerde penis kökü ve scrotum’un ön tarafının (nn.scrotales anteriores), kadınlarda ise pubis ve labium majus’un (nn.labiales anteriores) sensitif innervasyonunu sağlar.


4. N. Genitofemoralis ( L1 – L2):
M.psoas majör içinde seyreden sinir bu kası ön tarafından delerek karın arka duvarında peritoneum parietale ile örtülü olarak aşağıya doğru uzanır. Ureter’i arkasından çaprazlar. Kremaster refleksinin hem afferent hem de efferent yolunu yapan sinirdir. Genelde m.psoas major’un önünde, bazen de içinde olmak üzere r.genitalis ve r.femoralis olarak dallarına ayrılır.

               a) R. Genitalis: A.iliaca externa ve v.iliaca externa’yı çaprazlayarak, anulus inguinalis profundus’tan geçerek canalis inguinalis’e girer. Erkekte m.cremaster’in motor dallarını vererek scrotum’u örten derinin bir bölümünün innervasyonunu sağlar. Kadınlarda ise lig.teres uteri ile birlikte canalis inguinalis’i geçerek mons pubis ve labium majus pudendi’yi örten derinin duyusunu alır. M. Dartos ve m. cremaster’i uyarır.
               b) R. Femoralis: R. Genitalis’in dış tarafında olmak üzere m.psoas majör’un üstünde aşağıya iner. A.iliaca externa ile birlikte lacuna vasorum’dan geçer. Lacuna vasorum’da femoral kılıf içinde ve a.femoralis’in ön dış tarafında yerleşim gösterir. Lig.inguinale’nin biraz aşağısında fascia lata’yı delerek yüzeyelleşen sinir trigonum femorale’nin üst kısmının derisinin sensitif innervasyonunu sağlar.
Varyasyon: Bazı olgularda n.iliohypogastricus ve n.ilioinguinalis tek kök şeklinde çıkabilir. Oldukça nadir görülse de n.iliohypogastricus bulunmayabilir. Bu durumda n.ilioinguinalis’ten bölgeye sinir dalları uzanır.

5. N. Cutaneus Femoris Lateralis ( L2 – L3):
M.psoas major’un dış kenarından çıkan ve m.iliacus’u çaprazlayarak fossa iliaca’da peritoneum parietale’ye dallar verir. M.iliacus’un ön yüzünde SİAS’ın iç tarafında uzanan sinir lig.inguinale’nin derininden geçer. Uyluğun ön yüzünde deri altında ön ve arka olarak iki dal verir. Ön dalı, uyluğun ön ve dış kısmının dize kadar olan bölümünün arka dalı ise uyuğun ortasına kadar olan üst bölümünün dış ve arka kısmını örten derinin sensitif innervasyonunu sağlar.

Klinik bilgi:
Kasık fıtığı gibi durumlarda ve sıkı kemer kullananlarda, dar pantolon giyenlerde uyluğun dış yan bölgesinde ağrılı paresteziler ortaya çıkar. Buna meralgia paresthetica denir.


6. N. Obturatorius ( L2 – L3 – L4 ):
Pelvis girişinde art.sacroiliaca hizasında olmak üzere, m.psoas major’un iç tarafından çıkar. M. Adductor longus, M. Adductor brevis, M. Gracilis, M. Adductor magnus’un ön kısmını innerve eder. Pelvis minor’un dış duvarı boyunca öne ve aşağıya doğru ilerleyip foramen obturatorium’a girer. Canalis obturatorium’dan uyluğa geçtikten hemen sonra ön ve arka dallarına ayrılır.

                 a) R. Anterior: M. Obturatorius externus ile m. Adductor brevis’in önünde, m.pectineus ile m.adductor longus’un arkasında olamk üzere bu kasların arasından geçerek aşağıya doğru uzanır. M.gracilis, m.adductor brevis, m.adductor longus ve bazen de m.pectineus’a motor dallar verir. Art.coxae’nın sensitif innervasyonunu da sağlayan sinir, n.femoralis’in n.cutaneus femoris anterior’u ile birleşen dalları ( r.cutaneus) plexus subsartorialis’i oluşturup uyluğun iç yüzünün sensitif innervasyonunu sağlar.
                b) R. Posterior: M.obturatorius externus’u delip m.adductor brevis’in arkasında, m.adductor longus’un önünde olmak üzere bu kasların arasında ilerler. Canalis adductorius’a girip a.femoralis ve a.poplitea’yı izleyerek art.genus’da dağılır. Art.genus’un sensitif innervasyonunu sağlar. M.obturatorius externus’a, m.adductor magnus’un dış bölümüne ve bazen de m.adductor brevis’e somatomotor dallar verir.

KLİNİK BİLGİ:
N. obturatorius pelvis yan duvarını örten peritoneum parietale’yi innerve eder. Enfekte appendix vermiformis n.obturatorius’u uyarak sağ uyluğun iç tarafında yansıyan ağrılara yol açabilir. Tuba uterina enflamasyonunda da aynı mekanizma ile uyluğun iç yüzünde ağrı olabilir. Kalçanın öne çıkıklarında, doğum sıasında çocuğun baskısına bağlı sinir zedelenebilir.

Sadece n.obturatorius’un zedelenmesi oldukça nadirdir. Retroperitoneal bölgede sinirin zedelenmesi n.femoralis ile olur. Uyluğun adduksiyonu zorlaşır. Bacakların birbiri üzerine atılmadı imkansızlaşır. Uyluğun iç yüzünde duyu kaybı olur. Pelvis yan duvarlarında yer almasından dolayı bu bölgeye sarkan appendix vermiformis’in ve yumurtalık iltihaplarının oluşturduğu periton uyarılması uyluğun iç tarafında yansıyan ağrılara sebeb olur. Pelvis içindeki bir kitle de bu kitle tümör ya da hamilelik olabilir. Yine benzer ağrılara sebep olur.
Motor kayıp:
M. adductor magnus’un medial bölümü hariç tüm adduktor kaslar felç olur. Uyluğun adduksiyon ve dış rotasyonu zayıflar.
Duyu kaybı:
Uyluğun içinde küçük bir alanda duyu kaybı olur.

7. N. Obturatorius Accessorius ( L3 – L4) :
M.psoas mojor’un iç kenarından aşağıya doğru inerek foramen obturatorum’a girmeden ramus ossis pubis’in üzerinden geçip m.pectineus’un derinine sokulur. M.pectineus’a somatomotor dallar verir. Art.coxae’ya duysal lifler de veren sinir, n.obturatorius’un r.anterior’u ile birleşir.


8. N. Femoralis ( L2 – L3 -L4 ):
Plexus lumbalis’in en kalın dalıdır. M.psoas majör ile m.iliacus arasındaki olukta aşağı dış yana doğru ilerler. Bu bölümde fascia iliaca’nın altında bulunan sinir karın boşluğunda iken m.iliacus ve m.pectineus’ motor dallar verir. M. iliacus, m. Pectineus, m. sartorius,, m. quadriceps femoris’i innerve eder. Lig.inguinale’nin derininden geçtikten sonra dallarına ayrılır.

DALLARI:
1. Rr. Musculares:
M.iliacus, m.sartorius ve m.rectus femoris’e uzanan dallardır. M.vastus lateralis ve medialis’in somatomotor dalları da bu sinir dalından çıkar. 

2. Rami Cutanei Anteriores:
Uyluğun ön ve iç kısmını örten derinin duysal innervasyonunu sağlayan iki büyük daldır. Orta bölümde uzanan lifler lig.inguinale’nin 7-8 cm aşağısında fascia lata’yı delerek yüzeyelleşir.

3. Arka dalı:
Büyük bir kısmını m.quadriceps femoris’e verdiği somatomotor dalları tarafından oluşturulan bu bölümün tek deri dalı n.saphenus’tur. m.rectus femoris’e giden kas dallarını verir. Aynı anda art.coxae’nın da sensitif innervasyonunu sağlar.
a. N.saphenus:
N.femoralis’in en kalın ve en uzun dalıdır. Canalis adductorius’a giren sinir burada a.femoralis’i önden dış yandan iç yana doğru çaprazlayarak arterin iç tarafına geçer. Lamina vastoadductoria’yı delerek canalis adductorius’u terkeden sinir dizin iç tarafında m.sartorius ve mçgarcilis’in tendonları arasında fascia lata’yı delip deri altına çıkar. Daha sonra bacağın içinde rr.cutanei cruris medialis adıyla v.saphena magna ile uzanır.
Bacağın 1/3’ ünde iki uç dala ayrılır. Uç dallarından birisi tibia’nın medial kenarını izleyerek ayak bileğinde sonlanırken diğer uç dal malleolus medialis’in ön tarafından ayak başparmağı ve ayağın medial yarısında uzanır. Bacağın medial yüzündeki derinin sensitif duyusunu taşır.
          i. R. İnfrapatellaris: Canalis adductorius’tan çıktıktan hemen sonra n.saphenus’dan ayrılır. M.sartorius ve fascia lata’yı delerek yüzeyelleşir. N.cutaneus femoris lateralis, rr.cutanei anteriores (.nfemoralis) ve n.saphenus’un diğer dalları pleksus patellaris’i oluşturur. Patella’nın ön tarafını örten derinin duysal innervasyonunu sağlar.
         ii. Rr. Cutanei Cruris Medialis: N.saphenus’un r.infrapatellaris dalını verdikten sonraki bölümüdür. V.saphena magna ile birlikte ilerleyen sinir bacağın ön ve iç tarafının duysal innervasyonunu sağlar. Bacağın alt 1/3 ‘ünde iki uç dala ayrılır. Dallardan biri tibia’nın iç kenarı boyunca uzanıp topukta sonlanırken diğeri, malleolus medialis’in ön tarafından geçerek ayak başparmağına ait art. Metatarsophalangea’ya kadar olan deri alanına dağılır. Kalça ve diz eklemine dallar verir.


KLİNİK BİLGİ:
N.femoralis’in doğrudan yaralanması sık değildir. Pelvis tümörleri, psoas abseleri, pelvis ve femur kırıkları, lig.inguinale’nin altında bıçak ve kurşun ile yaralanabilir.

Motor kayıp:
Tam kesilmesi durumunda, kalça fleksiyonunda zayıflama, m.quadriceps felç olduğundan bacak ekstensiyon hareketini yapamaz. M.rectus femoris’te çalışmadığından uyluğun fleksiyonu da zorlaşır. Yürümede ilk adım zor hale gelir. Patella refleski kaybolur.
Duyu kaybı:
Uyluğun ön ve iç yüzünde, bacağın iç yüzünün alt bölümü ile birlikte ayağın baş parmağın köküne kadar olan bölümün iç yan kenarında duyu kaybı olur.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-pleksus-brachialis-anatomisi.html Mon, 20 Dec 2021 17:45:49 +0000 Sevgi Uğurel]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-pleksus-brachialis-anatomisi.html PLEKSUS BRACHİALİS ANATOMİSİ

Üst ekstremitelerin sinirlerini dağıtan sinir ağıdır. C5,C6,C7,C8 ve T1 N. spinalislerin ramus ventralislerinin birleşimi ile oluşur. C4 ve T2 spinal sinirlerin ön dallarından gelen bir kısım lifler de bu sinir ağı içinde yer alır. Yerleşimi de boynun ön tarafında regio cervicalis lateralis’in alt bölümündedir.



Bu sinir ağını oluşturan spinal sinirlerin ön dalları  birleşerek 3 tane truncus yapar. C5 ve C6 birleşimi Truncus superior, C7 truncus medius ,C8 ve T1 birleşimi truncus inferior’dur. Truncuslar ön ve arka olarak iki divisyona ayrılır. Bu dalların birleşmesi ile fasikülüsler oluşur. Truncus superior ön dalı ile truncus medius ön dalı birleşerek fasciculus lateralis, truncus inferior ön dalı fasciculus medialis, truncus superior arka dalı ve truncus medius arka dalı birleşip fasciculus posterior oluşur. Fasciculuslarda terminal dallarına ayrılır. Fasciculuslar a.axillaris ile olan pozisyonlarına göre adlandırılır. Fasciculus lateralis a.axillaris’in dış yanında, fasciculus medialis a.axillaris’in iç yanında ve fasciculus posterior’da a.axillaris’in arkasında yerleşim göstererek fasciculus’lardan uç dallar çıkar.
Pleksus brachialis’i oluşturacak spinal sinirlerin ön dalları ve truncus’lar regio cervicalis lateralis’te yer alırken, fasciculus’lar axilla’da yerleşim gösterir. Pleksus brachialis, fascia cervicalis’in lamina prevertebralis’inden oluşan vagina axillaris adlı kılıfla sarılıdır.

KOMŞULUKLARI:

Brachial pleksus boyunda trigonum cervicale posterius’un altında, deri, platsyma ve fascia profundus ile örtülüdür. Burada nn.supraclaviculares, m.omohyoideus’un venter inferior’u, v.jugularis externa ve a.transversa colli’nin yüzeyelinde bulunur. Brachial pleksusu oluşturacak spinal sinirlerin ön dalları, m.scalenus anterior ile medius arasından çıkarak bu kaslardan çıkan a.subclavia’nın üstünde bulunurlar. Ancak truncuslar, a.subcalvia’nın arkasında yerleşim gösterirler. Clavicula, m.subclavius ve a.-v.suprascapularis’in arkasından geçip m.serratus anterior’un birinci dişi ve m.subscapularis üzerinde uzanır. Fossa axillaris’te a.axillaris’in üst dış tarafında bulunur. Daha sonra ise a.axillaris’in alt kısmında damarı sararcasına dış, ön ve iç kısımlarına dağılarak üst extremitede dağılım gösterecek olan terminal dallara ayrılır.

VARYASYONLARI:

Brachial pleksus varyasyonları çok görülür. Bunlar;

1)Pleksus brachialis’e katılan spinal sinir sayısındaki varyasyonlar: Bazen 4. Servikal sinirin 2/3’si torakal sinirin de 1/3’ den fazlası katılabilir. 4.sinirin katkısı fazla olduğu zaman 2.torakalden lif gelmeyebilir. Bu gibi durumlarda brachial pleksus skalen kaslar arasında daha yukarıda yerleşik görülür. Tam tersi de olabilir. 2.torakalden fazla lif katılınca 4.servikalden lif katılmayabilir. Bu durumlarda pleksus daha aşağıda yerleşmiş olur. 

2)Truncusların oluşmasında görülen varyasyonlar: Truncuslar çok ince teşekkül edebilir. Özellikle superior ve inferior truncus oluşmayabilir. Böyle durumlarda truncuslar oluşmadan ön ve arka dallarına ayrılmışlardır. Fasciculus medialis, truncus medius’tan bir dal almış olabilir. Fasciculus lateralis de 8.cervical veya truncus inferior’dan dallar alabilir.

3) Terminal dalların oluşmasında görülen varyasyonlar: N.medianus’un radix medialis’i veya lateralis’i ince olabilmektedir. Birçok vakada n.medianus, pleksus brachialis’i oluşturan tüm sinirlerden lifler alabilir. N.musculocutaneus’un kolda n.medianus’a bir dal verdiği %25 oranında görülmektedir. Ancak n.medianus’un n.ulnaris’e dal verdiği daha az görülür. N.musculocutaneus bazen 4. Ya da 7.servikal sinirlerden dal alabilir. N.ulnaris, lateral fasciculus’tan ve n.medianus’un lateral bölümünden ikinci kalın bir dal alabilmektedir. N.radialis ile n.axillaris bazen fasciculus posterior oluşmadan truncuslardan yada daha proksimalde ön dallardan doğrudan çıkabilirler. N.radialis çoğu zaman pleksusu oluşturan tüm segmentlerden lif aldığı gibi, bazen de C4 ve T1’den lifler almaz. Bu durumlarda C4 ve T1 pleksusa katılmamıştır.

4) A.axillaris ile olan komşuluklarında görülen varyasyonlar: N.medianus a.axillaris’in derininde olabilir ya da n.medianus a.axillaris’in bir dalı tarafından delinmiş olabilir.

PLEKSUS BRACHİALİS DALLARI:



A. Doğrudan servikal spinal sinirin ön dallarından ayrılan dallar:

• 1. N.phrenicus’a bir dal ( C5) :
  
• 2. M.longus colli ve skalen kaslara dallar ( C5, C6, C7):
  
• 3. N.phrenici accessorii’ye dal ( C5):
  
• 4. N.dorsalis scapulae (C5):
  
• 5. N.thoracicus longus (C5, C6, C7):
  

B. Truncus’lardan ayrılan dallar:

• 1. N.subclavius (C5, C6) :
  
• 2. N.suprascapularis ( C5, C6):
  

C. Fasciculus posterior’dan ayrılan dallar:

• 1. N.axillaris (C5, C6):
  
• 2. N.radialis ( C5, C6, C7, C8, T1):
  
• 3. N.thoracodorsalis ( C6, C7, C8):
  
• 4. Nn.subscapulares ( C5, C6):
  

D. Fasciculus lateralis’ten ayrılan dallar:

• 1. N.pectoralis lateralis ( C5, C6, C7):
  
• 2. N.musculocutaneus ( C5, C6, C7):
  
• 3. Radix lateralis nervi mediani ( C5, C6, C7):
  

E. Fasciculus medialis’ten çıkan dallar:

• 1. Radix medialis nervi mediani ( C8, T1):
  
• 2. N.pectoralis medialis ( C8, T1):
  
• 3. N.ulnaris ( C8, T1):
  
• 4. N.cutaneus brachii medialis (C8, T1):
  
• 5. N.cutaneus antebrachii medialis (C8, T1):
  

F. Nervus medianus

Nominaya uygun şekilde pleksus brachialis’in dallarını clavicula’nın üstünde pars supraclavicularis ve altında verdiği dallar pars infraclavicularis olarak adlandırılır.

                                                                PARS SUPRACLAVİCULARİS’TEN AYRILAN DALLAR:
A) Doğrudan servikal spinal sinirin ön dallarından ayrılan dallar:

1.N.phrenicus’a bir dal ( C5) :
N.phrenicus’ a 5.servikal spinal sinirden bir dal gelebilir.

2.M.longus colli ve skalen kaslara dallar ( C5, C6, C7):
M.longus colli ve skalen kaslara ait 4 servikal sinirden somatomotor dallar gelir.

3.N.phrenici accessorii’ye dal ( C5):
Her zaman bulunmayabilen bu sinir, C5’den yada n.subclavius’tan çıkar. V.subclavia’nın önünden geçerek göğüste yada boyun kökünde n.phrenicus ile birleşir. Böylece v.subclavia etrafında bir halka oluşturur.

4.N.dorsalis scapulae (C5):
Foramen intervertebrale yakınında 5.servikal sinirden ayrılır. M.scalenus medius’u delerek arka ve aşağı doğru giden dallara ayrılır. M.levator scapulae’nın derininde olmak üzere scapulae’nın iç kenarına kadar uzanır.  M.rhomboideus majör, minör ve m.levator scapulae’yı inerve eder. Sıklıkla n.thoracicus longus’a giden bir dal ile beraber seyreder.



5.N.thoracicus longus (C5, C6, C7):


Bell’in dış solunum siniri olarak da bilinir. 5, 6 ,7. Servikal spinal sinirlerden üç dal şeklinde ayrılır. 5 ve 6.sinirlerden ayrılan dalları, m.scalenus medius’tan çıkar çıkmaz birleşir. 7.den gelen ise 1.costae hizasında birleşir. Pleksus brachialis ve a.axillaris’in arka tarafında aşağıya doğru uzanarak m.serratus anterior ile m.subscapularis arasında seyrederek m.serratus anterior’u inerve eder.

KLİNİK:
SCAPULA ALATA ( KANAT SCAPULA):

N.thoracicus longus zedelenmesinde oluşan scapula alata da kol 90 derecenin üzerinde abduksiyon yapamaz. Sinirin zedelendiği tarafta ki scapula kanatlaşır ve alt ucu belirginleşir. Kişinin elleriyle bir duvarı itmesi istendiğinde; scapulae’nın medial kenarı ve alt ucu toraks’tan ayrılır ve kanat scapulae ya da scapula alata şeklini alır.
Genellikle omuz, kürek kemiği veya boyun bölgesinde ağrı vardır. Omuz hareketleri genellikle kısıtlı ve ağrılıdır. Omuzun hareketi ile kütleme sesi duyulabilir ya da sırtta deformite, hareket kısıtlılığı görülebilir.

B) Truncus’lardan ayrılan dallar:

1. N.subclavius (C5, C6) :



Truncus superior’dan ayrılır. A. V. Subclavia’nın önünden geçerek m.subclavius’u inerve eder. Sinirin büyük bölümünü C5’ten, küçük bölümünü de C6’dan gelen lifler oluşturmaktadır. M.subclavius’u inerve eder.

2. N.suprascapularis ( C5, C6):



Truncus superior’dan ayrılan bu sinir, trigonum cervicale posterius’ta m.omohyoideus’un alt kenarının ve m.trapezius’un ön kenarının arkasından geçerek incisura scapula’ ya uzanır. Lig.transversum scapula superius’un delik haline dönüştürmüş olduğu çentikten geçerek fossa supraspinata’ya, buradan da spina scapula’nın dışındaki çentikten geçerek fossa infraspinata’ya ulaşır. Bir dalını fossa supraspinata’da bulunan m.supraspinatus’a , diğer dalını da m.infraspinatus’a verir. Ayrıca bu sinirden ayrılan ince sensitif dallar omuz eklemi ile scapulaya gider. M.supraspinatus ve m.infraspinatus’u inerve eder.

KLİNİK: Sinirin zedelenmesinde ilk 15 derecelik abduksiyon başlayamaz ve kolun dış rotasyonu zayıflar.


                                                              PARS İNFRACLAVİCULARİS’TEN AYRILAN DALLAR:

A) Fasciculus posterior’dan ayrılan dallar:

1. N.axillaris (C5, C6):



Fasciculus posterior’dan ayrılan son daldır. Fasciculus posterior, n.axillaris’i verdikten sonra n.radialis olarak devam eder. A.axillaris’in arkasında m.subscapularis’in sonlanma yeri üzerinden geçer. M.teres minor’u çaprazlayarak spatium axillare laterale’den A. ve V.circumflexa humeri posterior ile birlikte koltuk altı çukurunu terkeder. Somatomotor dalı m.deltoideus’un arka bölümünü ve m.teres minor’ü inerve eder. Arka, ön ve eklem olmak üzere 3 dala ayrılır.:

a) Arka dalı: Somatomotor ve sensitif lifler içerir. Somatomotor dalı r.muscularis, m.teres minör ile m.deltoideus’un arka bölümünü inerve eder. Sensitif lifleri ise r.cutaneus brachii lateralis superior olarak m.deltoideus’un arkasında fascia profundus’u delerek yüzeyelleşir.
b) Ön dalı: A.circumflexa humeri posterior ile birlikte m.deltoideus’un derininde collum chirurgicum’u dıştan dolanarak ön kenarına uzanır. M.deltoideus’un ön kısmına somatomotor ve bu kasın distal bölümünü örten deride sensitif dalları dağılır.
c) Ekleme giden dalları: N.axillaris’in başlangıcından çıkar ve omuz eklemi kapsülünün alt ön tarafında dağılır.


KLİNİK: Humerus’un collum chirurcigum kırıklarında veya uyumsuz koltuk değneği kullananlarda n. axillaris hasarı oluşabilir. Sonuçta M. deltoideus ve M. teres minor felç olur. M. deltoideus felcine bağlı omuz kabarıklığı silikleşir, omuz düşer. Kol, omuz seviyesine kaldırılamaz. M. teres minor felcine bağlı dış rotasyon bozulur. N. cutaneus brachii lateralis superior’un inerve ettiği alanda duyu kaybı olur.


2.N.radialis ( C5, C6, C7, C8, T1):

Fasciculus posterior n.axillaris’i verdikten sonra n.radialis olarak seyrine devam eder. Pleksus brachialis’in en uzun dalı olan bu sinir, A.axillaris’in arkasında m.latissimus dorsi kirişiyle m.teres major’u önden çaprazlayarak aşağıya doğru iner. M.teres major’un alt kenarında, dışa doğru ilerleyerek kolun arkasında m.triceps brachii’nin çaput mediale ve caput laterale’si arasında seyreder.
M. Triseps Brachii, M. Anconeus, M. Brachioradialis, M. Extensor Carpi Radialis Longus, M. Extensor Carpi Radialis Brevis, M. Extensor Digitorum, M. Extensor Digiti Minimi, M. Extensor Carpi Ulnaris, M. Supinator, M. Abductor Pollisis Longus, M. Extensor Pollisis Brevis, M. Extensor Pollisis Longus, M. Extensor İndicis’ i innerve eder.
N.radialis, axilla’da m.triceps brachii’nin üç başına da motor dallar ve kolun dirseğe kadar olan arka yüzünü inerve eden n.cutaneus brachii posterior dalını verir.
N.radialis, corpus humeri’nin arka yüzünde yer alan sulcus nervi radialis’te a.profunda brachii ile birlikte seyreder. Sulcus nervi radialis’te dört adet dal verir. Kolun dış yan yüzünü inerve eden n.cutaneus antebrachii lateralis inferior, ön kolun arka yüzünün orta kısmını örten deriyi innervasyonunu sağlayan n.cutaneus antebrachii posterior, m.triceps brachii’nin caput mediale ve laterale’sine birer dal verir.
Dirsek ekleminin proksimalinden dışa doğru ilerleyerek septum intermusculare laterale’yi deler. M.brachioradialis ve m.brachialis arasında yer alır. M.brachialis’in küçük bir parçası, m.brachioradialis ve m.extensor carpi radialis longus’a birer dal verir.
Epicondylus lateralis humeri’nin ön tarafında r.superficialis ve r.profundus olarak ikiye ayrılır. Ramus profundus, m.brachioradialis, m.anconeus, m.supinator, m.extensor carpi radialis, m.extensor digitorum, m.extensor carpi ulnaris, m.abductor pollicis longus, m.extensor pollicis longus ve m.extensor pollicis brevis kaslarının motor inervasyonunu yapar. Ramus superficialis duyusal lifler taşır. El sırtının dış yanındaki üç buçuk parmağın dorsal yüzünü örten deriyi inerve eder.
El bileğinin sonra ramus dorsalis’i elin dorsal yüzüne geçerek ilk üç parmağın son falankslarına kadar duysal inervasyonunu yapar. Avuç içinde ise sadece tenar kabarıklığın duysal inervasyonunu gerçekleştirir.


DALLARI:



Rr.musculares: Üç ayrı grup şeklinde lateral, medial ve posterior olarak isimlendirilen dalları vardır. Medial dalı fossa axillaris’te n.radialis’ten ayrılarak m.triceps brachii’nin caput longum ve caput mediale’yi innerve eder. Lateral dalı n.radialis’ten septum intermusculare laterale’de ayrılarak m.brachioradialis ve m.extensor carpi radialis longus’a gider. Posterior dalı ise sulcus nervi radialis hizasında n.radialis’ten dallanarak m.triceps brachii caput mediale ve caput laterale ile m.anconeus’u innerve eder.

N.cutaneus brachii posterior: N.radialis’ten fossa axillaris’te ayrılan ince bir daldır. Kolun iç yanında dirsek eklemine kadar uzanır. Kolun arka yüzünü örten derinin duysal innervasyonunu sağlar.

N.cutaneus brachii lateralis inferior: M.deltoideus’un alt ucu yakınlarında ayrılır. M.deltoideus’un sonlanma yeri yakınında m.triceps brachii caput laterale’yi delerek yüzeyelleşir.  Kolun alt yarısının dış yan bölgesini örten deride ilerler.

N.cutaneus antebrachii posterior: M.triceps brachii caput laterale’yi delerek önce kolun dış yan yüzü, daha sonra ön kolun dorsal tarafında el bileği eklemine kadar uzanır. İlerlediği derinin duysal innervasyonunu sağlar.

Rr.articulares: Dirsek eklemine gönderdiği sensitif daldır.

R.superficialis: Ön kolda verilen daldır. M.brachioradialis’in derininde ön kolun dış yan yüzünde dağılır. Ön kolda a.radialis ile komşuluk yapar. M.brachioradialis kirişinin derininden ve baş parmağın ekstensor kaslarının yüzeyelinden geçerek el bileğinin dorsal yüzüne ulaşır. El bileği dorsalinde lateral ve medial dallara ayrılır. Lateral dal baş parmağın dış yan yüzü derisinde dağılır. Medial el sırtında r.communicans ulnaris denilen dal aracılığıyla n.ulnaris’le bağlantı kurar. Nn.digitales dorsales denilen dalları elin dorsal yüzünü örten ilk üç buçuk parmağın derisini innerve eder. Baş parmağın radial tarafı ve dorsal yüzü, işaret parmağın dorsal yüzü ve orta parmağın radial yarısının dorsalini kaplayan derinin duyusunu taşır.

R.profundus: M.supinator’un iki tabakası arasında radius’un lateralinden dolanarak ön kolun dorsal yüzüne geçer. Daha aşağıda yüzeyel ve derin ekstensor kaslar arasında a.interossea posterior ile birlikte ilerler. Ön kolun dorsalinde üst kısımda bulunan kaslara rr.musculare dallarını verir. Bu dalları verdikçe incelenen membrana interossea cruris’in dorsal yüzü ile m.extensor pollicis longus arasında n.interosseus antebrachii posterior olarak uzanır. El bileğinin dorsalinde interkarpal ve metakarpofalangeal eklemlere verdiği sensitif dallarla verir.

Rr. Musculare: M.extensor carpi radialis brevis ile m.supinator’a giden dallar r.profundus’un radius’u dönmeden önceki bölümünden ayrılarak kaslarda dağılırlar. Daha sonraki arter seyrinde m.extensor digitorum, m.extensor digiti minimi, m.extensor carpi ulnaris, m.extensor indicis, m.extensor pollicis longus, m.extensor pollicis brevis ve m.abductor pollicis longus’a motor dallar verir.


KLİNİK BİLGİ:
N.radialis en fazla hasar gören periferik sinirdir. N.radialis hasarı en sık fossa axillaris ve sulcus nervi radialis’te ilerleyen bölümünde olur.
a) Fossa Axillaris’teki Hasarı:
Uyumsuz koltuk değneği kullananlarda veya çaput humeri kırık ve çıkıklarında zedelenebilir.

Motor kayıp:
M.triceps brachii, m.anconeus, m.brachioradialis, m.extensor carpi radialis brevis ve m.extensor digitorum kaslarının felcine bağlı olarak ön kolun ve elin ekstansiyon hareketi yapılamaz. Düşük el denilen görünüm izlenir. 2-3 ay sonra kolun arka yüzünde atrofi gelişir.
Elin ekstansör kasları felç olduğundan elin bir nesneyi sıkıca sıkması ve yumruk yapması imkansız olur. M.supinator felç olmasına karşılık ön kol ve el fleksiyondayken m.biceps brachii tarafından supinasyon yaptırılabilir. Ancak ön kol ekstansiyon durumundayken supinasyon hareketi etkin olarak yapılamaz. Mm.interossei ve mm.lumbricales sağlam olduğundan 2.-5. Parmakların birinci falanksları fleksiyon, 2. Ve 3. Falanksları ekstensiyon hareketini yapabilir.



Duyu kaybı:
Kolun alt kısmının arka yüzündeki deride az da olsa duyu kaybı izlenir. El sırtının el sırtının dış yan bölümünde ve üç buçuk parmağın kökünün dorsal yüzünde duyu kaybı olur.

b) Sulcus Nervi Radialis’teki Hasarı:
N.radialis’in corpus humeri’de sulcus nervi radialis üzerinde kemiğe dayalı olarak seyretmesi corpus humeri kırıklarında sinirin zedelenmesine sıkça rastlanılmaktadır. Kırığın kaynaması sırasında sinir, tamir dokusu (kallus) içinde kalabilir.

Motor kayıp:
M.brachioradialis, m.extensor carpi radialis longus, m.extensor carpi radialis brevis ve m.extensor digitorum kaslarının felcine bağlı olarak ön kol ve elin ekstensiyonu yapılamaz. Düşük el görünümü izlenir. Kolun distalinden sinirin kesilmesi durumunda m.triceps brachii sağlam olduğundan ön kol ekstensiyon yapabilir. Ancak el ekstensiyon ( düşük el) yapamaz. 2-3 ay sonra kolun arka yüzünde atrofi gelişir.
Elin ekstensör kasları felç olduğundan elin bir nesneyi sıkıca sıkması veya yumruk yapılması imkansızdır. Ön kolun supinasyonu m.supinator felç olmasına rağmen m.biceps brachii tarafından sağlanır.

Duyu kaybı:
El sırtının dış yan bölümünde ve üç buçuk parmağın kökünün dorsal yüzünde duyu kaybı olur.

c) R. Profundus Nervi Radialis’teki Hasarı:
R.profundus nervi radialis’in ön kolun ekstensör grup kaslarını innerve eder. Caput radii kırık ve çıkıklarında sinir zedelenebilir.
Motor kayıp:
M.triceps brachii, m.anconeus, m.brachioradialis, m.extensor carpi radialis longus ve m.supinator’un sinirleri sağlam olduğundan bu kasların felci görülmez. Ön kol ve elin ekstensiyonu yapılabilir. Düşük el bulgusu görülmez. Çünkü ekstensiyon hareketinde etkin kaslar sağlamdır.

Duyu kaybı:
R.profundus nervi radialis motor nitelikte lifler içerdiğinden duyu kaybı izlenmez.

d) R. Superficialis Nervi Radialis’teki Hasarı:
R.superficialis nervi radialis duysal nitelikte lif taşıdığından motor kayıp söz konusu değildir. El sırtında, elin ilk üç buçuk parmağın dorsal yüzünde parmak köklerinde duyu kaybı izlenir. Son iki falanks n.medianus tarafından duyulandığından duyu kaybı olmaz.

3.N.thoracodorsalis ( C6, C7, C8):

Fasciculus posterior’dan ayrılan bu sinir fossa axillaris’in arka duvarında a.subscapularis ve a.thoradorsalis ile birlikte ilerler. M.latissimus dorsi’yi innerve eder. Sinirin hasarında kolun adduksiyonu ve iç rotasyonu zayıflar.

4.Nn.subscapulares ( C5, C6):

N.subscapularis superior; fasciculus posterior’dan ayrılan ve fossa axillaris’in derininde bulunan bu sinir m.subscapularis’in üst kısmını innerve eder.
N.subscapularis inferior; fasciculus posterior’dan ayrılan bu sinir m.subscapularis’in alt kısmını ve m.teres major’u innerve eder.

B)Fasciculus lateralis’ten ayrılan dallar:

1.N.pectoralis lateralis ( C5, C6, C7):


Fasciculus lateralis’ten clavicula seviyesinde ayrılır. A.axillaris ve v.axillaris’in yüzeyelinden aşağıya uzanır. Fascia clavipectoralis’i delerek ilerleyen sinir m.pectoralis majör altında dallara ayrılır. M.pectoralis major’un pars clavicularis ve pars sternocostalis’in üst kısmını innerve eder.

2.N.musculocutaneus ( C5, C6, C7):

Fasciculus lateralis’in m.pectoralis minor’un alt kenarı hizasında ayrıldığı iki daldan ince olanıdır. M.coracobrachialis’i delerek m.biceps brachii ile m.brachialis arasında aşağıya doğru uzanır. Bu üç kası innerve eden rr.musculares dallarını verir. Fossa cubiti’de fascia brachii’yi delerek yüzeyelleşen sinir n.cutaneus antebrachii lateralis olarak uzanır. Dirsek eklemi yakınında ön ve arka dala ayrılan sinirin ön dalı ön kolun ön yüzünün lateral kısmının deri duyusunu taşır. Arka dalı ise, ön kolun arka yüzünün lateral kısmını örten derinin el bileğine kadar olan bölümünün duyusunu taşır. M.biceps brachii, m.brachialis ve m.coracobrachialis’i inerve eder.

KLİNİK BİLGİ:
N.musculocutaneus’un hasarı, sinirin kasların arasında ilerlemesi ve hacimli bir kas olan m.biceps brachii’nin arkasında kaldığı için pek görülmez.

Motor kayıp:
Kolun üst kısmında sinirin hasarı innerve ettiği kaslarda güç azalmasına yol açar. M.biceps brachii ve m.coracobrachialis felç olmasına karşın m.brachialis’in m.radialis’ten de innerve olması ön kolun fleksiyonunu mümkün kılar. Ayrıca ön kol pronasyondayken m.brachioradialis ön kolun fleksiyonuna yardımcı olur. Ön kolun fleksiyonu ve supinasyonu zayıflar.

Duyu kaybı:
Ön kolun dış yan kenarı boyunca duyu kaybı vardır.

3.Radix lateralis nervi mediani ( C5, C6, C7):
Radix medialis nervi mediani ile birleşerek nervus medianus’u oluşturur.

C)Fasciculus medialis’ten çıkan dallar:

1.Radix medialis nervi mediani ( C8, T1):

Radix medialis nervi mediani ile birleşerek nervus medianus’u oluşturur.

2.N.pectoralis medialis ( C8, T1):

N.axillaris’in iç yanında fasciculus medialis’ten çıkar. N.pectoralis lateralis’ten gelen bir dalla birleşir. M.pectoralis minor’un derin yüzünden kası delerek m.pectoralis major’un alt bölümüne gelir. M.pectoralis minör ve m.pectoralis major’un pars sternalis’ini innerve eder.

3.N.ulnaris ( C8, T1):


Fasciculus medialis’in aşağıya doğru devamı gibi uzanır. Fossa axillaris’te iç yanda, kolda ise n.medianus’un iç yanında yerleşim gösterir. Kolun ortasında n.ulnaris içe ve arkaya yön değiştirerek septum intermusculare mediale’yi delerek arkaya geçer. Burada m.triceps brachii’nin çaput mediale’sinin iç kenarına dayalı olarak epicondylus medialis humeri’deki sulcus nervi ulnaris’e geçer. Dirsekte sulcus nervi ulnaris deri ve fascia brachialis ile örtülüdür. Dirseğin sert yere çarpılmasında n.ulnaris’in uyarılmasına bağlı olarak sinirin dağıldığı ön kol ve elin ulnar tarafında ağrı hissedilir.
M. Adductor Pollicis, M. Palmaris Brevis, M. Abductor Digiti Minimi, M. Flexor Carpi Ulnaris, M. Flexor Digiti Minimi Brevis,, M. Opponens Digiti Minimi, M. Lumbricales 3ve 4 , Mm. İnterossei Dorsales, Mm. İnterossei Palmares, M. Flexor pollicis Brevis Caput Profundum’unu innerve eder.
N.ulnaris ön kola, m.fleksör carpi ulnaris’in iki başı arasından geçerek girer. Ön kolun ortalarına kadar da bu kas ile m.fleksor digitorum profundus arasında, daha aşağıda ise m.fleksor carpi ulnaris’in radial kenarı boyunca yüzeyel olarak uzanır. N.ulnaris ön kolun üst yarısında yalnız seyretmesine rağmen, alt yarısında a.ulnaris ile birlikte ve yüzeyel olarak uzanır.

DALLARI:

N.ulnaris dirsek eklemine kadar olan bölümünde dal vermez. Dirsek ekleminin aşağısında verdiği dallar şunlardır;

Rr.articulares: N.ulnaris, sulcus nervi ulnaris’de ilerlerken dirsek eklemine vermiş olduğu birkaç sensitif daldır.

R.cutaneus palmaris: Ön kolun ortalarında n.ulnaris’den ayrılır. A.ulnaris’in üzerinde avuca kadar uzanır. Üzerinde seyrettiği damara dallar verir. Retinaculum flexorum’un yakınında derin fascia’yı delerek yüzeyelleşir. Retinaculum’un üzerinden geçerek avuç derisinde dağılır. Bazen m.palmaris brevis’e de somatomotor dallar verir.

Rr.musculares: Ön kolda dirsek eklemi yakınlarında ayrılan iki dal olup m.fleksor digitorum carpi ulnaris ile m.flexor digitorum profundus’un ulnar bölümünü innerve eder.

R.dorsalis nervi ulnaris: N.ulnaris’den ön kolun distal 1/3’ ünde ayrılır. M.fleksor carpi ulnaris’in derininden ulnar tarafa doğru geçerek derin fascia’yı deler ve yüzeyelleşir. Dorsal tarafta el bileği ile elin ulnar tarafında ilerleyerek iki, bazen de üç dalına ayrılır. Nn.digitalis dorsales denilen bu dallardan birincisi küçük parmağın dorsal yüzünün ulnar tarafında, ikincisi 4. Ve 5.parmağın biribirine bakan yüzlerinde, bulunduğu zaman üçüncü dal da 3.ve 4. Parmakların birbirine bakan yüzlerinde ve dorsal yüzlerinde dağılır. Buna göre el sırtında, n.ulnaris ve n.radialis’in dağıldığı bölgeler varyasyon göstermektedir. Çoğu kez parmakların radial üç buçuğu n.radialis, ulnar bir buçuğu da n.ulnaris tarafından, ancak bazen de iki buçuğunu n.radialis, iki buçuğu da n.ulnaris tarafından innerve edilir. Bu dorsal dal küçük parmak da sadece ilk iki, yüzük parmağında ise ilk falanks üzerindeki deride dağılır. Daha distalde bulunan deriyi ise n.ulnaris’in n.digitalis palmaris proprius’undan parmağın dorsaline gelen dallar innerve eder. Yüzük parmağının son iki falanksının radial tarafı n.medianus’dan innerve olur.


R.palmaris nervi ulnaris: N.ulnaris’in terminal dalları olup, retinaculum flexorum’un yüzeyelinden ve os pisiforme’nin de radial tarafından a.ulnaris ile birlikte geçerek avuca girer. Burada m.palmaris brevis’in derininde bulunan sinir, r.superficialis ve r.profundus olmak üzere iki dalına ayrılır. 

• R.superficialis: Son bir buçuk parmağın palmar yüzünde dağılır. M.palmaris brevis’e somatomotor, eminentia hypothenaris’i örten deriye de sensitif bir dal verdikten sonra, 5.parmağın ulnar tarafına giden n.digitalis palmaris proprius ile 4. Ve 5. Parmak köklerine giden n.digitalis palmaris communis dallarına ayrılır. Bu sonuncu sinir parmak kökünde n.digitalis palmaris proprius denen iki dalına ayrılarak 4. İle 5.parmakların komşu yüzlerinde uzanırlar. N.digitalis palmaris communis’den ayrılan bir dal rr.communicans n.medianus’a katılır. Bu dallar da, n.medianus’un dallarında olduğu gibi parmağın ucunda ve tırnak yatağında dağılan iki dalına ayrılarak sonlanır.
  
• R.profundus: R.superficialis’den daha incedir. M.abductor digiti minimi ve m.flexor digiti minimi brevis’in arasından geçerek, a.ulnaris’in derin dalı ile birlikte metakarpallerin üst kısımları yakınında başparmağa doğru uzanır. M.opponens digiti minimi’yi delerek geçen bu sinir, interosseal kaslarla derin flexor kirişler arasında bulunur. R.profundus başlangıç kısmından ayrılan bir dalla hipotenar kasları innerve eder. Daha sonra 3. Ve 4. Lumbrikal ve tüm interosseal kaslara, üzerinden geçtikçe somatomotor dallar verir. Nihayet m.adductor pollicis ve m.flexor pollicis’in derin başına verdiği somatomotor liflerle son bulur. El bileği eklemine de sensitif lifler de gönderir.
  

KLİNİK BİLGİ:

N.ulnaris genellikle sulcus nervi ulnaris’de zarar görür. Bu durumda elin ulnar abduksiyonu zayıflar. Elimize fleksiyon yaptırmak istediğimizde, m.flexor carpi radialis sağlam olduğu için el biraz fleksiyon ve radial abduksiyon pozisyonuna gelir. İnterrosseal kaslar felç olduğu için de, parmaklarımızı birbirine yaklaştırıp uzaklaştıramayız. Yine bu kaslar ile 3. Ve 4.lumbrikallerin felcinden dolayı özellikle 4. Ve 5.parmaklar art.metacarpophalangea’da fleksiyon ve art.interphalangea’da ekstensiyon yaptıramayız. Bu nedenle parmaklar aslan pençesindeki parmaklar gibi görülür. ( ulnar pençe el ). M. Fleksor digitorum profundus’un ulnar bölümü felç olduğundan 4. Ve 5.parmakların fleksiyonu zayıflar. M.adductor pollicis çalışmadığı için başparmağa adduksiyon yaptıramayız. Hipotenar kaslar felç olduğu için eminentia hypothenaris de küçülür. Duyu elin her iki yüzünde bir buçuk parmakta kaybolur veya azalır.

Kübital tünel sendromu, dirsekte, ulnar sinir adı verilen sinir üzerindeki basıncın artması ile ortaya çıkan bir durumdur. Dirseğin iç kısmında medial epikondil adı verilen bir çıkıntı mevcuttur ve ulnar sinir, bu çıkıntının altından geçer. Bu bölgede ulnar sinir kemiğin tam yanında durur ve dış basıya açıktır. Sinir üzerindeki basınç, sinirin işleyişini bozacak düzeye geldiğinde, dirsek, ön kol, el bileği ve parmaklarda uyuşukluk, karıncalanma ve ağrı başlar.


4.N.cutaneus brachi medialis (C8, T1):

Wrisberg siniri olarak da bilinir. Fasciculus medialis’ten ayrılan ve kolun iç tarafını örten deride dağılan sinirdir. Fossa axillaris’ten geçerken V. Ve A.axillaris ile a.brachialis’in önce arkasında daha sonra da iç tarafında yer alır. Kolun ortasında fascia brachii’yi delerek yüzeyelleşir. Kolun medial kısmının deri duyusunu alır.

5.N.cutaneus antebrachii medialis (C8, T1):
A.axillaris’in medialinde fasciculus medialis’ten ayrılan ve ön kolun iç yanında dağılan ince deri dalıdır. Fossa axillaris yakınında fascia brachii’yti delerek yüzeyelleşen sinir dalları m.biceps brachii’yi örten deride uzanır. Kolun ortasında v.basilica’nın fascia brachii’yi deldiği delikten geçerek yüzeyelleşir. Ön kolun ve elin iç yan kısmının deri duyusunu alır. R.anterior ve r.posterior olmak üzere iki dala ayrılır.

1. R. anterior: V.mediana antebrachii’nin yüzeyelinde ilerleyen sinir ön kolun ön ve ulnar bölümünde el bileğine kadar olan kısmın derisinde dağılım gösterir.
   
2. R. posterior: V.basilica’nın medialinde oblik olarak uzanan bu dal epicondylus medialis humeri’nin önünden geçerek ön kolun dorsalinde ilerler. Bu alanda el bileğine kadar olan kısmını öretn derinin duyusunu taşır.
   

N.MEDİANUS:

Koltuk çukurunda fasciculus lateralis’den ayrılan radix lateralis ile fasciculus medialis’den ayrılan radix medialis’in, a.axillaris’in ön tarafında birleşmesiyle oluşur. Kolda m.biceps brachii’nin medialindeki oluktaki a.brachialis ve n.ulnaris ile birlikte aşağı doğru uzanır. Başlangıçta a.axillaris’in ön tarafında bulunan sinir, aşağıda a.brachialis’in dışında yer alır.

 Kolun ortalarında veya biraz daha aşağısında a.brachialis’i önden çaprazlayarak iç tarafına geçer. Dirsek ekleminin ön tarafında m.brachialis’in aponeurosis m.bicipitis brachii’nin derininde ve m.biceps brachii’nin kirişinin medialinde bulunur. Ön kolun üst kısmında m.pronator teres’in iki başı arasından geçer. Daha sonra a.ulnaris’i önünden çaprazlayarak lateraline geçer. Ön kolun orta hattında derin ve yüzeyel fleksör kaslar arasında el bileğine kadar uzanır. Ön kolun alt kısmında yüzeyel olarak bulunan n.medianus, m.palmaris longus ile m.flexor carpi radialis’in kirişleri arasında bulunur. Burada sadece deri ve fascia ile örtülü olan n.medianus, özellikle el bileğinde damar kesmek suretiyle intihar teşebbüsü sırasında kolaylıkla kesilebilir. N. Medianus, canalis carpi’den geçerek el ayasına gelir ve burada sadece deri ve aponeurosis palmaris tarafından örtülmüştür. Derininde de fleksor kas kirişleri bulunur. El bileğine girer girmez deri ve kas dallarına ayrılır.
M. Pronator Teres, M. Flexor Carpi Radialis, M. Palmaris Longus, M. Flexor Digitorum Superficialis, M. Flexor Digitorum Profundus, M. Flexor Pollisis Longus, M. Pronor Quadratus, M. Opponens Pollisis, M. Abduktor pollicis Brevis,  M. Lumbricales 1 ve 2 ,M. Flexor pollicis Brevis Caput Superficialis’ini innerve eder.

DALLARI:
N.medianus dirsek eklemine kadar olan bölümünde dal vermez. Ancak bazen m.pronator teres’e giden dalı kolun distal kısmından ayrılabilir. Dirsek eklemine de bir iki sensitif dal gönderebilir.

Rr.musculares (ön koldaki): Ön kolun ön tarafındaki kaslardan m.fleksor carpi ulnaris hariç, diğerlerine ön kolun proksimal yarısında n.medianus’dan ayrılan somatomotor dallar gelir. Bu nedenle, n.medianus ön kolun distalinde kesilmesi durumunda sadece elde inerve ettiği küçük kaslar felç olur.

N.interosseus (antebrachii) anterior: A.interossea anterior ile birlikte membrana interossea’nın ön yüzünde ve m.fleksor pollicis longus ile m.fleksor digitorum profundus arasında el bileğine kadar uzanır. Burada verdiği uç dallar m.pronator quadratus ile el bileği ekleminde dağılır. Ön kolun ön yüzündeki derin kaslardan m.fleksor digitorum profundus’un ulnar kısmı hariç olmak üzere, tüm kasları innerve eder. (ulnar kısım hariç, m.fleksor digitorum profundus, m.fleksor pollicis longus ve pronator quadratus)


R.palmaris nervi mediani: Fascia antebrachii’yi el bileğinin hemen yukarısında delerek yüzeyelleşir ve medial-lateral olmak üzere iki dalına ayrılır. Bu dallar thenar bölge derisinde dağılır.

Rr.musculares (avuçtaki): N.medianus’un radial tarafından ayrılan kısa bir daldır. Bazen başparmağa giden sensitif sinirle birlikte seyreder ve retinaculum fleksorum’un derininden geçer geçmez bundan ayrılarak tenar kaslara gider. Somatomotor liflerden oluşan bu dallar, m.adductor pollicis ve m.fleksor pollicis brevis’in derin başı hariç, diğer thenar kasları innerve eder.

Nn.digitales palmares communes: Nmedianus, retinaculum fleksorum’un derininde canalis carpi’den geçer geçmez çoğunlukla sensitif liflerden oluşan ve n.digitalis palmaris communis denilen üç dala ayrılır. Bunlar da, n.digitalis palmaris proprius denilen uç dallara ayrılır ve parmak arterleri ile birlikte parmakların yan palmar kenarlarında ucuna kadar uzanır. N.digitalis palmaris communis’lerden radial tarafta olan birincisi üç dala ayrılır. İlk ikisi başparmağın her iki tarafında, üçüncüsü ise işaret parmağının radial tarafında dağılır. Bu üçüncü dal ayrıca 1.lumbrikal kasa da somatomotor dal verir. N.digitalis palmaris communis’in ikincisi, 2.lumbrikal kasa bir somatomotor dal verdikten sonra işaret ve orta parmakların kökleri arasında ikiye ayrılarak bu parmakların birbirine bakan yüzlerinde uzanırlar. N.digitalis palmaris communis’in üçüncüsü seyrek olarak 3.lumbrikal kasa bir somatomotor dal verebilir. Bu gibi durumlarda 3.lumbrikal kas hem n.ulnaris’den hem de n.medianus’dan innerve olur. Orta ve yüzük parmaklarının kökünde iki dalına ayrılarak bu parmakların birbirine bakan yüzlerinde uzanır. Yüzük parmağına uzanan dalı n.ulnaris’den r.communicans denen bir dal alır.

Nn.digitales palmares proprii: N.digitalis palmaris communis’lerin parmaklarda dağılan terminal dallarıdır. N.medianus’a ait olan bu lifler, dağıldığı ilk üç buçuk parmağın palmar yüzleri ile bu parmakların dorsalinde son iki falanks (başparmağın son) üzerindeki deriyi innerve eder. Bu sinirler parmak uçlarında iki dala ayrılır. Bunlardan birisi parmak ucunda, diğeri de tırnak yatağında dağılır.

KLİNİK BİLGİ:
N.medianus dirsek eklemi hizasından kesilirse, m.fleksor digitorum superficialis ve m.fleksor pollicis longus felç olduğu için, tüm parmakların 2.falanksları; m.fleksor digitorum profundus’un radial bölümü felç olduğu için de 2. Ve 3.parmakların son falanksları fleksiyon yapamaz. 4. Ve 5.parmakların son falanksları, m.fleksor digitorum profundus’un ulnar kısmı sağlam olduğu için, fleksiyon yapabilir. Başparmak art.carpometacarpea pollicis’de opozisyon ve art.interphalangea’da ise fleskiyon yapamaz. Başparmak ekstensiyon ve adduksiyon pozisyonunda kalarak diğer parmaklarla aynı düzlemde kalır. Maymun el deformitesi oluşur. Pronator kaslar çalışmadığı için ön kolun pronasyonu zayıflar. Ön kola sadece m.brachioradialis biraz pronasyon yaptırır. M.fleksor carpi ulnaris derin fleksorun ulnar kısmı sağlam olduğu için el bu kaslar yardımıyla biraz fleksiyon yapabilir, aynı zamanda biraz da ulnar abduksiyon yapar.
İlk üç buçuk parmağın palmar yüzünde ve aynı parmakların son iki falankslarının dorsal yüzlerinde duyu kaybolur veya azalır.
N.medianus ön kolun ortalarında kesilirse sadece işaret parmağının fleskiyonu zayıflar. Çünkü bu parmağa fleksiyon yaptıran kasa somatomotor siniri ortalarından, diğerlerine ise dirsek eklemi yakınından girer.

N.medianus el bileğinde kesilirse, derideki duyunun, kesi yerinin aşağısında işaret ve orta parmak ile başparmağın buraya bakan yüzünde, tamamıyla kaybolmasına karşılık, başparmağın dış ve 4.parmağın iç yüzlerinde duyu azalması olur. Eldeki 1,2.lumbrikal kaslar felç olacağı için bu kasların gittiği 3. Ve 3. Parmakların son iki falanksında ekstensiyon zayıflar. N.radialis’in innerve ettiği ekstensor kaslar sağlam olduğu için de 1.falanks’a ekstensiyon yaptırabiliriz. Yine thenar kaslardan m.abductor pollicis brevis, m.opponens pollicis ve m.fleksor pollicis brevis’in yüzeyel başı çalışmayacağından bu kaslar atrofiye olur ve eminentia thenaris çöker. Başparmağa opozisyon yaptıramayız. N.ulnaris’in innerve ettiği m.adductor pollicis çalıştığı için, başparmağa adduksiyon yaptırarak ikinci parmağa yanaştırabiliriz. M.extensor pollicis longus, brevis ve m.abductor pollicis longus sağlam olduğu için de başparmağı arkaya ve dışa doğru çekerek, diğer parmaklarla aynı düzleme getirebiliriz. (maymun eli)
N.medianus genellikle el bileği eklemi yakınında zarara uğrar. Bu gibi durumlarda parmaklara fleksiyon ve ön kola pronasyon yaptıran kaslar daha önce sinirlerini aldıkları için felç olmazlar ve kas kirişleri kesilmediği sürece fonksiyonlarını yaparlar. Sadece thenar kaslar felç olacağı için başparmağın opozisyonu zayıflar. Yine n.medianus canalis carpi’den geçerken sıkışabilir ve karpal tünel sendromu ortaya çıkar. Bu gibi durumlarda ağrı, dağıldığı parmaklarda duyu azalması ve hatta kaslarda zayıflama görülebilir.

N.medianus, n.ulnaris ile birlikte el bileğinde kesilirse, lumbrikal ve interosseal kasların tümü felç olduğu için 1.falanksa fleksiyon, 2. Ve 3.falanksa da ekstensiyon etkileri ortadan kalkar. Ancak n.radialis’in innerve ettiği ekstensor kaslar sağlam olduğu için 1.falanksa ekstensiyon ve yüzeyel-derin fleksor kaslar da sağlam olduğu için de 2. Ve 3. Parmaklarla aynı düzlemdedir ve onlara yaklaştırılamaz. Bu pozisyondaki ele, gerçek pençe el denilir.

KLİNİK BİLGİ:

PLEKSUS BRACHİALİS LEZYONLARI:

Pleksus brachialis üst kısım lezyonları – ERB-DUCHENNE FELCİ:

Omzun boyundan uzaklaştırıldığı durumlarda C5 ve C6 köklerinin aşırı gerilmesi ve hatta kopması sonucunda oluşur. Buna neden olan durumlar; omuz üzerine bir kütle gelmesi, kişinin yüksekten boyun üzerine düşmesi, traktör at ya da motosikletten düşme, doğumda bebeğin başının aşırı gerilmesidir.

Motor kayıp:
N.suprascapularis, n.subclavius, n.musculocutaneus ve n.axillaris’te C5 ve C6 lifler bulunduğundan bu sinirler hasar görür. Bu sinirlerin innerve ettiği kaslarda felç oluşur. M.supraspinatus, m.infraspinatus, m.deltoideus ve teres minör felç olduğundan kolun abduksiyonu ve dış rotasyonu etkilenir. M.biceps brachii, m.brachialis ve m.coracobrachialis’te felç oluşur. Kol ve ön kolun fleksiyonu zayıflar. Kol gövdenin yanında gevşekçe sarkık ve içe dönük şekilde durur. Kolun bu duruşu bahşiş bekleyen garson eline benzetilir.

Duyu kaybı:
Kolun dış yan yüzünde duyu kaybı vardır.


Pleksus brachialis alt kısım lezyonları- KLUMPKE FELCİ:

Yüksek bir yere tek kolla tutunma veya doğum sırasında tek kolun gergin bir şekilde çekilmesi gibi kolun aşırı abduksiyona neden olan travmalar sonucu oluşur. Ayrıca costa cervicalis veya akciğerlerin boyun lenf bezlerine metastazında da pleksus brachialis’in alt kısım lezyonlarına rastlanabilir.

Motor kayıp:
Genellikle C7 ve T1 spinal sinirin kopmasıyla n.ulnaris ve n.medianus’un hasarıyla elin tüm kaslarında felç oluşur. Bu durumda elde mm.lumbricales ve mm.interossei felciyle m.extensor digitorum etkisiyle metacarpofalangeal eklemlerde hiperekstensiyon; m.fleksör digitorum superficialis ve m.fleksör digitorum profundus’un etkisiyle de interfalangeal eklemlerde fleksiyonun yerleşmesiyle karakterize pençe el oluşur.

Duyu kaybı:
Kolun iç yan yüzünde duyu kaybı vardır.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> PLEKSUS BRACHİALİS ANATOMİSİ

Üst ekstremitelerin sinirlerini dağıtan sinir ağıdır. C5,C6,C7,C8 ve T1 N. spinalislerin ramus ventralislerinin birleşimi ile oluşur. C4 ve T2 spinal sinirlerin ön dallarından gelen bir kısım lifler de bu sinir ağı içinde yer alır. Yerleşimi de boynun ön tarafında regio cervicalis lateralis’in alt bölümündedir.



Bu sinir ağını oluşturan spinal sinirlerin ön dalları  birleşerek 3 tane truncus yapar. C5 ve C6 birleşimi Truncus superior, C7 truncus medius ,C8 ve T1 birleşimi truncus inferior’dur. Truncuslar ön ve arka olarak iki divisyona ayrılır. Bu dalların birleşmesi ile fasikülüsler oluşur. Truncus superior ön dalı ile truncus medius ön dalı birleşerek fasciculus lateralis, truncus inferior ön dalı fasciculus medialis, truncus superior arka dalı ve truncus medius arka dalı birleşip fasciculus posterior oluşur. Fasciculuslarda terminal dallarına ayrılır. Fasciculuslar a.axillaris ile olan pozisyonlarına göre adlandırılır. Fasciculus lateralis a.axillaris’in dış yanında, fasciculus medialis a.axillaris’in iç yanında ve fasciculus posterior’da a.axillaris’in arkasında yerleşim göstererek fasciculus’lardan uç dallar çıkar.
Pleksus brachialis’i oluşturacak spinal sinirlerin ön dalları ve truncus’lar regio cervicalis lateralis’te yer alırken, fasciculus’lar axilla’da yerleşim gösterir. Pleksus brachialis, fascia cervicalis’in lamina prevertebralis’inden oluşan vagina axillaris adlı kılıfla sarılıdır.

KOMŞULUKLARI:

Brachial pleksus boyunda trigonum cervicale posterius’un altında, deri, platsyma ve fascia profundus ile örtülüdür. Burada nn.supraclaviculares, m.omohyoideus’un venter inferior’u, v.jugularis externa ve a.transversa colli’nin yüzeyelinde bulunur. Brachial pleksusu oluşturacak spinal sinirlerin ön dalları, m.scalenus anterior ile medius arasından çıkarak bu kaslardan çıkan a.subclavia’nın üstünde bulunurlar. Ancak truncuslar, a.subcalvia’nın arkasında yerleşim gösterirler. Clavicula, m.subclavius ve a.-v.suprascapularis’in arkasından geçip m.serratus anterior’un birinci dişi ve m.subscapularis üzerinde uzanır. Fossa axillaris’te a.axillaris’in üst dış tarafında bulunur. Daha sonra ise a.axillaris’in alt kısmında damarı sararcasına dış, ön ve iç kısımlarına dağılarak üst extremitede dağılım gösterecek olan terminal dallara ayrılır.

VARYASYONLARI:

Brachial pleksus varyasyonları çok görülür. Bunlar;

1)Pleksus brachialis’e katılan spinal sinir sayısındaki varyasyonlar: Bazen 4. Servikal sinirin 2/3’si torakal sinirin de 1/3’ den fazlası katılabilir. 4.sinirin katkısı fazla olduğu zaman 2.torakalden lif gelmeyebilir. Bu gibi durumlarda brachial pleksus skalen kaslar arasında daha yukarıda yerleşik görülür. Tam tersi de olabilir. 2.torakalden fazla lif katılınca 4.servikalden lif katılmayabilir. Bu durumlarda pleksus daha aşağıda yerleşmiş olur. 

2)Truncusların oluşmasında görülen varyasyonlar: Truncuslar çok ince teşekkül edebilir. Özellikle superior ve inferior truncus oluşmayabilir. Böyle durumlarda truncuslar oluşmadan ön ve arka dallarına ayrılmışlardır. Fasciculus medialis, truncus medius’tan bir dal almış olabilir. Fasciculus lateralis de 8.cervical veya truncus inferior’dan dallar alabilir.

3) Terminal dalların oluşmasında görülen varyasyonlar: N.medianus’un radix medialis’i veya lateralis’i ince olabilmektedir. Birçok vakada n.medianus, pleksus brachialis’i oluşturan tüm sinirlerden lifler alabilir. N.musculocutaneus’un kolda n.medianus’a bir dal verdiği %25 oranında görülmektedir. Ancak n.medianus’un n.ulnaris’e dal verdiği daha az görülür. N.musculocutaneus bazen 4. Ya da 7.servikal sinirlerden dal alabilir. N.ulnaris, lateral fasciculus’tan ve n.medianus’un lateral bölümünden ikinci kalın bir dal alabilmektedir. N.radialis ile n.axillaris bazen fasciculus posterior oluşmadan truncuslardan yada daha proksimalde ön dallardan doğrudan çıkabilirler. N.radialis çoğu zaman pleksusu oluşturan tüm segmentlerden lif aldığı gibi, bazen de C4 ve T1’den lifler almaz. Bu durumlarda C4 ve T1 pleksusa katılmamıştır.

4) A.axillaris ile olan komşuluklarında görülen varyasyonlar: N.medianus a.axillaris’in derininde olabilir ya da n.medianus a.axillaris’in bir dalı tarafından delinmiş olabilir.

PLEKSUS BRACHİALİS DALLARI:



A. Doğrudan servikal spinal sinirin ön dallarından ayrılan dallar:

• 1. N.phrenicus’a bir dal ( C5) :
  
• 2. M.longus colli ve skalen kaslara dallar ( C5, C6, C7):
  
• 3. N.phrenici accessorii’ye dal ( C5):
  
• 4. N.dorsalis scapulae (C5):
  
• 5. N.thoracicus longus (C5, C6, C7):
  

B. Truncus’lardan ayrılan dallar:

• 1. N.subclavius (C5, C6) :
  
• 2. N.suprascapularis ( C5, C6):
  

C. Fasciculus posterior’dan ayrılan dallar:

• 1. N.axillaris (C5, C6):
  
• 2. N.radialis ( C5, C6, C7, C8, T1):
  
• 3. N.thoracodorsalis ( C6, C7, C8):
  
• 4. Nn.subscapulares ( C5, C6):
  

D. Fasciculus lateralis’ten ayrılan dallar:

• 1. N.pectoralis lateralis ( C5, C6, C7):
  
• 2. N.musculocutaneus ( C5, C6, C7):
  
• 3. Radix lateralis nervi mediani ( C5, C6, C7):
  

E. Fasciculus medialis’ten çıkan dallar:

• 1. Radix medialis nervi mediani ( C8, T1):
  
• 2. N.pectoralis medialis ( C8, T1):
  
• 3. N.ulnaris ( C8, T1):
  
• 4. N.cutaneus brachii medialis (C8, T1):
  
• 5. N.cutaneus antebrachii medialis (C8, T1):
  

F. Nervus medianus

Nominaya uygun şekilde pleksus brachialis’in dallarını clavicula’nın üstünde pars supraclavicularis ve altında verdiği dallar pars infraclavicularis olarak adlandırılır.

                                                                PARS SUPRACLAVİCULARİS’TEN AYRILAN DALLAR:
A) Doğrudan servikal spinal sinirin ön dallarından ayrılan dallar:

1.N.phrenicus’a bir dal ( C5) :
N.phrenicus’ a 5.servikal spinal sinirden bir dal gelebilir.

2.M.longus colli ve skalen kaslara dallar ( C5, C6, C7):
M.longus colli ve skalen kaslara ait 4 servikal sinirden somatomotor dallar gelir.

3.N.phrenici accessorii’ye dal ( C5):
Her zaman bulunmayabilen bu sinir, C5’den yada n.subclavius’tan çıkar. V.subclavia’nın önünden geçerek göğüste yada boyun kökünde n.phrenicus ile birleşir. Böylece v.subclavia etrafında bir halka oluşturur.

4.N.dorsalis scapulae (C5):
Foramen intervertebrale yakınında 5.servikal sinirden ayrılır. M.scalenus medius’u delerek arka ve aşağı doğru giden dallara ayrılır. M.levator scapulae’nın derininde olmak üzere scapulae’nın iç kenarına kadar uzanır.  M.rhomboideus majör, minör ve m.levator scapulae’yı inerve eder. Sıklıkla n.thoracicus longus’a giden bir dal ile beraber seyreder.



5.N.thoracicus longus (C5, C6, C7):


Bell’in dış solunum siniri olarak da bilinir. 5, 6 ,7. Servikal spinal sinirlerden üç dal şeklinde ayrılır. 5 ve 6.sinirlerden ayrılan dalları, m.scalenus medius’tan çıkar çıkmaz birleşir. 7.den gelen ise 1.costae hizasında birleşir. Pleksus brachialis ve a.axillaris’in arka tarafında aşağıya doğru uzanarak m.serratus anterior ile m.subscapularis arasında seyrederek m.serratus anterior’u inerve eder.

KLİNİK:
SCAPULA ALATA ( KANAT SCAPULA):

N.thoracicus longus zedelenmesinde oluşan scapula alata da kol 90 derecenin üzerinde abduksiyon yapamaz. Sinirin zedelendiği tarafta ki scapula kanatlaşır ve alt ucu belirginleşir. Kişinin elleriyle bir duvarı itmesi istendiğinde; scapulae’nın medial kenarı ve alt ucu toraks’tan ayrılır ve kanat scapulae ya da scapula alata şeklini alır.
Genellikle omuz, kürek kemiği veya boyun bölgesinde ağrı vardır. Omuz hareketleri genellikle kısıtlı ve ağrılıdır. Omuzun hareketi ile kütleme sesi duyulabilir ya da sırtta deformite, hareket kısıtlılığı görülebilir.

B) Truncus’lardan ayrılan dallar:

1. N.subclavius (C5, C6) :



Truncus superior’dan ayrılır. A. V. Subclavia’nın önünden geçerek m.subclavius’u inerve eder. Sinirin büyük bölümünü C5’ten, küçük bölümünü de C6’dan gelen lifler oluşturmaktadır. M.subclavius’u inerve eder.

2. N.suprascapularis ( C5, C6):



Truncus superior’dan ayrılan bu sinir, trigonum cervicale posterius’ta m.omohyoideus’un alt kenarının ve m.trapezius’un ön kenarının arkasından geçerek incisura scapula’ ya uzanır. Lig.transversum scapula superius’un delik haline dönüştürmüş olduğu çentikten geçerek fossa supraspinata’ya, buradan da spina scapula’nın dışındaki çentikten geçerek fossa infraspinata’ya ulaşır. Bir dalını fossa supraspinata’da bulunan m.supraspinatus’a , diğer dalını da m.infraspinatus’a verir. Ayrıca bu sinirden ayrılan ince sensitif dallar omuz eklemi ile scapulaya gider. M.supraspinatus ve m.infraspinatus’u inerve eder.

KLİNİK: Sinirin zedelenmesinde ilk 15 derecelik abduksiyon başlayamaz ve kolun dış rotasyonu zayıflar.


                                                              PARS İNFRACLAVİCULARİS’TEN AYRILAN DALLAR:

A) Fasciculus posterior’dan ayrılan dallar:

1. N.axillaris (C5, C6):



Fasciculus posterior’dan ayrılan son daldır. Fasciculus posterior, n.axillaris’i verdikten sonra n.radialis olarak devam eder. A.axillaris’in arkasında m.subscapularis’in sonlanma yeri üzerinden geçer. M.teres minor’u çaprazlayarak spatium axillare laterale’den A. ve V.circumflexa humeri posterior ile birlikte koltuk altı çukurunu terkeder. Somatomotor dalı m.deltoideus’un arka bölümünü ve m.teres minor’ü inerve eder. Arka, ön ve eklem olmak üzere 3 dala ayrılır.:

a) Arka dalı: Somatomotor ve sensitif lifler içerir. Somatomotor dalı r.muscularis, m.teres minör ile m.deltoideus’un arka bölümünü inerve eder. Sensitif lifleri ise r.cutaneus brachii lateralis superior olarak m.deltoideus’un arkasında fascia profundus’u delerek yüzeyelleşir.
b) Ön dalı: A.circumflexa humeri posterior ile birlikte m.deltoideus’un derininde collum chirurgicum’u dıştan dolanarak ön kenarına uzanır. M.deltoideus’un ön kısmına somatomotor ve bu kasın distal bölümünü örten deride sensitif dalları dağılır.
c) Ekleme giden dalları: N.axillaris’in başlangıcından çıkar ve omuz eklemi kapsülünün alt ön tarafında dağılır.


KLİNİK: Humerus’un collum chirurcigum kırıklarında veya uyumsuz koltuk değneği kullananlarda n. axillaris hasarı oluşabilir. Sonuçta M. deltoideus ve M. teres minor felç olur. M. deltoideus felcine bağlı omuz kabarıklığı silikleşir, omuz düşer. Kol, omuz seviyesine kaldırılamaz. M. teres minor felcine bağlı dış rotasyon bozulur. N. cutaneus brachii lateralis superior’un inerve ettiği alanda duyu kaybı olur.


2.N.radialis ( C5, C6, C7, C8, T1):

Fasciculus posterior n.axillaris’i verdikten sonra n.radialis olarak seyrine devam eder. Pleksus brachialis’in en uzun dalı olan bu sinir, A.axillaris’in arkasında m.latissimus dorsi kirişiyle m.teres major’u önden çaprazlayarak aşağıya doğru iner. M.teres major’un alt kenarında, dışa doğru ilerleyerek kolun arkasında m.triceps brachii’nin çaput mediale ve caput laterale’si arasında seyreder.
M. Triseps Brachii, M. Anconeus, M. Brachioradialis, M. Extensor Carpi Radialis Longus, M. Extensor Carpi Radialis Brevis, M. Extensor Digitorum, M. Extensor Digiti Minimi, M. Extensor Carpi Ulnaris, M. Supinator, M. Abductor Pollisis Longus, M. Extensor Pollisis Brevis, M. Extensor Pollisis Longus, M. Extensor İndicis’ i innerve eder.
N.radialis, axilla’da m.triceps brachii’nin üç başına da motor dallar ve kolun dirseğe kadar olan arka yüzünü inerve eden n.cutaneus brachii posterior dalını verir.
N.radialis, corpus humeri’nin arka yüzünde yer alan sulcus nervi radialis’te a.profunda brachii ile birlikte seyreder. Sulcus nervi radialis’te dört adet dal verir. Kolun dış yan yüzünü inerve eden n.cutaneus antebrachii lateralis inferior, ön kolun arka yüzünün orta kısmını örten deriyi innervasyonunu sağlayan n.cutaneus antebrachii posterior, m.triceps brachii’nin caput mediale ve laterale’sine birer dal verir.
Dirsek ekleminin proksimalinden dışa doğru ilerleyerek septum intermusculare laterale’yi deler. M.brachioradialis ve m.brachialis arasında yer alır. M.brachialis’in küçük bir parçası, m.brachioradialis ve m.extensor carpi radialis longus’a birer dal verir.
Epicondylus lateralis humeri’nin ön tarafında r.superficialis ve r.profundus olarak ikiye ayrılır. Ramus profundus, m.brachioradialis, m.anconeus, m.supinator, m.extensor carpi radialis, m.extensor digitorum, m.extensor carpi ulnaris, m.abductor pollicis longus, m.extensor pollicis longus ve m.extensor pollicis brevis kaslarının motor inervasyonunu yapar. Ramus superficialis duyusal lifler taşır. El sırtının dış yanındaki üç buçuk parmağın dorsal yüzünü örten deriyi inerve eder.
El bileğinin sonra ramus dorsalis’i elin dorsal yüzüne geçerek ilk üç parmağın son falankslarına kadar duysal inervasyonunu yapar. Avuç içinde ise sadece tenar kabarıklığın duysal inervasyonunu gerçekleştirir.


DALLARI:



Rr.musculares: Üç ayrı grup şeklinde lateral, medial ve posterior olarak isimlendirilen dalları vardır. Medial dalı fossa axillaris’te n.radialis’ten ayrılarak m.triceps brachii’nin caput longum ve caput mediale’yi innerve eder. Lateral dalı n.radialis’ten septum intermusculare laterale’de ayrılarak m.brachioradialis ve m.extensor carpi radialis longus’a gider. Posterior dalı ise sulcus nervi radialis hizasında n.radialis’ten dallanarak m.triceps brachii caput mediale ve caput laterale ile m.anconeus’u innerve eder.

N.cutaneus brachii posterior: N.radialis’ten fossa axillaris’te ayrılan ince bir daldır. Kolun iç yanında dirsek eklemine kadar uzanır. Kolun arka yüzünü örten derinin duysal innervasyonunu sağlar.

N.cutaneus brachii lateralis inferior: M.deltoideus’un alt ucu yakınlarında ayrılır. M.deltoideus’un sonlanma yeri yakınında m.triceps brachii caput laterale’yi delerek yüzeyelleşir.  Kolun alt yarısının dış yan bölgesini örten deride ilerler.

N.cutaneus antebrachii posterior: M.triceps brachii caput laterale’yi delerek önce kolun dış yan yüzü, daha sonra ön kolun dorsal tarafında el bileği eklemine kadar uzanır. İlerlediği derinin duysal innervasyonunu sağlar.

Rr.articulares: Dirsek eklemine gönderdiği sensitif daldır.

R.superficialis: Ön kolda verilen daldır. M.brachioradialis’in derininde ön kolun dış yan yüzünde dağılır. Ön kolda a.radialis ile komşuluk yapar. M.brachioradialis kirişinin derininden ve baş parmağın ekstensor kaslarının yüzeyelinden geçerek el bileğinin dorsal yüzüne ulaşır. El bileği dorsalinde lateral ve medial dallara ayrılır. Lateral dal baş parmağın dış yan yüzü derisinde dağılır. Medial el sırtında r.communicans ulnaris denilen dal aracılığıyla n.ulnaris’le bağlantı kurar. Nn.digitales dorsales denilen dalları elin dorsal yüzünü örten ilk üç buçuk parmağın derisini innerve eder. Baş parmağın radial tarafı ve dorsal yüzü, işaret parmağın dorsal yüzü ve orta parmağın radial yarısının dorsalini kaplayan derinin duyusunu taşır.

R.profundus: M.supinator’un iki tabakası arasında radius’un lateralinden dolanarak ön kolun dorsal yüzüne geçer. Daha aşağıda yüzeyel ve derin ekstensor kaslar arasında a.interossea posterior ile birlikte ilerler. Ön kolun dorsalinde üst kısımda bulunan kaslara rr.musculare dallarını verir. Bu dalları verdikçe incelenen membrana interossea cruris’in dorsal yüzü ile m.extensor pollicis longus arasında n.interosseus antebrachii posterior olarak uzanır. El bileğinin dorsalinde interkarpal ve metakarpofalangeal eklemlere verdiği sensitif dallarla verir.

Rr. Musculare: M.extensor carpi radialis brevis ile m.supinator’a giden dallar r.profundus’un radius’u dönmeden önceki bölümünden ayrılarak kaslarda dağılırlar. Daha sonraki arter seyrinde m.extensor digitorum, m.extensor digiti minimi, m.extensor carpi ulnaris, m.extensor indicis, m.extensor pollicis longus, m.extensor pollicis brevis ve m.abductor pollicis longus’a motor dallar verir.


KLİNİK BİLGİ:
N.radialis en fazla hasar gören periferik sinirdir. N.radialis hasarı en sık fossa axillaris ve sulcus nervi radialis’te ilerleyen bölümünde olur.
a) Fossa Axillaris’teki Hasarı:
Uyumsuz koltuk değneği kullananlarda veya çaput humeri kırık ve çıkıklarında zedelenebilir.

Motor kayıp:
M.triceps brachii, m.anconeus, m.brachioradialis, m.extensor carpi radialis brevis ve m.extensor digitorum kaslarının felcine bağlı olarak ön kolun ve elin ekstansiyon hareketi yapılamaz. Düşük el denilen görünüm izlenir. 2-3 ay sonra kolun arka yüzünde atrofi gelişir.
Elin ekstansör kasları felç olduğundan elin bir nesneyi sıkıca sıkması ve yumruk yapması imkansız olur. M.supinator felç olmasına karşılık ön kol ve el fleksiyondayken m.biceps brachii tarafından supinasyon yaptırılabilir. Ancak ön kol ekstansiyon durumundayken supinasyon hareketi etkin olarak yapılamaz. Mm.interossei ve mm.lumbricales sağlam olduğundan 2.-5. Parmakların birinci falanksları fleksiyon, 2. Ve 3. Falanksları ekstensiyon hareketini yapabilir.



Duyu kaybı:
Kolun alt kısmının arka yüzündeki deride az da olsa duyu kaybı izlenir. El sırtının el sırtının dış yan bölümünde ve üç buçuk parmağın kökünün dorsal yüzünde duyu kaybı olur.

b) Sulcus Nervi Radialis’teki Hasarı:
N.radialis’in corpus humeri’de sulcus nervi radialis üzerinde kemiğe dayalı olarak seyretmesi corpus humeri kırıklarında sinirin zedelenmesine sıkça rastlanılmaktadır. Kırığın kaynaması sırasında sinir, tamir dokusu (kallus) içinde kalabilir.

Motor kayıp:
M.brachioradialis, m.extensor carpi radialis longus, m.extensor carpi radialis brevis ve m.extensor digitorum kaslarının felcine bağlı olarak ön kol ve elin ekstensiyonu yapılamaz. Düşük el görünümü izlenir. Kolun distalinden sinirin kesilmesi durumunda m.triceps brachii sağlam olduğundan ön kol ekstensiyon yapabilir. Ancak el ekstensiyon ( düşük el) yapamaz. 2-3 ay sonra kolun arka yüzünde atrofi gelişir.
Elin ekstensör kasları felç olduğundan elin bir nesneyi sıkıca sıkması veya yumruk yapılması imkansızdır. Ön kolun supinasyonu m.supinator felç olmasına rağmen m.biceps brachii tarafından sağlanır.

Duyu kaybı:
El sırtının dış yan bölümünde ve üç buçuk parmağın kökünün dorsal yüzünde duyu kaybı olur.

c) R. Profundus Nervi Radialis’teki Hasarı:
R.profundus nervi radialis’in ön kolun ekstensör grup kaslarını innerve eder. Caput radii kırık ve çıkıklarında sinir zedelenebilir.
Motor kayıp:
M.triceps brachii, m.anconeus, m.brachioradialis, m.extensor carpi radialis longus ve m.supinator’un sinirleri sağlam olduğundan bu kasların felci görülmez. Ön kol ve elin ekstensiyonu yapılabilir. Düşük el bulgusu görülmez. Çünkü ekstensiyon hareketinde etkin kaslar sağlamdır.

Duyu kaybı:
R.profundus nervi radialis motor nitelikte lifler içerdiğinden duyu kaybı izlenmez.

d) R. Superficialis Nervi Radialis’teki Hasarı:
R.superficialis nervi radialis duysal nitelikte lif taşıdığından motor kayıp söz konusu değildir. El sırtında, elin ilk üç buçuk parmağın dorsal yüzünde parmak köklerinde duyu kaybı izlenir. Son iki falanks n.medianus tarafından duyulandığından duyu kaybı olmaz.

3.N.thoracodorsalis ( C6, C7, C8):

Fasciculus posterior’dan ayrılan bu sinir fossa axillaris’in arka duvarında a.subscapularis ve a.thoradorsalis ile birlikte ilerler. M.latissimus dorsi’yi innerve eder. Sinirin hasarında kolun adduksiyonu ve iç rotasyonu zayıflar.

4.Nn.subscapulares ( C5, C6):

N.subscapularis superior; fasciculus posterior’dan ayrılan ve fossa axillaris’in derininde bulunan bu sinir m.subscapularis’in üst kısmını innerve eder.
N.subscapularis inferior; fasciculus posterior’dan ayrılan bu sinir m.subscapularis’in alt kısmını ve m.teres major’u innerve eder.

B)Fasciculus lateralis’ten ayrılan dallar:

1.N.pectoralis lateralis ( C5, C6, C7):


Fasciculus lateralis’ten clavicula seviyesinde ayrılır. A.axillaris ve v.axillaris’in yüzeyelinden aşağıya uzanır. Fascia clavipectoralis’i delerek ilerleyen sinir m.pectoralis majör altında dallara ayrılır. M.pectoralis major’un pars clavicularis ve pars sternocostalis’in üst kısmını innerve eder.

2.N.musculocutaneus ( C5, C6, C7):

Fasciculus lateralis’in m.pectoralis minor’un alt kenarı hizasında ayrıldığı iki daldan ince olanıdır. M.coracobrachialis’i delerek m.biceps brachii ile m.brachialis arasında aşağıya doğru uzanır. Bu üç kası innerve eden rr.musculares dallarını verir. Fossa cubiti’de fascia brachii’yi delerek yüzeyelleşen sinir n.cutaneus antebrachii lateralis olarak uzanır. Dirsek eklemi yakınında ön ve arka dala ayrılan sinirin ön dalı ön kolun ön yüzünün lateral kısmının deri duyusunu taşır. Arka dalı ise, ön kolun arka yüzünün lateral kısmını örten derinin el bileğine kadar olan bölümünün duyusunu taşır. M.biceps brachii, m.brachialis ve m.coracobrachialis’i inerve eder.

KLİNİK BİLGİ:
N.musculocutaneus’un hasarı, sinirin kasların arasında ilerlemesi ve hacimli bir kas olan m.biceps brachii’nin arkasında kaldığı için pek görülmez.

Motor kayıp:
Kolun üst kısmında sinirin hasarı innerve ettiği kaslarda güç azalmasına yol açar. M.biceps brachii ve m.coracobrachialis felç olmasına karşın m.brachialis’in m.radialis’ten de innerve olması ön kolun fleksiyonunu mümkün kılar. Ayrıca ön kol pronasyondayken m.brachioradialis ön kolun fleksiyonuna yardımcı olur. Ön kolun fleksiyonu ve supinasyonu zayıflar.

Duyu kaybı:
Ön kolun dış yan kenarı boyunca duyu kaybı vardır.

3.Radix lateralis nervi mediani ( C5, C6, C7):
Radix medialis nervi mediani ile birleşerek nervus medianus’u oluşturur.

C)Fasciculus medialis’ten çıkan dallar:

1.Radix medialis nervi mediani ( C8, T1):

Radix medialis nervi mediani ile birleşerek nervus medianus’u oluşturur.

2.N.pectoralis medialis ( C8, T1):

N.axillaris’in iç yanında fasciculus medialis’ten çıkar. N.pectoralis lateralis’ten gelen bir dalla birleşir. M.pectoralis minor’un derin yüzünden kası delerek m.pectoralis major’un alt bölümüne gelir. M.pectoralis minör ve m.pectoralis major’un pars sternalis’ini innerve eder.

3.N.ulnaris ( C8, T1):


Fasciculus medialis’in aşağıya doğru devamı gibi uzanır. Fossa axillaris’te iç yanda, kolda ise n.medianus’un iç yanında yerleşim gösterir. Kolun ortasında n.ulnaris içe ve arkaya yön değiştirerek septum intermusculare mediale’yi delerek arkaya geçer. Burada m.triceps brachii’nin çaput mediale’sinin iç kenarına dayalı olarak epicondylus medialis humeri’deki sulcus nervi ulnaris’e geçer. Dirsekte sulcus nervi ulnaris deri ve fascia brachialis ile örtülüdür. Dirseğin sert yere çarpılmasında n.ulnaris’in uyarılmasına bağlı olarak sinirin dağıldığı ön kol ve elin ulnar tarafında ağrı hissedilir.
M. Adductor Pollicis, M. Palmaris Brevis, M. Abductor Digiti Minimi, M. Flexor Carpi Ulnaris, M. Flexor Digiti Minimi Brevis,, M. Opponens Digiti Minimi, M. Lumbricales 3ve 4 , Mm. İnterossei Dorsales, Mm. İnterossei Palmares, M. Flexor pollicis Brevis Caput Profundum’unu innerve eder.
N.ulnaris ön kola, m.fleksör carpi ulnaris’in iki başı arasından geçerek girer. Ön kolun ortalarına kadar da bu kas ile m.fleksor digitorum profundus arasında, daha aşağıda ise m.fleksor carpi ulnaris’in radial kenarı boyunca yüzeyel olarak uzanır. N.ulnaris ön kolun üst yarısında yalnız seyretmesine rağmen, alt yarısında a.ulnaris ile birlikte ve yüzeyel olarak uzanır.

DALLARI:

N.ulnaris dirsek eklemine kadar olan bölümünde dal vermez. Dirsek ekleminin aşağısında verdiği dallar şunlardır;

Rr.articulares: N.ulnaris, sulcus nervi ulnaris’de ilerlerken dirsek eklemine vermiş olduğu birkaç sensitif daldır.

R.cutaneus palmaris: Ön kolun ortalarında n.ulnaris’den ayrılır. A.ulnaris’in üzerinde avuca kadar uzanır. Üzerinde seyrettiği damara dallar verir. Retinaculum flexorum’un yakınında derin fascia’yı delerek yüzeyelleşir. Retinaculum’un üzerinden geçerek avuç derisinde dağılır. Bazen m.palmaris brevis’e de somatomotor dallar verir.

Rr.musculares: Ön kolda dirsek eklemi yakınlarında ayrılan iki dal olup m.fleksor digitorum carpi ulnaris ile m.flexor digitorum profundus’un ulnar bölümünü innerve eder.

R.dorsalis nervi ulnaris: N.ulnaris’den ön kolun distal 1/3’ ünde ayrılır. M.fleksor carpi ulnaris’in derininden ulnar tarafa doğru geçerek derin fascia’yı deler ve yüzeyelleşir. Dorsal tarafta el bileği ile elin ulnar tarafında ilerleyerek iki, bazen de üç dalına ayrılır. Nn.digitalis dorsales denilen bu dallardan birincisi küçük parmağın dorsal yüzünün ulnar tarafında, ikincisi 4. Ve 5.parmağın biribirine bakan yüzlerinde, bulunduğu zaman üçüncü dal da 3.ve 4. Parmakların birbirine bakan yüzlerinde ve dorsal yüzlerinde dağılır. Buna göre el sırtında, n.ulnaris ve n.radialis’in dağıldığı bölgeler varyasyon göstermektedir. Çoğu kez parmakların radial üç buçuğu n.radialis, ulnar bir buçuğu da n.ulnaris tarafından, ancak bazen de iki buçuğunu n.radialis, iki buçuğu da n.ulnaris tarafından innerve edilir. Bu dorsal dal küçük parmak da sadece ilk iki, yüzük parmağında ise ilk falanks üzerindeki deride dağılır. Daha distalde bulunan deriyi ise n.ulnaris’in n.digitalis palmaris proprius’undan parmağın dorsaline gelen dallar innerve eder. Yüzük parmağının son iki falanksının radial tarafı n.medianus’dan innerve olur.


R.palmaris nervi ulnaris: N.ulnaris’in terminal dalları olup, retinaculum flexorum’un yüzeyelinden ve os pisiforme’nin de radial tarafından a.ulnaris ile birlikte geçerek avuca girer. Burada m.palmaris brevis’in derininde bulunan sinir, r.superficialis ve r.profundus olmak üzere iki dalına ayrılır. 

• R.superficialis: Son bir buçuk parmağın palmar yüzünde dağılır. M.palmaris brevis’e somatomotor, eminentia hypothenaris’i örten deriye de sensitif bir dal verdikten sonra, 5.parmağın ulnar tarafına giden n.digitalis palmaris proprius ile 4. Ve 5. Parmak köklerine giden n.digitalis palmaris communis dallarına ayrılır. Bu sonuncu sinir parmak kökünde n.digitalis palmaris proprius denen iki dalına ayrılarak 4. İle 5.parmakların komşu yüzlerinde uzanırlar. N.digitalis palmaris communis’den ayrılan bir dal rr.communicans n.medianus’a katılır. Bu dallar da, n.medianus’un dallarında olduğu gibi parmağın ucunda ve tırnak yatağında dağılan iki dalına ayrılarak sonlanır.
  
• R.profundus: R.superficialis’den daha incedir. M.abductor digiti minimi ve m.flexor digiti minimi brevis’in arasından geçerek, a.ulnaris’in derin dalı ile birlikte metakarpallerin üst kısımları yakınında başparmağa doğru uzanır. M.opponens digiti minimi’yi delerek geçen bu sinir, interosseal kaslarla derin flexor kirişler arasında bulunur. R.profundus başlangıç kısmından ayrılan bir dalla hipotenar kasları innerve eder. Daha sonra 3. Ve 4. Lumbrikal ve tüm interosseal kaslara, üzerinden geçtikçe somatomotor dallar verir. Nihayet m.adductor pollicis ve m.flexor pollicis’in derin başına verdiği somatomotor liflerle son bulur. El bileği eklemine de sensitif lifler de gönderir.
  

KLİNİK BİLGİ:

N.ulnaris genellikle sulcus nervi ulnaris’de zarar görür. Bu durumda elin ulnar abduksiyonu zayıflar. Elimize fleksiyon yaptırmak istediğimizde, m.flexor carpi radialis sağlam olduğu için el biraz fleksiyon ve radial abduksiyon pozisyonuna gelir. İnterrosseal kaslar felç olduğu için de, parmaklarımızı birbirine yaklaştırıp uzaklaştıramayız. Yine bu kaslar ile 3. Ve 4.lumbrikallerin felcinden dolayı özellikle 4. Ve 5.parmaklar art.metacarpophalangea’da fleksiyon ve art.interphalangea’da ekstensiyon yaptıramayız. Bu nedenle parmaklar aslan pençesindeki parmaklar gibi görülür. ( ulnar pençe el ). M. Fleksor digitorum profundus’un ulnar bölümü felç olduğundan 4. Ve 5.parmakların fleksiyonu zayıflar. M.adductor pollicis çalışmadığı için başparmağa adduksiyon yaptıramayız. Hipotenar kaslar felç olduğu için eminentia hypothenaris de küçülür. Duyu elin her iki yüzünde bir buçuk parmakta kaybolur veya azalır.

Kübital tünel sendromu, dirsekte, ulnar sinir adı verilen sinir üzerindeki basıncın artması ile ortaya çıkan bir durumdur. Dirseğin iç kısmında medial epikondil adı verilen bir çıkıntı mevcuttur ve ulnar sinir, bu çıkıntının altından geçer. Bu bölgede ulnar sinir kemiğin tam yanında durur ve dış basıya açıktır. Sinir üzerindeki basınç, sinirin işleyişini bozacak düzeye geldiğinde, dirsek, ön kol, el bileği ve parmaklarda uyuşukluk, karıncalanma ve ağrı başlar.


4.N.cutaneus brachi medialis (C8, T1):

Wrisberg siniri olarak da bilinir. Fasciculus medialis’ten ayrılan ve kolun iç tarafını örten deride dağılan sinirdir. Fossa axillaris’ten geçerken V. Ve A.axillaris ile a.brachialis’in önce arkasında daha sonra da iç tarafında yer alır. Kolun ortasında fascia brachii’yi delerek yüzeyelleşir. Kolun medial kısmının deri duyusunu alır.

5.N.cutaneus antebrachii medialis (C8, T1):
A.axillaris’in medialinde fasciculus medialis’ten ayrılan ve ön kolun iç yanında dağılan ince deri dalıdır. Fossa axillaris yakınında fascia brachii’yti delerek yüzeyelleşen sinir dalları m.biceps brachii’yi örten deride uzanır. Kolun ortasında v.basilica’nın fascia brachii’yi deldiği delikten geçerek yüzeyelleşir. Ön kolun ve elin iç yan kısmının deri duyusunu alır. R.anterior ve r.posterior olmak üzere iki dala ayrılır.

1. R. anterior: V.mediana antebrachii’nin yüzeyelinde ilerleyen sinir ön kolun ön ve ulnar bölümünde el bileğine kadar olan kısmın derisinde dağılım gösterir.
   
2. R. posterior: V.basilica’nın medialinde oblik olarak uzanan bu dal epicondylus medialis humeri’nin önünden geçerek ön kolun dorsalinde ilerler. Bu alanda el bileğine kadar olan kısmını öretn derinin duyusunu taşır.
   

N.MEDİANUS:

Koltuk çukurunda fasciculus lateralis’den ayrılan radix lateralis ile fasciculus medialis’den ayrılan radix medialis’in, a.axillaris’in ön tarafında birleşmesiyle oluşur. Kolda m.biceps brachii’nin medialindeki oluktaki a.brachialis ve n.ulnaris ile birlikte aşağı doğru uzanır. Başlangıçta a.axillaris’in ön tarafında bulunan sinir, aşağıda a.brachialis’in dışında yer alır.

 Kolun ortalarında veya biraz daha aşağısında a.brachialis’i önden çaprazlayarak iç tarafına geçer. Dirsek ekleminin ön tarafında m.brachialis’in aponeurosis m.bicipitis brachii’nin derininde ve m.biceps brachii’nin kirişinin medialinde bulunur. Ön kolun üst kısmında m.pronator teres’in iki başı arasından geçer. Daha sonra a.ulnaris’i önünden çaprazlayarak lateraline geçer. Ön kolun orta hattında derin ve yüzeyel fleksör kaslar arasında el bileğine kadar uzanır. Ön kolun alt kısmında yüzeyel olarak bulunan n.medianus, m.palmaris longus ile m.flexor carpi radialis’in kirişleri arasında bulunur. Burada sadece deri ve fascia ile örtülü olan n.medianus, özellikle el bileğinde damar kesmek suretiyle intihar teşebbüsü sırasında kolaylıkla kesilebilir. N. Medianus, canalis carpi’den geçerek el ayasına gelir ve burada sadece deri ve aponeurosis palmaris tarafından örtülmüştür. Derininde de fleksor kas kirişleri bulunur. El bileğine girer girmez deri ve kas dallarına ayrılır.
M. Pronator Teres, M. Flexor Carpi Radialis, M. Palmaris Longus, M. Flexor Digitorum Superficialis, M. Flexor Digitorum Profundus, M. Flexor Pollisis Longus, M. Pronor Quadratus, M. Opponens Pollisis, M. Abduktor pollicis Brevis,  M. Lumbricales 1 ve 2 ,M. Flexor pollicis Brevis Caput Superficialis’ini innerve eder.

DALLARI:
N.medianus dirsek eklemine kadar olan bölümünde dal vermez. Ancak bazen m.pronator teres’e giden dalı kolun distal kısmından ayrılabilir. Dirsek eklemine de bir iki sensitif dal gönderebilir.

Rr.musculares (ön koldaki): Ön kolun ön tarafındaki kaslardan m.fleksor carpi ulnaris hariç, diğerlerine ön kolun proksimal yarısında n.medianus’dan ayrılan somatomotor dallar gelir. Bu nedenle, n.medianus ön kolun distalinde kesilmesi durumunda sadece elde inerve ettiği küçük kaslar felç olur.

N.interosseus (antebrachii) anterior: A.interossea anterior ile birlikte membrana interossea’nın ön yüzünde ve m.fleksor pollicis longus ile m.fleksor digitorum profundus arasında el bileğine kadar uzanır. Burada verdiği uç dallar m.pronator quadratus ile el bileği ekleminde dağılır. Ön kolun ön yüzündeki derin kaslardan m.fleksor digitorum profundus’un ulnar kısmı hariç olmak üzere, tüm kasları innerve eder. (ulnar kısım hariç, m.fleksor digitorum profundus, m.fleksor pollicis longus ve pronator quadratus)


R.palmaris nervi mediani: Fascia antebrachii’yi el bileğinin hemen yukarısında delerek yüzeyelleşir ve medial-lateral olmak üzere iki dalına ayrılır. Bu dallar thenar bölge derisinde dağılır.

Rr.musculares (avuçtaki): N.medianus’un radial tarafından ayrılan kısa bir daldır. Bazen başparmağa giden sensitif sinirle birlikte seyreder ve retinaculum fleksorum’un derininden geçer geçmez bundan ayrılarak tenar kaslara gider. Somatomotor liflerden oluşan bu dallar, m.adductor pollicis ve m.fleksor pollicis brevis’in derin başı hariç, diğer thenar kasları innerve eder.

Nn.digitales palmares communes: Nmedianus, retinaculum fleksorum’un derininde canalis carpi’den geçer geçmez çoğunlukla sensitif liflerden oluşan ve n.digitalis palmaris communis denilen üç dala ayrılır. Bunlar da, n.digitalis palmaris proprius denilen uç dallara ayrılır ve parmak arterleri ile birlikte parmakların yan palmar kenarlarında ucuna kadar uzanır. N.digitalis palmaris communis’lerden radial tarafta olan birincisi üç dala ayrılır. İlk ikisi başparmağın her iki tarafında, üçüncüsü ise işaret parmağının radial tarafında dağılır. Bu üçüncü dal ayrıca 1.lumbrikal kasa da somatomotor dal verir. N.digitalis palmaris communis’in ikincisi, 2.lumbrikal kasa bir somatomotor dal verdikten sonra işaret ve orta parmakların kökleri arasında ikiye ayrılarak bu parmakların birbirine bakan yüzlerinde uzanırlar. N.digitalis palmaris communis’in üçüncüsü seyrek olarak 3.lumbrikal kasa bir somatomotor dal verebilir. Bu gibi durumlarda 3.lumbrikal kas hem n.ulnaris’den hem de n.medianus’dan innerve olur. Orta ve yüzük parmaklarının kökünde iki dalına ayrılarak bu parmakların birbirine bakan yüzlerinde uzanır. Yüzük parmağına uzanan dalı n.ulnaris’den r.communicans denen bir dal alır.

Nn.digitales palmares proprii: N.digitalis palmaris communis’lerin parmaklarda dağılan terminal dallarıdır. N.medianus’a ait olan bu lifler, dağıldığı ilk üç buçuk parmağın palmar yüzleri ile bu parmakların dorsalinde son iki falanks (başparmağın son) üzerindeki deriyi innerve eder. Bu sinirler parmak uçlarında iki dala ayrılır. Bunlardan birisi parmak ucunda, diğeri de tırnak yatağında dağılır.

KLİNİK BİLGİ:
N.medianus dirsek eklemi hizasından kesilirse, m.fleksor digitorum superficialis ve m.fleksor pollicis longus felç olduğu için, tüm parmakların 2.falanksları; m.fleksor digitorum profundus’un radial bölümü felç olduğu için de 2. Ve 3.parmakların son falanksları fleksiyon yapamaz. 4. Ve 5.parmakların son falanksları, m.fleksor digitorum profundus’un ulnar kısmı sağlam olduğu için, fleksiyon yapabilir. Başparmak art.carpometacarpea pollicis’de opozisyon ve art.interphalangea’da ise fleskiyon yapamaz. Başparmak ekstensiyon ve adduksiyon pozisyonunda kalarak diğer parmaklarla aynı düzlemde kalır. Maymun el deformitesi oluşur. Pronator kaslar çalışmadığı için ön kolun pronasyonu zayıflar. Ön kola sadece m.brachioradialis biraz pronasyon yaptırır. M.fleksor carpi ulnaris derin fleksorun ulnar kısmı sağlam olduğu için el bu kaslar yardımıyla biraz fleksiyon yapabilir, aynı zamanda biraz da ulnar abduksiyon yapar.
İlk üç buçuk parmağın palmar yüzünde ve aynı parmakların son iki falankslarının dorsal yüzlerinde duyu kaybolur veya azalır.
N.medianus ön kolun ortalarında kesilirse sadece işaret parmağının fleskiyonu zayıflar. Çünkü bu parmağa fleksiyon yaptıran kasa somatomotor siniri ortalarından, diğerlerine ise dirsek eklemi yakınından girer.

N.medianus el bileğinde kesilirse, derideki duyunun, kesi yerinin aşağısında işaret ve orta parmak ile başparmağın buraya bakan yüzünde, tamamıyla kaybolmasına karşılık, başparmağın dış ve 4.parmağın iç yüzlerinde duyu azalması olur. Eldeki 1,2.lumbrikal kaslar felç olacağı için bu kasların gittiği 3. Ve 3. Parmakların son iki falanksında ekstensiyon zayıflar. N.radialis’in innerve ettiği ekstensor kaslar sağlam olduğu için de 1.falanks’a ekstensiyon yaptırabiliriz. Yine thenar kaslardan m.abductor pollicis brevis, m.opponens pollicis ve m.fleksor pollicis brevis’in yüzeyel başı çalışmayacağından bu kaslar atrofiye olur ve eminentia thenaris çöker. Başparmağa opozisyon yaptıramayız. N.ulnaris’in innerve ettiği m.adductor pollicis çalıştığı için, başparmağa adduksiyon yaptırarak ikinci parmağa yanaştırabiliriz. M.extensor pollicis longus, brevis ve m.abductor pollicis longus sağlam olduğu için de başparmağı arkaya ve dışa doğru çekerek, diğer parmaklarla aynı düzleme getirebiliriz. (maymun eli)
N.medianus genellikle el bileği eklemi yakınında zarara uğrar. Bu gibi durumlarda parmaklara fleksiyon ve ön kola pronasyon yaptıran kaslar daha önce sinirlerini aldıkları için felç olmazlar ve kas kirişleri kesilmediği sürece fonksiyonlarını yaparlar. Sadece thenar kaslar felç olacağı için başparmağın opozisyonu zayıflar. Yine n.medianus canalis carpi’den geçerken sıkışabilir ve karpal tünel sendromu ortaya çıkar. Bu gibi durumlarda ağrı, dağıldığı parmaklarda duyu azalması ve hatta kaslarda zayıflama görülebilir.

N.medianus, n.ulnaris ile birlikte el bileğinde kesilirse, lumbrikal ve interosseal kasların tümü felç olduğu için 1.falanksa fleksiyon, 2. Ve 3.falanksa da ekstensiyon etkileri ortadan kalkar. Ancak n.radialis’in innerve ettiği ekstensor kaslar sağlam olduğu için 1.falanksa ekstensiyon ve yüzeyel-derin fleksor kaslar da sağlam olduğu için de 2. Ve 3. Parmaklarla aynı düzlemdedir ve onlara yaklaştırılamaz. Bu pozisyondaki ele, gerçek pençe el denilir.

KLİNİK BİLGİ:

PLEKSUS BRACHİALİS LEZYONLARI:

Pleksus brachialis üst kısım lezyonları – ERB-DUCHENNE FELCİ:

Omzun boyundan uzaklaştırıldığı durumlarda C5 ve C6 köklerinin aşırı gerilmesi ve hatta kopması sonucunda oluşur. Buna neden olan durumlar; omuz üzerine bir kütle gelmesi, kişinin yüksekten boyun üzerine düşmesi, traktör at ya da motosikletten düşme, doğumda bebeğin başının aşırı gerilmesidir.

Motor kayıp:
N.suprascapularis, n.subclavius, n.musculocutaneus ve n.axillaris’te C5 ve C6 lifler bulunduğundan bu sinirler hasar görür. Bu sinirlerin innerve ettiği kaslarda felç oluşur. M.supraspinatus, m.infraspinatus, m.deltoideus ve teres minör felç olduğundan kolun abduksiyonu ve dış rotasyonu etkilenir. M.biceps brachii, m.brachialis ve m.coracobrachialis’te felç oluşur. Kol ve ön kolun fleksiyonu zayıflar. Kol gövdenin yanında gevşekçe sarkık ve içe dönük şekilde durur. Kolun bu duruşu bahşiş bekleyen garson eline benzetilir.

Duyu kaybı:
Kolun dış yan yüzünde duyu kaybı vardır.


Pleksus brachialis alt kısım lezyonları- KLUMPKE FELCİ:

Yüksek bir yere tek kolla tutunma veya doğum sırasında tek kolun gergin bir şekilde çekilmesi gibi kolun aşırı abduksiyona neden olan travmalar sonucu oluşur. Ayrıca costa cervicalis veya akciğerlerin boyun lenf bezlerine metastazında da pleksus brachialis’in alt kısım lezyonlarına rastlanabilir.

Motor kayıp:
Genellikle C7 ve T1 spinal sinirin kopmasıyla n.ulnaris ve n.medianus’un hasarıyla elin tüm kaslarında felç oluşur. Bu durumda elde mm.lumbricales ve mm.interossei felciyle m.extensor digitorum etkisiyle metacarpofalangeal eklemlerde hiperekstensiyon; m.fleksör digitorum superficialis ve m.fleksör digitorum profundus’un etkisiyle de interfalangeal eklemlerde fleksiyonun yerleşmesiyle karakterize pençe el oluşur.

Duyu kaybı:
Kolun iç yan yüzünde duyu kaybı vardır.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-plexus-cervicalis-anatomisi.html Mon, 08 Nov 2021 15:06:21 +0000 Sevgi Uğurel]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-plexus-cervicalis-anatomisi.html  PLEXUS CERVİCALİS ANATOMİSİ

İlk 4 cervical spinal sinirin ön dallarının birleşmesiyle oluşurlar. Ön dalların birincisi hariç diğer 3 ön dal, tekrardan üst ve alt dallara ayrılarak birleşmesiyle 3 halka oluşur. Simpatik dallar (r.griseus) ya da bu dallarla ya da oluşturdukları halkalarla birleşim gösterir. Plexus cervicalis boyunda fascia prevertebralis’in altında m.levator scapulae ile m.scalenus medius’un üzerinde m.sternocleidomastoideus ile örtülüdür.
Plexus cervicalis’ten baş ve boynun yüzeyel deri dalları, baş ve boyun kaslarına motor dallarını gönderir. Ayrıca kraniyal sinirlerle de bağlantı kuran dalları da vardır.



1. Plexus cervicalis’in kraniyal sinirlerle olan bağlantısı:
a) N.vagus ile bağlantılı olan dalı ( C1, C2)    N.vagus’un ganglion inferior’u ile C1 ve C2’nin oluşturduğu halka arasında bir bağlantı vardır.
b) N.accessorius ile bağlantılı olan dalı ( C2, C3, C4)
Plexus cervicalis’ten birçok lif şeklinde bağlantı dalı ayrılır.  Bunlardan C2, C3’ün oluşturduğu halkadan N. Occipitalis minör ayrılır. C3 ‘ten ayrılan lifte m. Trapezius’a gider. C4’ten çıkan iki üç n.accessorius’a  katılarak m.trapezius’un derinine doğru ilerler.
c) N.hypoglossus ile bağlantılı olan dalı ( C1, C2)
C1 ve C2’nin oluşturduğu halkadan kısa bantlar şeklinde çıkan bu dallar n. Hypoglossus ile birlikte aşağıya doğru uzanarak v.jugularis interna üzerinde aşağıya doğru iner. Radix anterior ( R.descendes hypoglossi) adını almış olan bu dal somatomotor ve proprioseptif liflerden oluşur. Ansa cervicalis’e katılarak boyun önündeki kaslara somatomotor lifler verir.



2. Plexus cervicalis’in deri dalları:



Baş ve boyun bölgesinin ön ve yan bölümlerini örten derinin duyarlılığını taşır. Plexus cervicalis’in deri dalları m. Sternocleidomastoideus ‘un arka kenarının orta bölümlerinde yüzeyelleşir. Bu noktaya punctum nervosum denir. Bu noktadan yukarıya, aşağıya ve öne ilerleyen deri dalları incelendiğinde ;

a) N. Occipitalis minör (C2)

Plexus cervicalis’in en ince dalıdır. SCM’nin arkasının orta noktasından yani punctum nervosum’dan çıkarak yukarıya ve arkaya doğru yönelir. Proc. Mastoideus yakınlarında yüzeyelleşerek Proc. Mastoideus’un derisi, kulak kepçesinin arka yüzünün derisinde sensitif lifler vererek uzanır.
N.occipitalis minor’un n.auricularis magnus, n.occipitalis minör ve n.facialis’in r.auricularis posterior dalıyla bağlantısı vardır.

Not: N.occipitalis minor’un çift vaya hiç olmadığı varyasyonlar görülebilir.



b) N. Auricularis magnus ( C2, C3)

N.occipitalis minor’dan daha kalın bir dal olup punctum nervosum’dan çıkarak fascia cervicalis’i delerek  yüzeyelleşir. SCM’nin dışında yukarıya doğru çıkar.  Angulus mandibulae, gl. Parotieda ve auricula’nın her iki yüzünü örten deriye sensitif dallar verir. Ramus anterior ve ramus posterior olarak ikiye ayrılır.

i. Ramus anterior: Gl.parotieda’yı örten deride uzanarak n.facialis ile bağlantı kurar.
ii. Ramus posterior: Proc mastoideus dışında kalan kulak kepçesinin arkasını örten deriye sensitif lifler verir.



c) N. Transversus colli ( cervicis) ( C2, C3)
Punctum nervosum’dan çıkarak SCM’nin dışından öne doğru uzanır. Rr.superiores ve Rr.inferiores dallarına ayrılır.

i. Rr.superiores: Platysma’yı delerek regio submandibularis’e doğru uzanan bu dal boyun üst, ön ve dış kısımları inerve eder. Rr.superiores’e ait dallardan birisi n.facialis’in r.colli dalıyla anastomoz yapar.
ii. Rr.inferiores: Platysma’yı delerek boyun ön ve dış tarafında sternum’a kadar uzanır.

d) Nn. Supraclaviculares (C3,C4)
Punctum nervosum’dan çıkarak trigonum occipitale’den geçerek aşağıya doğru uzanır. Clavicula yakınında fascia cervicalis ve platysma’yı delerek Nn. Supraclaviculares mediales, Nn. Supraclaviculares intermedii ve Nn. Supraclaviculares laterales olarak üç dala ayrılır:

i. Nn. Supraclaviculares mediales: Clavicula’nın yüzeyinden geçerek göğüs ön duvarının üst bölümündeki deride dağılan dallardır.
ii. Nn. Supraclaviculares intermedii: Clavicula’nın ortasında yüzeyelleşen dallar m.pectoralis majör ve m.deltoideus’un pars clavicularis’ini örten deriye dağılır.
iii. Nn supraclaviculares laterales: Clavicula’nın dış ucunu çaprazlayıp omuzun arka üst kısmını örten deride dağılır.



3. Plexus cervicalis’in kaslara giden derin dalları:



a) M. Rectus capitis anterior ve m.rectus capitis lateralis, C1 ve C2’nin oluşturduğu halkadan çıkan bir daldan inerve olurlar.
b) M. Longus colli’ye C1, C2 ve C3’den somatomotor dallar gelir.
c) M. Longus capitis’ e C2, C3 ve C4’ den somatomotor dallar gelir.
d) M.geniohyoideus, m.thyrohyoideus ile m.omohyoideus’un venter superior’un somatomotr inervasyonu n.hypoglossus aracılığıyla C1- C2 dallarından gelir. Radix anterior veya r.descendes hypoglossi olarak adlandırılan bu dal, a.carotis communis ve v.jugularis interna’nın yüzeyelinde C2-C3’ten gelen dallarla birleşip ansa cervicalis oluşur.

NOT: Ansa cervicalis’in pozisyonu çok fazla varyasyon gösterir. Bazen a.carotis communis’in ayrılma yerine kadar yüksek olabilir. Bu gibi durumlarda carotis kılıfı içinde yer alır. R. Descendes hypoglossi kısmen ya da tamamen n.vagus ile gelebilir. SCM’ye giden bir dalla thorax’ a giden birkaç dalın, n.vagus ya da simpatik sistemle  birleşmiş olabilir.


e) M.sternohyoideus m.thyrohyoideus ile m.omohyoideus’un venter inferior’una somatomotor dallar gelir. C2 VE C3 spinal sinirlerin ön dalları SCM’ye , C3 ve C4’ün ön dallarıysa m.trapezius’a giden proprioseptif lifler taşımaktadır. Bu kasların derin duyusunu alırlar ancak motor inervasyonu n.accessorius yapar. C2 ve C3 spinal sinirlerin bazı lifleri beraber ansa cervicalis’in inferior kökünün oluşturur. V.jugularis interna’nın dış yan tarafında halka şeklinde uzanan lifler ansa cervicalis’te superior kök ile birleşir.
f) SCM’ye n.accessorius aracılığıyla C2-C3’ten gelen dallar sensitif duyu taşırlar.
g) M.trapezius’ a n.accessorius ile C2-C3’ten gelen dallar sensitif duyu taşırlar.
h) M.levator scapulae’ya n.dorsalis scapulae aracılığıyla dallar gelir.
i) M.scalenus medius’a C3-C4’ten dallar gelir.



 N.PHRENİCUS:



Başlıca C4’ten oluşur ancak C3 ve C5’ten de lifler alır. Diaphragma’ya hem motor hem de sensitif lifler gönderir. M.scalenus anterior’un ön yüzünde, dış kenarından içine doğru vertikal şekilde uzanır. Önünde SCM ve m.omohyoideus’un alt karını bulunur ve a.transversa colli ve a.suprascapularis tarafından çaprazlanır. A.subclavia ve v.subclavia arasından geçip göğüs boşluğuna girer. A.throcica interna’nın başlangıcını çaprazlayarak göğüs boşluğunda a.pericardiaphrenica ile seyreder. Cupula pleurae’nın üzerinden ve radix pulmonis’in önünden geçerek pericardium ile pleura mediastinalis arasından diafragmaya ulaşır. Buraya geldiğinde birçok dala ayrılır.


Sağ n.phrenicus daha kısadır.  Sol n.phrenicus’a göre daha derinde yer alarak daha vertikal uzanır. Göğüs boşluğunun üstünde v.brachiocephalica dextra ile v.cava superior’un lateralinde yer alır. Sağ n.phrenicus, karın boşluğuna for. Venae cavae’dan veya hemen lateralinden geçer. Centrum tendineum altındaki peritoneum parietale’yi inerve eder.

Sol n.phenicus göğüs boşluğunun sol tarafında kalbin yer kaplamasıyla sebebiyle kalbin kavsine uygun olarak aşağıya doğru iner. Bu yüzden sağ n.phrenicus’tan daha uzundur. Boyunda ductus thoracicus tarafından çaprazlanır. Mediastinum superius’ta a.carotis communis sinistra ve a.subclavia sinistra arasında uzanır. N.vagus solunda uzanırken arcus aottae’yı çaprazlar. Sol AC’in radix pulmonalis’in önünden geçerek pericardium’un solundan aşağıya iner. Diaphragma’ya dallarını doğrudan vererek kası ve altındaki peritoneum’u inerve eder. Diaphragma lifleri arasından karın boşluğuna geçen dalları midenin fundus ve dalak kapsülünün sensitif inervasyonuna katkıda bulunur.



Dalları: 
a) R.pericardiacus: pericardium’un üst kısmın duyusunu taşıyan ince dallardır.
b) Rr.phrenicoabdominales: Diaphragma’ya somatomotor ve peritoneum parietale’ye sensitif dallar verir. Bu dallar diaphragma’dan ayrı ayrı lifler halinde geçer.
c) Rr.pleurales: Akciğer’in üst kısmını örten pleura parietalis’ten gelen sensitif duyu liferini taşımaktadır.
d) N.phrenici accessorii: her zaman bulunmayabilir. M.subclavius’a giden sinir bazen de C5’ten ayrılan dalın v.subclavia’nın önünde halka biçiminde dolanarak venin arka yüzünde n.phrenicus’la birleşiminden meydana gelir.



NOT: N.PHRENİCUS ANSA CERVİCALİS’İN OLUŞUMUNA KATILAN DALLARDAN VEYA C2 YA DA C6’DAN LİFLER ALARAK VARYASYONLARDA OLABİLİR.

KLİNİK BİLGİ:
N.phrenicus göğüs boşluğunda yer kaplayan tümöral yapılan sinire yayılması ya da cerrahi girişim sırasında kesilere bağlı sinir felci görülebilir.  Bu durumlarda diaphragma kubbesi düzleşerek kas hareketsiz kalır.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]>  PLEXUS CERVİCALİS ANATOMİSİ

İlk 4 cervical spinal sinirin ön dallarının birleşmesiyle oluşurlar. Ön dalların birincisi hariç diğer 3 ön dal, tekrardan üst ve alt dallara ayrılarak birleşmesiyle 3 halka oluşur. Simpatik dallar (r.griseus) ya da bu dallarla ya da oluşturdukları halkalarla birleşim gösterir. Plexus cervicalis boyunda fascia prevertebralis’in altında m.levator scapulae ile m.scalenus medius’un üzerinde m.sternocleidomastoideus ile örtülüdür.
Plexus cervicalis’ten baş ve boynun yüzeyel deri dalları, baş ve boyun kaslarına motor dallarını gönderir. Ayrıca kraniyal sinirlerle de bağlantı kuran dalları da vardır.



1. Plexus cervicalis’in kraniyal sinirlerle olan bağlantısı:
a) N.vagus ile bağlantılı olan dalı ( C1, C2)    N.vagus’un ganglion inferior’u ile C1 ve C2’nin oluşturduğu halka arasında bir bağlantı vardır.
b) N.accessorius ile bağlantılı olan dalı ( C2, C3, C4)
Plexus cervicalis’ten birçok lif şeklinde bağlantı dalı ayrılır.  Bunlardan C2, C3’ün oluşturduğu halkadan N. Occipitalis minör ayrılır. C3 ‘ten ayrılan lifte m. Trapezius’a gider. C4’ten çıkan iki üç n.accessorius’a  katılarak m.trapezius’un derinine doğru ilerler.
c) N.hypoglossus ile bağlantılı olan dalı ( C1, C2)
C1 ve C2’nin oluşturduğu halkadan kısa bantlar şeklinde çıkan bu dallar n. Hypoglossus ile birlikte aşağıya doğru uzanarak v.jugularis interna üzerinde aşağıya doğru iner. Radix anterior ( R.descendes hypoglossi) adını almış olan bu dal somatomotor ve proprioseptif liflerden oluşur. Ansa cervicalis’e katılarak boyun önündeki kaslara somatomotor lifler verir.



2. Plexus cervicalis’in deri dalları:



Baş ve boyun bölgesinin ön ve yan bölümlerini örten derinin duyarlılığını taşır. Plexus cervicalis’in deri dalları m. Sternocleidomastoideus ‘un arka kenarının orta bölümlerinde yüzeyelleşir. Bu noktaya punctum nervosum denir. Bu noktadan yukarıya, aşağıya ve öne ilerleyen deri dalları incelendiğinde ;

a) N. Occipitalis minör (C2)

Plexus cervicalis’in en ince dalıdır. SCM’nin arkasının orta noktasından yani punctum nervosum’dan çıkarak yukarıya ve arkaya doğru yönelir. Proc. Mastoideus yakınlarında yüzeyelleşerek Proc. Mastoideus’un derisi, kulak kepçesinin arka yüzünün derisinde sensitif lifler vererek uzanır.
N.occipitalis minor’un n.auricularis magnus, n.occipitalis minör ve n.facialis’in r.auricularis posterior dalıyla bağlantısı vardır.

Not: N.occipitalis minor’un çift vaya hiç olmadığı varyasyonlar görülebilir.



b) N. Auricularis magnus ( C2, C3)

N.occipitalis minor’dan daha kalın bir dal olup punctum nervosum’dan çıkarak fascia cervicalis’i delerek  yüzeyelleşir. SCM’nin dışında yukarıya doğru çıkar.  Angulus mandibulae, gl. Parotieda ve auricula’nın her iki yüzünü örten deriye sensitif dallar verir. Ramus anterior ve ramus posterior olarak ikiye ayrılır.

i. Ramus anterior: Gl.parotieda’yı örten deride uzanarak n.facialis ile bağlantı kurar.
ii. Ramus posterior: Proc mastoideus dışında kalan kulak kepçesinin arkasını örten deriye sensitif lifler verir.



c) N. Transversus colli ( cervicis) ( C2, C3)
Punctum nervosum’dan çıkarak SCM’nin dışından öne doğru uzanır. Rr.superiores ve Rr.inferiores dallarına ayrılır.

i. Rr.superiores: Platysma’yı delerek regio submandibularis’e doğru uzanan bu dal boyun üst, ön ve dış kısımları inerve eder. Rr.superiores’e ait dallardan birisi n.facialis’in r.colli dalıyla anastomoz yapar.
ii. Rr.inferiores: Platysma’yı delerek boyun ön ve dış tarafında sternum’a kadar uzanır.

d) Nn. Supraclaviculares (C3,C4)
Punctum nervosum’dan çıkarak trigonum occipitale’den geçerek aşağıya doğru uzanır. Clavicula yakınında fascia cervicalis ve platysma’yı delerek Nn. Supraclaviculares mediales, Nn. Supraclaviculares intermedii ve Nn. Supraclaviculares laterales olarak üç dala ayrılır:

i. Nn. Supraclaviculares mediales: Clavicula’nın yüzeyinden geçerek göğüs ön duvarının üst bölümündeki deride dağılan dallardır.
ii. Nn. Supraclaviculares intermedii: Clavicula’nın ortasında yüzeyelleşen dallar m.pectoralis majör ve m.deltoideus’un pars clavicularis’ini örten deriye dağılır.
iii. Nn supraclaviculares laterales: Clavicula’nın dış ucunu çaprazlayıp omuzun arka üst kısmını örten deride dağılır.



3. Plexus cervicalis’in kaslara giden derin dalları:



a) M. Rectus capitis anterior ve m.rectus capitis lateralis, C1 ve C2’nin oluşturduğu halkadan çıkan bir daldan inerve olurlar.
b) M. Longus colli’ye C1, C2 ve C3’den somatomotor dallar gelir.
c) M. Longus capitis’ e C2, C3 ve C4’ den somatomotor dallar gelir.
d) M.geniohyoideus, m.thyrohyoideus ile m.omohyoideus’un venter superior’un somatomotr inervasyonu n.hypoglossus aracılığıyla C1- C2 dallarından gelir. Radix anterior veya r.descendes hypoglossi olarak adlandırılan bu dal, a.carotis communis ve v.jugularis interna’nın yüzeyelinde C2-C3’ten gelen dallarla birleşip ansa cervicalis oluşur.

NOT: Ansa cervicalis’in pozisyonu çok fazla varyasyon gösterir. Bazen a.carotis communis’in ayrılma yerine kadar yüksek olabilir. Bu gibi durumlarda carotis kılıfı içinde yer alır. R. Descendes hypoglossi kısmen ya da tamamen n.vagus ile gelebilir. SCM’ye giden bir dalla thorax’ a giden birkaç dalın, n.vagus ya da simpatik sistemle  birleşmiş olabilir.


e) M.sternohyoideus m.thyrohyoideus ile m.omohyoideus’un venter inferior’una somatomotor dallar gelir. C2 VE C3 spinal sinirlerin ön dalları SCM’ye , C3 ve C4’ün ön dallarıysa m.trapezius’a giden proprioseptif lifler taşımaktadır. Bu kasların derin duyusunu alırlar ancak motor inervasyonu n.accessorius yapar. C2 ve C3 spinal sinirlerin bazı lifleri beraber ansa cervicalis’in inferior kökünün oluşturur. V.jugularis interna’nın dış yan tarafında halka şeklinde uzanan lifler ansa cervicalis’te superior kök ile birleşir.
f) SCM’ye n.accessorius aracılığıyla C2-C3’ten gelen dallar sensitif duyu taşırlar.
g) M.trapezius’ a n.accessorius ile C2-C3’ten gelen dallar sensitif duyu taşırlar.
h) M.levator scapulae’ya n.dorsalis scapulae aracılığıyla dallar gelir.
i) M.scalenus medius’a C3-C4’ten dallar gelir.



 N.PHRENİCUS:



Başlıca C4’ten oluşur ancak C3 ve C5’ten de lifler alır. Diaphragma’ya hem motor hem de sensitif lifler gönderir. M.scalenus anterior’un ön yüzünde, dış kenarından içine doğru vertikal şekilde uzanır. Önünde SCM ve m.omohyoideus’un alt karını bulunur ve a.transversa colli ve a.suprascapularis tarafından çaprazlanır. A.subclavia ve v.subclavia arasından geçip göğüs boşluğuna girer. A.throcica interna’nın başlangıcını çaprazlayarak göğüs boşluğunda a.pericardiaphrenica ile seyreder. Cupula pleurae’nın üzerinden ve radix pulmonis’in önünden geçerek pericardium ile pleura mediastinalis arasından diafragmaya ulaşır. Buraya geldiğinde birçok dala ayrılır.


Sağ n.phrenicus daha kısadır.  Sol n.phrenicus’a göre daha derinde yer alarak daha vertikal uzanır. Göğüs boşluğunun üstünde v.brachiocephalica dextra ile v.cava superior’un lateralinde yer alır. Sağ n.phrenicus, karın boşluğuna for. Venae cavae’dan veya hemen lateralinden geçer. Centrum tendineum altındaki peritoneum parietale’yi inerve eder.

Sol n.phenicus göğüs boşluğunun sol tarafında kalbin yer kaplamasıyla sebebiyle kalbin kavsine uygun olarak aşağıya doğru iner. Bu yüzden sağ n.phrenicus’tan daha uzundur. Boyunda ductus thoracicus tarafından çaprazlanır. Mediastinum superius’ta a.carotis communis sinistra ve a.subclavia sinistra arasında uzanır. N.vagus solunda uzanırken arcus aottae’yı çaprazlar. Sol AC’in radix pulmonalis’in önünden geçerek pericardium’un solundan aşağıya iner. Diaphragma’ya dallarını doğrudan vererek kası ve altındaki peritoneum’u inerve eder. Diaphragma lifleri arasından karın boşluğuna geçen dalları midenin fundus ve dalak kapsülünün sensitif inervasyonuna katkıda bulunur.



Dalları: 
a) R.pericardiacus: pericardium’un üst kısmın duyusunu taşıyan ince dallardır.
b) Rr.phrenicoabdominales: Diaphragma’ya somatomotor ve peritoneum parietale’ye sensitif dallar verir. Bu dallar diaphragma’dan ayrı ayrı lifler halinde geçer.
c) Rr.pleurales: Akciğer’in üst kısmını örten pleura parietalis’ten gelen sensitif duyu liferini taşımaktadır.
d) N.phrenici accessorii: her zaman bulunmayabilir. M.subclavius’a giden sinir bazen de C5’ten ayrılan dalın v.subclavia’nın önünde halka biçiminde dolanarak venin arka yüzünde n.phrenicus’la birleşiminden meydana gelir.



NOT: N.PHRENİCUS ANSA CERVİCALİS’İN OLUŞUMUNA KATILAN DALLARDAN VEYA C2 YA DA C6’DAN LİFLER ALARAK VARYASYONLARDA OLABİLİR.

KLİNİK BİLGİ:
N.phrenicus göğüs boşluğunda yer kaplayan tümöral yapılan sinire yayılması ya da cerrahi girişim sırasında kesilere bağlı sinir felci görülebilir.  Bu durumlarda diaphragma kubbesi düzleşerek kas hareketsiz kalır.

KAYNAKÇA:
Prof. Dr. Figen Gövsa Gökmen, (2003), Sistemik Anatomi, İzmir Güven Kitabevi
Erdin Tunç, Anatomi, Tusdata Yayınları
Kaplan Arıncı  & Alaattin Elhan, (2014), Anatomi I-II, Güneş Tıp Kitabevi Ankara]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-medulla-spinalis-anatomisi.html Mon, 14 Sep 2020 19:44:05 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-medulla-spinalis-anatomisi.html MEDULLA SPİNALİS/OMURİLİK ANATOMİSİ
Merkezi Sinir Sistemi Nedir? 
   Santral sinir sistemi,beyin ve medulla spinalisten oluşur.Beyin ve medulla spinalis birbirinin devamıdır.Beyin cavum cranii(kafatası boşluğu)içinde,medulla spinalis ise canalis vertebralis içinde bulunur. 



Omurilik/Medulla Spinalis 
   Omuriliğin reflex aktiviteler(patella,aşil,…),motor ve duysal impulsların iletilmesi olmak üzere üç temel işlevi vardır.Ağrı,basınç,ısı,gerilme gibi duyuların merkezi sinir sisteminin ilgili yerlerine iletilmesi yanında,MSS’nin motor ünitelerinden alınan motor emirlerin de iletimi omurilikteki bazı yollar vasıtasıyla sağlanmaktadır. 
   Omurilik MSS’nin en alt bölümü olup yukarıda da bahsedildiği gibi canalis vertebralis içinde yer alır.Üst ucu kesintisiz bir biçimde beyin sapı ile uzandığı halde alt ucu konik bir şekilde yani conus medullaris’te sonlanır.Yetişkin bir bireyde alt ucu L1-2 arasındaki disk düzeyinde son bulur.  Omurilik de tıpki beyinde olduğu gibi meninges(örtülerle)sarılıdır.Bunlar;dura mater,arachnoidea mater ve pia mater. 
   Transversal olarak segmental yapıda olan omurilik 31 segmente sahiptir ve her segmentten bir çift spinal sinir çıkar.Bunlar; 
Pars cervicalis =8 çift
Pars thoracica =12 çift
Pars lumbalis =5 çift
Pars sacralis =5 çift
Pars cocygea =1 çift.



Medulla Spinalis ve Dış Yapısı 
   40-45 cm uzunluğunda ve büyük bölümü 1 cm kalınlığında olan omurilik bel ve boyunda olmak üzere iki şişkinliğe sahiptir: İntumescentia cervicalis(C3-T2),üst extremitenin innervasyonu ile ilgili sinirler orjin alırken;intumescentia lumbosacralis(T10-L1),alt extremitenin innervasyonu ile ilgili sinirler orjin alır. 
   Kabaca dört yüzlü olan omuriliğin,ön yüzünde uzunlamasına seyreden fissura mediana anterior;arka yüzünde ise sulcus medianus posterior yer alır.Ön yarığın ön-dışyan yüz sınırında Radix Anterior(ön kök,motor karakterli) çıkar;arka oluğun dışyanında arka-dışyan yüz yüz sınırından Radix Posterior(arka kök,duysal karakterli) girer ve üzerinde Ganglion Spinale bulunur. 



Medulla Spinalis ve İç Yapısı
   Enine bir kesit yapıp incelendiğinde;iç bölümünde H ya da kelebek şeklinde olan gri cevher olarak adlandrılan Substansia Grisea ve bunun etrafında ise beyaz cevher olarak adlandırılan Substansia Alba ayırt edilir.Ayrıca H’ın kemerinin ortasında içi BOS ile dolu Canalis Centralis yer almaktadır. Canalis Centralis tüm omurilik boyunca uzanır, yukarıda ventriculus quartusun alt ucu ile birleşir.

Substantia Grisea
Esas olarak sinir hücresi gövdelerinden yapılıdır.Assosiasyon ve efferent nöronların dendritleri,ganglion spinaledeki nöronların miyelinsiz aksonları ve sinapslarını da içermektedir.Ön çıkıntılarına Cornu Anterius(Ön Boynuz,somatomotor nöronlardan/alt motor nöron/AMN oluşur.),arka çıkıntılarına Cornu Posterius(Arka Boynuz,duysal nöronlardan oluşur.) ve sadece T1-L2 ve S2-4 segmentleriyle sınırlı olan dışyan çıkıntılarına ise Cornu Laterale(Dışyan Boynuz,visseomotor nöronlardan/sempatik ve parasempatik-gve oluşur.)denir. 



Substantia Grisea'da Bulunan Çekirdekler

Columna Posterior'da Bulunanlar:

Nucleus Marginalis: Tüm seviyelerde, arka boynuzun apexinde yer alır. Hafif dokunma,ağrı ve ısı duyusu ile ilgilidir. Tr.Spinothalamicus Lateralis ve Anterior'a orijin eder.
Substantia Gelatinosa: Omuriliğin tüm seviyelerinde bulunur. Hafif dokunma, ağrı ve ısı duyusuyla ilgili olup Tr.Spinothalamicus Lateralis ve Anterior'a giden impulsların integrasyonunda görev alır.
Nucleus Proprius: Omuriliğin esas duyu çekirdeğidir. Tüm segmentlerde bulunur. Ağrı,ısı ve dokunma duyusu ile ilgili olup spinotalamik yollara orijin eder.
Nucleus Dorsalis(Clarke kolonu): Bilinçsiz derin duyu ile ilgili olup Tr.Spinoserebellaris Posterior'a orijin eder.
Nucleus Cervicalis Lateralis ve Medialis
Substantia Visceralis Secundaria

Columna İntermedia'da Bulunanlar:

Nucleus İntermediolateralis: Preganglionik sempatik nöronlardan meydana gelir.(GVE)
Nucleus İntermediomedialis: Visseral refleksler ile ilgilidir.
Nuclei Parasympathici Sacrales: Omuriliğin S2-4 segmentlerinde bulunan GVE nöronlarından oluşur. 
Nucleus Nervi Pudendi: Sacral segmentlerde bulunan N.Pudendus'a ait çekirdektir.

Columna Anterior'da Bulunanlar:

Medial Grup Çekirdekler: Aksiyal kasların innervasyonunu sağlarlar.
Lateral Grup Çekirdekler: Ekstremite kaslarının innervasyonunu sağlarlar.
Merkezi Grup Çekirdekler

Substantia Alba 
Longitudinal konumlanmış miyelinli akson/sinir lifleri ve nöroglialardan olumaktadır.Burada yer alan sinir lifleri ayrıca MSS ile periferik yapıları bütünleştirir ve Funiculus denilen üç bölüme ayrılır;Funiculus Posterior(Orta Hat ve Cornu Posterior arasında kalır ve tamamı duysal özellikte liflerden oluşan Fasciculus Gracilis ve Cuneatus uzanır.),Funiculus lateralis(Cornu posterior ve Anterior arasında dışyanda yer alır ve inen çıkan yolları içermektedir.)ve son olarak ise Funiculus Anterior(Fissura Mediana Anterior ile Cornu Anterior arasında yer alır ve motor-duysal özellikli yollardan oluşur.)olarak isimlendirilir. 



Medulla Spinalis ve Temel Yollar Nelerdir?

1.)Fasciculus Gracilis(Goll Demeti)ve Fasciculus Cuneatus(Burdach Demeti):Aynı taraf spinal sinirlerin arka köklerinde bulunan ganglion spinale’lerdeki nöronların merkezi uzantılarından orjin alan iki yol epikritik duyu(Derin bilinçli duyu pozisyon,kinestezi,diskriminatif dokunma)taşırlar.Ayrı ayrı incelenecek olursa; 



a.) Fasciculus Gracilis(Goll Demeti):
*Funiculus Posterior’un medial bölümünü işgal eder. Medulla Spinalis'in T6 düzeyinin aşağısında yer alır.
*Bilinçli derin duyuyu taşır.(Basınç,iki nokta ayrımı, titreşim ve pozisyon)
Kas iğcikleri,golgi tendon organları ve mekanoreseptörlerden alınan duyu, ganglion spinale (1.NÖRON) yolu ile funiculus posteriorda yükselir. 
*Medulla Spinalisin aynı tarafta yükselen lifleri,Medulla Oblangata’ya ulaşır ve buradaki Nuc.Gracilis nöronlarında (2.NÖRON) sinaps yapar.
*Nuc.Gracilis’teki nöronların aksonları çapraz yaparak,Lemniscus Medialis oluşumuna katılırlar ve Talamusa(VPL ÇEKİRDEK-3.NÖRON)ulaşırlar.

b.)Fasciculus Cuneatus(Burdach Demeti):
*Funiculus Posterior’un lateral bölümünü işgal eder.
*Üst torakal ve cervical spinal sinirlerin ganglion spinalelerdeki nöronlardan(1.NÖRON)orjin alırlar.
*Aynı tarafta Medulla Oblangata ‘ya ulaşan lifleri buradaki Nuc.Cuneatus nöronlarında(2.NÖRON) sinaps yaparlar.
*Nuc.Cuneatustaki nöronların aksonları çapraz yaparak,fasciculus gracilise benzer şekilde Lemniscus Medialis oluşumuna katılırlar ve Talamusa(VPL ÇEKİRDEK-3.NÖRON)ulaşırlar.
***Yukarıda bahsedilen Talamustaki 3.Nöronların aksonları Capsula İnterna’dan geçer,Lobus Parietalis’te bulunan PRİMER DUYU KORTEKSİNE ulaşırlar.



2.)Spinotalamik Yollar(Tr.Spinothalamicus lateralis et anterior)
*Protopatik duyu(ağrı,ısı,kabab-hafif dokunma)ile ilgili olan bu iki yoldan;Tr.Spinothalamicus Anterior DOKUNMA duyusu ile ilgilidir ve Funiculus Anterior’da seyreder. 
Tractus Spinothalamicus Lateralis,ağrı ve ısı duyularının taşındığı yoldur ve Funiculus Lateralis’te uzanır.Bu iki yolun hasarları vücudun karşı tarafında ağrı,ısı ve dokunma duyusu kaybı yaratır.
*Bu yollara ait 1.NÖRONLAR Ganglion Spinale’de yer alır.
1.Nöronların merkezi uzantılarının çoğunluğu,Cornu Posterior’daki 2.NÖRONLAR ile sinaps yaparlar. 
*2.Nöronların aksonları çapraz yaptıktan sonra karşı taraf Funiculus Anterior et Lateralis’teki spinotalamik yol olarak yükselirler.Beyin sapında Lemniscus Spinalis olarak seyreder ve Talamustaki VPL çekirdek nöronları-3.NÖRON ile sinaps yaparlar.
***Burada bahsedilen 3.Nöronların aksonları Gyrus Postcentralis(Lobus Parietalis)korteksine projekte olurlar.



3.)Spinoserebellar Yollar(Tr.Spinocerebellaris Anterior et Posterior)
*Derin,bilinçsiz kas –eklem duyusu ile ilgili olan bu yollar Funiculus Lateralis’te yer alırlar. 
*1.NÖRONLAR Gnaglion Spinale’de yer alır.
*1.Nöronların merkezi uzantıları medulla spinalis’in substantia grisea’sındaki 2.NÖRONLAR ile sinaps yaparlar.
*2.Nöronların aynı tarafta seyreden aksonları Tr.Spinocerebellaris Posterior;çaprazlaşan aksonları ise Tr.Spinocerebellaris Anterior olarak uzanır.
*Tr.Spinocerebellaris Posterior,pedunculus cerebellaris inferior;Tr.Spinocerebellaris Anterior ise pedunculus cerebellaris superior yoluyla cerebelluma ulaşır.Bu yollar iskelet kaslarının çalışmaları ile ilgili olan kontraksiyon süresi,gerginliği vb.bilgileri cerebelluma iletir.Cerebellumun katkıları somatik muskuler aktivitenin koordinasyonu,muskuler tonusun regülasyonu ve dengenin sağlanmasına yöneliktir.



4.)Kortikospinal Yollar(Tr.Corticospinalis Lateralis et Anterior-Piramidal Yollar)
*Çoğunluğu primer motor alanda(Gyrus Precentralis Korteksi) yer alan üst motor nöronlardan/UMN orjin alır.Her iki kortikospinal yol vücudun krşı taraftaki kasları kontrol eder. 
*Üst Motor Nöron veya supranuklear lezyonlar olarak da adlandırılan kortikospinal yol lezyonları vücudun karşı tarafında spastik paralizi/felç/hemipleji ile sonuçlanır.
*Serebral kortexten ( Broadmann 4,6. alanlar) başlayan lifler(1.NÖRON, ÜMN) capsula internadan geçerler. Corticospinalis Anterior lifleri çapraz yapmadan inerek medulla spinaliste sonlanacakları segmentte çaprazlaşırlar. Corticospinalis Lateralis lifleri,medulla oblongatada pyramisi oluştururlar ve decussatio pyramidum'da çaprazlaşıp funiculus lateralise geçerler. Daha sonra piramidal lifler cornu anteriordaki çekirdeklerle sinaps yaparlar.



5.)Ekstrapiramidal Yollar
*Kortikospinal yollar gibi medulla spinalisin cornu anterius ve pars intermedia nöronlarında sonlanan birçok yol(tr.rubrospinalis,tr.vestibulospinalis,tr.tectospinalis,tr.reticulospinalis)topluca bu adla anılır.Bu adla anılmalarının nedeni ise pyramis oluşumuna katılmamalarıdır. 



Medulla Spinalis ve Beslenmesi
*Omuriliğin farklı bölümleri değişik kaynaklardan gelen atardamarlarla beslenir. 
*Boyun ve üst torakal bölümü a.subclavia,torakal bölümün diğer kısımları aorta thoracica,lumbosacral bölümü aorta abdominalis ve diğer bölümleri a.iliaca interna dalları ile beslenmektedir.
***Omuriliğin T1-4 ve L1 segmentleri diğer bölümlere oranla beslenme yetersizliklerine daha duyarlıdır.

 Kaynak: Yıldırım Mehmet,Temel Nöroanatomi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2016)]]> MEDULLA SPİNALİS/OMURİLİK ANATOMİSİ
Merkezi Sinir Sistemi Nedir? 
   Santral sinir sistemi,beyin ve medulla spinalisten oluşur.Beyin ve medulla spinalis birbirinin devamıdır.Beyin cavum cranii(kafatası boşluğu)içinde,medulla spinalis ise canalis vertebralis içinde bulunur. 



Omurilik/Medulla Spinalis 
   Omuriliğin reflex aktiviteler(patella,aşil,…),motor ve duysal impulsların iletilmesi olmak üzere üç temel işlevi vardır.Ağrı,basınç,ısı,gerilme gibi duyuların merkezi sinir sisteminin ilgili yerlerine iletilmesi yanında,MSS’nin motor ünitelerinden alınan motor emirlerin de iletimi omurilikteki bazı yollar vasıtasıyla sağlanmaktadır. 
   Omurilik MSS’nin en alt bölümü olup yukarıda da bahsedildiği gibi canalis vertebralis içinde yer alır.Üst ucu kesintisiz bir biçimde beyin sapı ile uzandığı halde alt ucu konik bir şekilde yani conus medullaris’te sonlanır.Yetişkin bir bireyde alt ucu L1-2 arasındaki disk düzeyinde son bulur.  Omurilik de tıpki beyinde olduğu gibi meninges(örtülerle)sarılıdır.Bunlar;dura mater,arachnoidea mater ve pia mater. 
   Transversal olarak segmental yapıda olan omurilik 31 segmente sahiptir ve her segmentten bir çift spinal sinir çıkar.Bunlar; 
Pars cervicalis =8 çift
Pars thoracica =12 çift
Pars lumbalis =5 çift
Pars sacralis =5 çift
Pars cocygea =1 çift.



Medulla Spinalis ve Dış Yapısı 
   40-45 cm uzunluğunda ve büyük bölümü 1 cm kalınlığında olan omurilik bel ve boyunda olmak üzere iki şişkinliğe sahiptir: İntumescentia cervicalis(C3-T2),üst extremitenin innervasyonu ile ilgili sinirler orjin alırken;intumescentia lumbosacralis(T10-L1),alt extremitenin innervasyonu ile ilgili sinirler orjin alır. 
   Kabaca dört yüzlü olan omuriliğin,ön yüzünde uzunlamasına seyreden fissura mediana anterior;arka yüzünde ise sulcus medianus posterior yer alır.Ön yarığın ön-dışyan yüz sınırında Radix Anterior(ön kök,motor karakterli) çıkar;arka oluğun dışyanında arka-dışyan yüz yüz sınırından Radix Posterior(arka kök,duysal karakterli) girer ve üzerinde Ganglion Spinale bulunur. 



Medulla Spinalis ve İç Yapısı
   Enine bir kesit yapıp incelendiğinde;iç bölümünde H ya da kelebek şeklinde olan gri cevher olarak adlandrılan Substansia Grisea ve bunun etrafında ise beyaz cevher olarak adlandırılan Substansia Alba ayırt edilir.Ayrıca H’ın kemerinin ortasında içi BOS ile dolu Canalis Centralis yer almaktadır. Canalis Centralis tüm omurilik boyunca uzanır, yukarıda ventriculus quartusun alt ucu ile birleşir.

Substantia Grisea
Esas olarak sinir hücresi gövdelerinden yapılıdır.Assosiasyon ve efferent nöronların dendritleri,ganglion spinaledeki nöronların miyelinsiz aksonları ve sinapslarını da içermektedir.Ön çıkıntılarına Cornu Anterius(Ön Boynuz,somatomotor nöronlardan/alt motor nöron/AMN oluşur.),arka çıkıntılarına Cornu Posterius(Arka Boynuz,duysal nöronlardan oluşur.) ve sadece T1-L2 ve S2-4 segmentleriyle sınırlı olan dışyan çıkıntılarına ise Cornu Laterale(Dışyan Boynuz,visseomotor nöronlardan/sempatik ve parasempatik-gve oluşur.)denir. 



Substantia Grisea'da Bulunan Çekirdekler

Columna Posterior'da Bulunanlar:

Nucleus Marginalis: Tüm seviyelerde, arka boynuzun apexinde yer alır. Hafif dokunma,ağrı ve ısı duyusu ile ilgilidir. Tr.Spinothalamicus Lateralis ve Anterior'a orijin eder.
Substantia Gelatinosa: Omuriliğin tüm seviyelerinde bulunur. Hafif dokunma, ağrı ve ısı duyusuyla ilgili olup Tr.Spinothalamicus Lateralis ve Anterior'a giden impulsların integrasyonunda görev alır.
Nucleus Proprius: Omuriliğin esas duyu çekirdeğidir. Tüm segmentlerde bulunur. Ağrı,ısı ve dokunma duyusu ile ilgili olup spinotalamik yollara orijin eder.
Nucleus Dorsalis(Clarke kolonu): Bilinçsiz derin duyu ile ilgili olup Tr.Spinoserebellaris Posterior'a orijin eder.
Nucleus Cervicalis Lateralis ve Medialis
Substantia Visceralis Secundaria

Columna İntermedia'da Bulunanlar:

Nucleus İntermediolateralis: Preganglionik sempatik nöronlardan meydana gelir.(GVE)
Nucleus İntermediomedialis: Visseral refleksler ile ilgilidir.
Nuclei Parasympathici Sacrales: Omuriliğin S2-4 segmentlerinde bulunan GVE nöronlarından oluşur. 
Nucleus Nervi Pudendi: Sacral segmentlerde bulunan N.Pudendus'a ait çekirdektir.

Columna Anterior'da Bulunanlar:

Medial Grup Çekirdekler: Aksiyal kasların innervasyonunu sağlarlar.
Lateral Grup Çekirdekler: Ekstremite kaslarının innervasyonunu sağlarlar.
Merkezi Grup Çekirdekler

Substantia Alba 
Longitudinal konumlanmış miyelinli akson/sinir lifleri ve nöroglialardan olumaktadır.Burada yer alan sinir lifleri ayrıca MSS ile periferik yapıları bütünleştirir ve Funiculus denilen üç bölüme ayrılır;Funiculus Posterior(Orta Hat ve Cornu Posterior arasında kalır ve tamamı duysal özellikte liflerden oluşan Fasciculus Gracilis ve Cuneatus uzanır.),Funiculus lateralis(Cornu posterior ve Anterior arasında dışyanda yer alır ve inen çıkan yolları içermektedir.)ve son olarak ise Funiculus Anterior(Fissura Mediana Anterior ile Cornu Anterior arasında yer alır ve motor-duysal özellikli yollardan oluşur.)olarak isimlendirilir. 



Medulla Spinalis ve Temel Yollar Nelerdir?

1.)Fasciculus Gracilis(Goll Demeti)ve Fasciculus Cuneatus(Burdach Demeti):Aynı taraf spinal sinirlerin arka köklerinde bulunan ganglion spinale’lerdeki nöronların merkezi uzantılarından orjin alan iki yol epikritik duyu(Derin bilinçli duyu pozisyon,kinestezi,diskriminatif dokunma)taşırlar.Ayrı ayrı incelenecek olursa; 



a.) Fasciculus Gracilis(Goll Demeti):
*Funiculus Posterior’un medial bölümünü işgal eder. Medulla Spinalis'in T6 düzeyinin aşağısında yer alır.
*Bilinçli derin duyuyu taşır.(Basınç,iki nokta ayrımı, titreşim ve pozisyon)
Kas iğcikleri,golgi tendon organları ve mekanoreseptörlerden alınan duyu, ganglion spinale (1.NÖRON) yolu ile funiculus posteriorda yükselir. 
*Medulla Spinalisin aynı tarafta yükselen lifleri,Medulla Oblangata’ya ulaşır ve buradaki Nuc.Gracilis nöronlarında (2.NÖRON) sinaps yapar.
*Nuc.Gracilis’teki nöronların aksonları çapraz yaparak,Lemniscus Medialis oluşumuna katılırlar ve Talamusa(VPL ÇEKİRDEK-3.NÖRON)ulaşırlar.

b.)Fasciculus Cuneatus(Burdach Demeti):
*Funiculus Posterior’un lateral bölümünü işgal eder.
*Üst torakal ve cervical spinal sinirlerin ganglion spinalelerdeki nöronlardan(1.NÖRON)orjin alırlar.
*Aynı tarafta Medulla Oblangata ‘ya ulaşan lifleri buradaki Nuc.Cuneatus nöronlarında(2.NÖRON) sinaps yaparlar.
*Nuc.Cuneatustaki nöronların aksonları çapraz yaparak,fasciculus gracilise benzer şekilde Lemniscus Medialis oluşumuna katılırlar ve Talamusa(VPL ÇEKİRDEK-3.NÖRON)ulaşırlar.
***Yukarıda bahsedilen Talamustaki 3.Nöronların aksonları Capsula İnterna’dan geçer,Lobus Parietalis’te bulunan PRİMER DUYU KORTEKSİNE ulaşırlar.



2.)Spinotalamik Yollar(Tr.Spinothalamicus lateralis et anterior)
*Protopatik duyu(ağrı,ısı,kabab-hafif dokunma)ile ilgili olan bu iki yoldan;Tr.Spinothalamicus Anterior DOKUNMA duyusu ile ilgilidir ve Funiculus Anterior’da seyreder. 
Tractus Spinothalamicus Lateralis,ağrı ve ısı duyularının taşındığı yoldur ve Funiculus Lateralis’te uzanır.Bu iki yolun hasarları vücudun karşı tarafında ağrı,ısı ve dokunma duyusu kaybı yaratır.
*Bu yollara ait 1.NÖRONLAR Ganglion Spinale’de yer alır.
1.Nöronların merkezi uzantılarının çoğunluğu,Cornu Posterior’daki 2.NÖRONLAR ile sinaps yaparlar. 
*2.Nöronların aksonları çapraz yaptıktan sonra karşı taraf Funiculus Anterior et Lateralis’teki spinotalamik yol olarak yükselirler.Beyin sapında Lemniscus Spinalis olarak seyreder ve Talamustaki VPL çekirdek nöronları-3.NÖRON ile sinaps yaparlar.
***Burada bahsedilen 3.Nöronların aksonları Gyrus Postcentralis(Lobus Parietalis)korteksine projekte olurlar.



3.)Spinoserebellar Yollar(Tr.Spinocerebellaris Anterior et Posterior)
*Derin,bilinçsiz kas –eklem duyusu ile ilgili olan bu yollar Funiculus Lateralis’te yer alırlar. 
*1.NÖRONLAR Gnaglion Spinale’de yer alır.
*1.Nöronların merkezi uzantıları medulla spinalis’in substantia grisea’sındaki 2.NÖRONLAR ile sinaps yaparlar.
*2.Nöronların aynı tarafta seyreden aksonları Tr.Spinocerebellaris Posterior;çaprazlaşan aksonları ise Tr.Spinocerebellaris Anterior olarak uzanır.
*Tr.Spinocerebellaris Posterior,pedunculus cerebellaris inferior;Tr.Spinocerebellaris Anterior ise pedunculus cerebellaris superior yoluyla cerebelluma ulaşır.Bu yollar iskelet kaslarının çalışmaları ile ilgili olan kontraksiyon süresi,gerginliği vb.bilgileri cerebelluma iletir.Cerebellumun katkıları somatik muskuler aktivitenin koordinasyonu,muskuler tonusun regülasyonu ve dengenin sağlanmasına yöneliktir.



4.)Kortikospinal Yollar(Tr.Corticospinalis Lateralis et Anterior-Piramidal Yollar)
*Çoğunluğu primer motor alanda(Gyrus Precentralis Korteksi) yer alan üst motor nöronlardan/UMN orjin alır.Her iki kortikospinal yol vücudun krşı taraftaki kasları kontrol eder. 
*Üst Motor Nöron veya supranuklear lezyonlar olarak da adlandırılan kortikospinal yol lezyonları vücudun karşı tarafında spastik paralizi/felç/hemipleji ile sonuçlanır.
*Serebral kortexten ( Broadmann 4,6. alanlar) başlayan lifler(1.NÖRON, ÜMN) capsula internadan geçerler. Corticospinalis Anterior lifleri çapraz yapmadan inerek medulla spinaliste sonlanacakları segmentte çaprazlaşırlar. Corticospinalis Lateralis lifleri,medulla oblongatada pyramisi oluştururlar ve decussatio pyramidum'da çaprazlaşıp funiculus lateralise geçerler. Daha sonra piramidal lifler cornu anteriordaki çekirdeklerle sinaps yaparlar.



5.)Ekstrapiramidal Yollar
*Kortikospinal yollar gibi medulla spinalisin cornu anterius ve pars intermedia nöronlarında sonlanan birçok yol(tr.rubrospinalis,tr.vestibulospinalis,tr.tectospinalis,tr.reticulospinalis)topluca bu adla anılır.Bu adla anılmalarının nedeni ise pyramis oluşumuna katılmamalarıdır. 



Medulla Spinalis ve Beslenmesi
*Omuriliğin farklı bölümleri değişik kaynaklardan gelen atardamarlarla beslenir. 
*Boyun ve üst torakal bölümü a.subclavia,torakal bölümün diğer kısımları aorta thoracica,lumbosacral bölümü aorta abdominalis ve diğer bölümleri a.iliaca interna dalları ile beslenmektedir.
***Omuriliğin T1-4 ve L1 segmentleri diğer bölümlere oranla beslenme yetersizliklerine daha duyarlıdır.

 Kaynak: Yıldırım Mehmet,Temel Nöroanatomi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2016)]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-ayak-ayak-bilegi-anatomisi-eklemi-kemikler-ligamanlar-ve-arklari.html Tue, 30 Jun 2020 11:54:40 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-ayak-ayak-bilegi-anatomisi-eklemi-kemikler-ligamanlar-ve-arklari.html AYAK-AYAK BİLEĞİ
   Ayak bileği eklemi;tibia ve fibula alt ucuyla talus arasında olan;makara tip eklemdir.Eklem komplexinde stabil sindesmotik distal tibiofibular eklem ve bu ekleme göre daha basit talokrural eklemden oluşmaktadır.

KEMİKLER
   Ön ayak》1-5 Metatarslar ve Falankslar
   Orta ayak》Navicula,Kuboid ve Kuneiform Kemikler
   Arka ayak》Kalkaneus ve Talus'tan oluşur.

1)Tibia
☆Tibia şaftı distalde mediale genişleyerek medial malleolde son bulur.
☆Anterior-posterior yönde konkavken;medial-lateral yönde konvekstir.
☆External Tibial Torsiyon》Yetişkinlerde tibianın distalinin proximal kısma göre external rotasyonda olmasıdır.
☆Tibial torsiyon ölçümü》Tibial platolar arası çizgi ve lateral-medial malleollar arasındaki çizginin açılaşmasına bakılır.
☆External tibial torsiyon normal derecesi》20-40.

2)Fibula
☆Fibula,tibianın lateralindedir.Distalde lateral malleolde son bulur.
☆Fibula şaftı anterior yüzü》extansör kaslara origo sağlar.
☆Fibula şaftı lateral yüzü》peroneal kaslara origoluk yapar.
☆Lateral malleol,medial malleole göre daha distalde ve posteriora konumlanmıştır.



3.Tarsal Kemikler
Talus
☆Gövdesi》proximalde ve medialde tibiayla,lateralde fibula ve inferiorda kalkaneus ile eklemleşir.
☆Gövdenin alt yüzü》kalkaneusun süperior yüzü ile eklemleşir.
☆Medial ve lateral yüzleri》malleoller ile eklemleşir.
☆Talus başı(konveks)》navicula ile eklemleşir.
☆Ayakla alt extremite arasındaki bağlantıyı sağlayan talus herhangi bir kasın origosu ya da insertiosu değildir.
☆Talus boynu ve başı inferior-medial yöne dönüktür.Bu da Medial Longitudinal Arkı(MLA) korur.

Kalkaneus
☆En büyük tarsal kemiktir.
☆Ayakta dururken ve topuk vuruşunda daha fazla yer reaksiyon kuvvetine maruz kalır.
☆Şok absorbe eder.

Navicula
☆Posteriorda talus başı ile eklemleşir.Konkav eklem yüzüne sahiptir.

Kuboid
☆Anteriorda 4 ve 5.metatarsal proximal kemiklerle eklemleşir.
☆Medialde 3.kuneiform kemiklerle eklemleşir.

Kuneiform Kemikler
☆Medial kuneiform en geniş olanıdır.
☆Lateral ve orta kuneiform ise dar kısımları inferiora bakar,kama şeklindedir.

4.Metatarsal Kemikler
☆1.Metatarsa yürüme sırasında en fazla yük biner ve Wolf Kanuna göre diğerlerine göre daha kalındır.
☆2.Metatars en ince ve uzun olandır.
☆5.Metatars ise diğerlerine göre daha proximaldedir.
☆Proximalde kuneiform kemikler ve kuboid kemikle eklem yaparken aynı zamanda kendi aralarında da eklem yaparlar.

5.Falankslar
☆Başparmakta iki diğerlerinde 3 falanks bulunur(Distal,intermediate ve proximal).




EKLEMLER
1.Distal Tibiofibular Eklem
☆Tibia ve fibulanın distalinden oluşup talus üzerinde bir çatı oluşturan eklem sinoatriyal sindesmosis olarak sınıflandırılır.
☆Tibia ve fibula arasındaki interrosseöz membran hem distal hem de proximal eklemi kontrol eder.
☆Ligamanlarla beraber ayak bileği ekleminin stabilizasyonunu arttırır.

2.Talokrural Eklem
☆Distal tibia ve fibulayla talus trockleasının meydana getirdiği "gerçek ayak bileği"eklemidir.
☆Tek eksenli meteşe tip eklemdir.
☆Konkav distal tibiofibular eklem,konveks talar kubbeyle eklemleşir.
☆Eklemin stabilitesini medial(deltoid)ve lateral ligamentler tarafından sağlanır.

3.Subtalar Eklem
☆Distal talus ve proximal kalkaneus arasında diartrodial bikondiler eklemdir.
☆ 3 düzlemde hareket(supinasyon ve pronasyon)üreten tek eksenli bir eklemdir.
☆Rotasyon ekseni kişiye göre değişiklik gösterir.
☆Stabilizasyonundan sorumlu iki önemli ligamenti ise servical ve interosseöz ligamenttir》ikisi de supinasyonu kontrol eder.
☆Deltoid ligament》eversiyon;lateral collateral ligament ise inversiyonu kontrol eder.
☆Eklemde inversiyon(20 derece)-eversiyonun(10 derece)yanında abduksiyon-adduksiyon ve az da olsa plantar-dorsiflexion hareketi gözlenir.
☆Pronasyon hareketi》eversiyon+abduksiyon+dorsiflexion hareketlerinin kombinasyonudur.(
☆Supinasyon hareketi》inversiyon+adduksiyon+plantarflexion hareketlerinin kombinasyonudur.

4.Midtarsal Eklemler/Chopart Eklemi
☆Kalkaneokuboid eklem ile talonavicular eklem arasındaki 2 primer eklemlerden oluşur.
☆Bu eklemler,plantar kalkaneonavicular(yay)ligament,bifurkat(Y)ligament ve uzun-kısa plantar ligamanlar dahil birçok ligaman ile desteklenir.
☆Talonavicular Eklem》Konveks talus başı ve naviculanın konkav yüzeyi arasında meydana gelir
☆Kalkaneokuboid Eklem》Kalkaneus ve posterior kuboidin anteriorda"trompet benzeri"çıkıntısından oluşur.
☆Kalkaneokuboid eklemde meydana çıkan hareket açıklığı talonavicular ekleminkinden azdır.Kalkaneokuboid eklemde ortaya çıkan pronasyon ve supinasyon hareketi talonavicular eklemin yarısı;plantar-dorsiflexion hareketi ise 1/3 kadardır.



5.Tarsometatarsal ve İntermetatarsal Eklemler
☆Tarsometatarsal eklemler Lisfranc's eklemi olarak da bilinir.
☆TMT eklem hareketleri birbirlerinden farklıdır.
☆1 ve 2.TMT eklemlerin hareketleri daha sınırlıyken;3-4-5.TMT eklemler daha mobildir.

6.Metatarsofalangeal Eklemler
☆MTF eklemler yapısal olarak eldeki MKF eklemlerine benzerler.(Metatarsaller medialden numaralandırılan 5 kemiktir.)
☆Proximal tarsal kemiklerden ve distal metatarsallardan oluşur.
☆1.MTF ekleminin başının altında başparmak dorsiflexionunu arttıran iki sesamoid kemik bulunmaktadır.Başparmak hiperextansiyonu maximum 44-96 ve plantar flexion ise 17-34 derecedir.
☆2-5 MTF için dorsiflexion 60-100 derece,plantar flexion 15-35 derece arası değişir.

7.İnterfalangeal Eklemler
☆Diartrodial menteşe tip eklemdir.
☆Proximal falanksın konveks başı ve distal falanksın konkav tabanından oluşur.
☆PİF eklemde plantar flexion 90 dereceden azdır ve dorsiflexion hareketi yoktur.
☆Plantar flexion hareketi lateral PIF'lere gittikçe azalır.



LİGAMANLAR
1.Medial Grup(Deltoid):Ayak bileği ve subtalar eklemin üzerine lateralden mediale doğru gelen(valgus)stresine karşı koyar ve talusun lateral tiltini engeller.
☆Anterior Tibiotalar Ligament
☆Posterior Tibiotalar Ligament》Derin lifler olarak da adlandırılır.Tibiotalar eklemi destekler.
☆Tibiokalkaneal Ligament
                                                  》Bu iki ligament,yüzeyel lifler olarak da geçerler.Subtalar eklem ve ayak bileğini desteklerler.
☆Tibionavicular Ligament



2.Lateral Grup:Subtalar eklem ve ayak bileği üzerine doğru gelen varus stresine karşı koyar.Talus medial tilt ve anteriora kayışını engeller.
☆Anterior Talofibular Ligament
☆Kalkaneofibular Ligament
☆Posterior Talofibular Ligament




AYAK ARKLARI
Lateral Longitudinal Ark(LLA),Medial Longitudinal Ark(MLA)ve Transvers Ark(TSA) olmak uzere 3 adet ark bulunur.
☆LLA》Kalkaneus+talus++kuboid+2 lateral metatarsal kemikten oluşur.
☆MLA》Kalkaneus+talus+navicula+kuneiform kemikler+3 medial metatarsal kemikten oluşur.
☆TSA》proxsimalde kuboid+kuneiform kemiklerden başlar ve distalde metatars başlarına kadar devam eder.Hareket esnasında kaybolur.
Arklar primer olarak ligamentler,kemik dizilimleri ve kaslar tarafından korunur.Plantar Fasyanın(PF) da arkları desteklemedeki rolü büyüktür.



KLİNİK=MLA yüksekliği naviculanın yerdem yüksekliğinin ölçülmesiyle belirlenir.Eğer yükseklik azalırsa buna pes planus denilirken;artarsa pes cavus olarak adlandırılır.

]]> AYAK-AYAK BİLEĞİ
   Ayak bileği eklemi;tibia ve fibula alt ucuyla talus arasında olan;makara tip eklemdir.Eklem komplexinde stabil sindesmotik distal tibiofibular eklem ve bu ekleme göre daha basit talokrural eklemden oluşmaktadır.

KEMİKLER
   Ön ayak》1-5 Metatarslar ve Falankslar
   Orta ayak》Navicula,Kuboid ve Kuneiform Kemikler
   Arka ayak》Kalkaneus ve Talus'tan oluşur.

1)Tibia
☆Tibia şaftı distalde mediale genişleyerek medial malleolde son bulur.
☆Anterior-posterior yönde konkavken;medial-lateral yönde konvekstir.
☆External Tibial Torsiyon》Yetişkinlerde tibianın distalinin proximal kısma göre external rotasyonda olmasıdır.
☆Tibial torsiyon ölçümü》Tibial platolar arası çizgi ve lateral-medial malleollar arasındaki çizginin açılaşmasına bakılır.
☆External tibial torsiyon normal derecesi》20-40.

2)Fibula
☆Fibula,tibianın lateralindedir.Distalde lateral malleolde son bulur.
☆Fibula şaftı anterior yüzü》extansör kaslara origo sağlar.
☆Fibula şaftı lateral yüzü》peroneal kaslara origoluk yapar.
☆Lateral malleol,medial malleole göre daha distalde ve posteriora konumlanmıştır.



3.Tarsal Kemikler
Talus
☆Gövdesi》proximalde ve medialde tibiayla,lateralde fibula ve inferiorda kalkaneus ile eklemleşir.
☆Gövdenin alt yüzü》kalkaneusun süperior yüzü ile eklemleşir.
☆Medial ve lateral yüzleri》malleoller ile eklemleşir.
☆Talus başı(konveks)》navicula ile eklemleşir.
☆Ayakla alt extremite arasındaki bağlantıyı sağlayan talus herhangi bir kasın origosu ya da insertiosu değildir.
☆Talus boynu ve başı inferior-medial yöne dönüktür.Bu da Medial Longitudinal Arkı(MLA) korur.

Kalkaneus
☆En büyük tarsal kemiktir.
☆Ayakta dururken ve topuk vuruşunda daha fazla yer reaksiyon kuvvetine maruz kalır.
☆Şok absorbe eder.

Navicula
☆Posteriorda talus başı ile eklemleşir.Konkav eklem yüzüne sahiptir.

Kuboid
☆Anteriorda 4 ve 5.metatarsal proximal kemiklerle eklemleşir.
☆Medialde 3.kuneiform kemiklerle eklemleşir.

Kuneiform Kemikler
☆Medial kuneiform en geniş olanıdır.
☆Lateral ve orta kuneiform ise dar kısımları inferiora bakar,kama şeklindedir.

4.Metatarsal Kemikler
☆1.Metatarsa yürüme sırasında en fazla yük biner ve Wolf Kanuna göre diğerlerine göre daha kalındır.
☆2.Metatars en ince ve uzun olandır.
☆5.Metatars ise diğerlerine göre daha proximaldedir.
☆Proximalde kuneiform kemikler ve kuboid kemikle eklem yaparken aynı zamanda kendi aralarında da eklem yaparlar.

5.Falankslar
☆Başparmakta iki diğerlerinde 3 falanks bulunur(Distal,intermediate ve proximal).




EKLEMLER
1.Distal Tibiofibular Eklem
☆Tibia ve fibulanın distalinden oluşup talus üzerinde bir çatı oluşturan eklem sinoatriyal sindesmosis olarak sınıflandırılır.
☆Tibia ve fibula arasındaki interrosseöz membran hem distal hem de proximal eklemi kontrol eder.
☆Ligamanlarla beraber ayak bileği ekleminin stabilizasyonunu arttırır.

2.Talokrural Eklem
☆Distal tibia ve fibulayla talus trockleasının meydana getirdiği "gerçek ayak bileği"eklemidir.
☆Tek eksenli meteşe tip eklemdir.
☆Konkav distal tibiofibular eklem,konveks talar kubbeyle eklemleşir.
☆Eklemin stabilitesini medial(deltoid)ve lateral ligamentler tarafından sağlanır.

3.Subtalar Eklem
☆Distal talus ve proximal kalkaneus arasında diartrodial bikondiler eklemdir.
☆ 3 düzlemde hareket(supinasyon ve pronasyon)üreten tek eksenli bir eklemdir.
☆Rotasyon ekseni kişiye göre değişiklik gösterir.
☆Stabilizasyonundan sorumlu iki önemli ligamenti ise servical ve interosseöz ligamenttir》ikisi de supinasyonu kontrol eder.
☆Deltoid ligament》eversiyon;lateral collateral ligament ise inversiyonu kontrol eder.
☆Eklemde inversiyon(20 derece)-eversiyonun(10 derece)yanında abduksiyon-adduksiyon ve az da olsa plantar-dorsiflexion hareketi gözlenir.
☆Pronasyon hareketi》eversiyon+abduksiyon+dorsiflexion hareketlerinin kombinasyonudur.(
☆Supinasyon hareketi》inversiyon+adduksiyon+plantarflexion hareketlerinin kombinasyonudur.

4.Midtarsal Eklemler/Chopart Eklemi
☆Kalkaneokuboid eklem ile talonavicular eklem arasındaki 2 primer eklemlerden oluşur.
☆Bu eklemler,plantar kalkaneonavicular(yay)ligament,bifurkat(Y)ligament ve uzun-kısa plantar ligamanlar dahil birçok ligaman ile desteklenir.
☆Talonavicular Eklem》Konveks talus başı ve naviculanın konkav yüzeyi arasında meydana gelir
☆Kalkaneokuboid Eklem》Kalkaneus ve posterior kuboidin anteriorda"trompet benzeri"çıkıntısından oluşur.
☆Kalkaneokuboid eklemde meydana çıkan hareket açıklığı talonavicular ekleminkinden azdır.Kalkaneokuboid eklemde ortaya çıkan pronasyon ve supinasyon hareketi talonavicular eklemin yarısı;plantar-dorsiflexion hareketi ise 1/3 kadardır.



5.Tarsometatarsal ve İntermetatarsal Eklemler
☆Tarsometatarsal eklemler Lisfranc's eklemi olarak da bilinir.
☆TMT eklem hareketleri birbirlerinden farklıdır.
☆1 ve 2.TMT eklemlerin hareketleri daha sınırlıyken;3-4-5.TMT eklemler daha mobildir.

6.Metatarsofalangeal Eklemler
☆MTF eklemler yapısal olarak eldeki MKF eklemlerine benzerler.(Metatarsaller medialden numaralandırılan 5 kemiktir.)
☆Proximal tarsal kemiklerden ve distal metatarsallardan oluşur.
☆1.MTF ekleminin başının altında başparmak dorsiflexionunu arttıran iki sesamoid kemik bulunmaktadır.Başparmak hiperextansiyonu maximum 44-96 ve plantar flexion ise 17-34 derecedir.
☆2-5 MTF için dorsiflexion 60-100 derece,plantar flexion 15-35 derece arası değişir.

7.İnterfalangeal Eklemler
☆Diartrodial menteşe tip eklemdir.
☆Proximal falanksın konveks başı ve distal falanksın konkav tabanından oluşur.
☆PİF eklemde plantar flexion 90 dereceden azdır ve dorsiflexion hareketi yoktur.
☆Plantar flexion hareketi lateral PIF'lere gittikçe azalır.



LİGAMANLAR
1.Medial Grup(Deltoid):Ayak bileği ve subtalar eklemin üzerine lateralden mediale doğru gelen(valgus)stresine karşı koyar ve talusun lateral tiltini engeller.
☆Anterior Tibiotalar Ligament
☆Posterior Tibiotalar Ligament》Derin lifler olarak da adlandırılır.Tibiotalar eklemi destekler.
☆Tibiokalkaneal Ligament
                                                  》Bu iki ligament,yüzeyel lifler olarak da geçerler.Subtalar eklem ve ayak bileğini desteklerler.
☆Tibionavicular Ligament



2.Lateral Grup:Subtalar eklem ve ayak bileği üzerine doğru gelen varus stresine karşı koyar.Talus medial tilt ve anteriora kayışını engeller.
☆Anterior Talofibular Ligament
☆Kalkaneofibular Ligament
☆Posterior Talofibular Ligament




AYAK ARKLARI
Lateral Longitudinal Ark(LLA),Medial Longitudinal Ark(MLA)ve Transvers Ark(TSA) olmak uzere 3 adet ark bulunur.
☆LLA》Kalkaneus+talus++kuboid+2 lateral metatarsal kemikten oluşur.
☆MLA》Kalkaneus+talus+navicula+kuneiform kemikler+3 medial metatarsal kemikten oluşur.
☆TSA》proxsimalde kuboid+kuneiform kemiklerden başlar ve distalde metatars başlarına kadar devam eder.Hareket esnasında kaybolur.
Arklar primer olarak ligamentler,kemik dizilimleri ve kaslar tarafından korunur.Plantar Fasyanın(PF) da arkları desteklemedeki rolü büyüktür.



KLİNİK=MLA yüksekliği naviculanın yerdem yüksekliğinin ölçülmesiyle belirlenir.Eğer yükseklik azalırsa buna pes planus denilirken;artarsa pes cavus olarak adlandırılır.

]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-diz-eklemi-anatomisi-kemikler-ligamanlar-ve-kaslar.html Fri, 19 Jun 2020 21:54:32 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-diz-eklemi-anatomisi-kemikler-ligamanlar-ve-kaslar.html DİZ EKLEMİ



KEMİKLER
1.Distal Femur
*Lateral ve medial epikondiller femur distalinde bulunurlar ve kollateral ligamanların yapışma yeridir.
*Kondiller asimetriktir,extansiyonu sağlar.Lateral epikondil sagittalde daha düzken;medial epikondil sagittalde daga eğimlidir.Ayrıca medial epikondil dizdeki asimetrinin temel sebebidir.
*Lateral faset eğimi patella stabilizasyonunda önemlidir.




2.Proximal Tibia-Fibula
*Burdaki lateral faset yüzeyi hafif konveks;medial faset yüzeyi konkavdır ayrıca laterale göre geniştir.
*Tuberositas Tibia Quadriceps femorisin yapışma yeridir.
*Fibula ise Lateral Collateral Ligaman/LCL ve Biceps femoris kasının yapışma yeridir.

KLİNİK=Quadriceps femoris tendonunun Tuberositas tibiaya uyguladığı kuvvet sonucunda enflamasyon ve hipertrofi olur.Bu duruma Osgood-Schlatter hastalığı denir.




3.Patella
*En büyük sesamoid kemiktir.
*Patellar tendonun proximaldeki yapışma yeridir.
*Arka yüzü konkavken ön yüzü konvekstir.
*Lateral faset mediale göre daha geniş ve konkavdır.(Distal femurda lateral faset konveksti!)
*Medial faset farklılık gösterebilir.





İnklinasyon Açısı=Tibia proximali ve eklemin horizontal olmasından dolayı lateralde 170-175 derece açılaşma olur.170 derecenin altında lateralde açılaşma"GENU VALGUM" iken 180 derece üstü lateralde olan açılaşma "GENU VARUM" olarak adlandırılır.





EKLEMLER
1.Tibiofemoral Eklem
*Konveks femur kondiller ve konkav tibia arasında olan eklemdir.
*Eklemin istirahat pozisyonu 25-30 derece flexiondur.
*Eklemin kapalı paket pozisyonu tam extansiyon ve external rotasyondur.
*Bu eklemin stabilitesinde kemik uyumuyla sağlanma söz konusu değildir.Kas,ligamanlar,kapsül,menisküs ve vücut ağırlığı gibi yapıların oluşturduğu kuvvetler sayesinde stabilite sağlanır.
*Eklemde 130-150 derece flexion,diz 90 derece flexiondayke》15 derece internal rotasyon ve 30 derece external rotasyon yapar yani toplamda 45 derece aksiyel rotasyon yapılır.Son yapılan çalışmalarda kesin olmamakla beraber 6-7 derece lateral flexion meydana geldiği öne sürülmektedir.




DETAY1=Tam çömelme pozisyonundan kalkarken(femurun tibia üzerindeki extansiyonunda)femur kondilleri öne yuvarlanırken kayma arkaya doğru olur.

DETAY2=Son 10 derece extansiyonda;
》femur sabitse tibia external rotasyon yapar.
》tibia sabitse femue internal rotasyon yapar.
Bu iki olayın gerçekleşmesindeki primer faktör femurun medial kondil yapısıdır.





DETAY3=İlk 20 derece flexionda; femur kondilleri tibia üzerinde yuvarlanır.
20 derefe flexiondan sonra;femur kondilleri tibia üzerinde kayar.Bu kayma lateral femoral kondilde daha fazla meydana gelir.

2.Patellafemoral Eklem
*Konveks patella ve konkav femur arasında olan eklemdir.
*Flexionda patella femur üstüne 5-7cm distal gliding yapar.
*Flexion başında bir miktar medial translasyon söz konusudur.
*30 derece flexiona geldiğinde patella lateral gliding yapmaya başlar ve bu olay 45 derece flexiona kadar devam eder.
*Extansiyonda ise patella femur ile çok az veya hiç bağlantısı vardır.
*Eklemin istirahat pozisyonu tam extansiyon/5 derece flexiondur.
*Eklemin kapalı paket pozisyonu tam flexiondur.



Q Açısı=Patella orta noktası vertikal çizgisiyle Quadriceps kuvvet vektör bileşkesi arasında kalan açıdır.13-15 derece normal kabul edilir.





LİGAMANLAR
1.Medial Kollateral Ligament/MCL
*Valgus,diz extansiyonu ve aksiyel rotasyona direnç oluşturur.Ayak yerde sabitken valgus stresine maruz kalma ve dizin şiddetli hiperextansiyonu sonuncunda yaralanır.
2.Lateral Kollateral Ligament/LCL
*Varus stresi,diz extansiyonu ve axsiyel rotasyonuna karşı direnç oluşturur.Ayak yerde savitken varus stresine maruz kalma ve dizin şiddetli hiperextansiyonu sonucunda yaralanır.



3.Anterior Kruşiat Ligament/ACL
*Çoğu lifi extansiyona karşı direnç oluşturur.Tibianın aşırı anteriora translasyonu;femurun ise posteriora translasyonunu önler.
*Aşırı varus,valgus ve aksiyel rotasyona karşı direnç oluşturur.
*Ayak yerle temastayken valgus stresine maruz kalma,
*yine aynı pozisyondayken dize uygulanan büyük aksiyel rotasyon torku,
*Dizin tam ya da tama yakın extansiyondayken ve güçlü Quadriceps aktivitesi içeren valgus stresi ve uygulanan büyük aksiyel rotasyon torkuna maruz kalma,
*Dizin şiddetli hiperextansiyonu
sonucunda ACL de yaralanmalar oluşur.
4.Posterior Kruşiat Ligaman/PCL
*Çoğu lifi flexiobda direnç oluşturur.
*Tibianın aşırı posteriora translasyonunu önlerken;femurun anteriora translasyonunu önler.
*ACL'de olduğu gibi aşırı varus,valgus ve aksiyel rotasyona da direnç oluşturur.
*Tam flexiondaki dizin üstüne düşme sonucunda PCL yaralanmalarıyla karşılaşılır.Bu düşüş esnasında ayak bileği plantar flexiondadır ve yerle ilk temas eden yapı tibianın proximalidir.
*Ayak yerle temas halindeyken ve özellikle diz flexion pozisyonundaysa maruz kalınan gereğinden fazla aksiyel rotasyon,varus ve valgus torku da hasarlara yol açar.
*Tibiayı posterior translasyona ya da femuru anteriora translasyona zorlayan durumlar sonucunda PCL hasar alabilir.
*Son olarak ise diğer yaralanma mekanizması;eklemin posterior yüzünde geniş boşluğa neden olabilecek dizin şiddetli hiperextansiyonudur.






MENİSKÜSLER
*Hilal şeklinde ve fibrokartilaj özelliktedir.
*Medial menisküs ovaldir.Dış sınırı MCL ve kapsüle tutunur.(ACL yaralanmalarında ilk etkilenen genelde MCL lifidir.Medial menisküs için ACL,MCL ve Quadriceps tendon lifleri büyük önem arz eder!)
*Lateral menisküs ise daha daireseldir ve sadece kapsüle tutunur.
*Quadriceps ve Semimebranosus her iki menisküse bağlıdır.
*1/3 periferal kısımları diz arterlerine kapsül anastomozu ile bağlıdır.2/3 avaskülerdir,sinovyal sıvı ile beslenirler.
*Tibiofemoral ekleme binen kompresif stresi azaltırlar.
*Hareket sırasında dizi stabilize eder.
*Artiküler martilajda kayma sağlar.
*Propriosepsiyon sağlar.



*Dizde en yaygın yaralanmalar arasındadır ve ACL yaralanmalarının %50'sinden sorumludur.
*Medial menisküs iki kat daha fazla yaralanır.
*Valgus kuvvetinin artması MCL ve posterior medial kapsülde stres yaratır bu da bağlantıları nedeniyle medial menisküse zarar verir.
*Ayrıca medial menisküs yırtığı riskini; diz eklemi dizilim bozukluğu ve ACL instabilitesi arttırmaktadır.
*Genelde yük binme durumunda flexion pozisyonundaki zorlu aksiyel femoral rotasyon yırtıklara sebebiyet verir.Yine aynı durum dislokasyonlara da yol açabilir.





KASLAR
1)M.Quadriceps Femoris
?Rectus femoris=Spina iliaca anterior inferior
?Vastus lateralis=Linea aspera ve trochantör major
?Vastus intermedius=Femurun anterior yüzü
?Vastus medialis=Linea aspera ve crista supraepicondylus medialis'ten başlayarak ligamentum patella yoluyla tuberositas tibia'da sonlanırlar.Quadricepsi oluşturan bu dört kasın innervasyonunu N.femoralis(L2-4) sağlar.Hepsi bacağa extansion yaptırmakla görevlidir.Sadece RECTUS FEMORIS uyluğa flexion yaptırır.



2)M.Tensor Fascie Lata/TFL
*Sias'tan başlayarak tibianın lateral kondilinde sonlanır.N.Gluteus superior(L4-S1) tarafından innerve edilir.Uyluk flexiondayken abduksiyon yaptırır.Aynı zamanda uyluğa flexion yaptırırken;bacağa extansion yaptırır.
3)M.Sartorius
*Sias'tan başlayarak tibianın iç yan yüzünde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa;flexion,abduksiyon ve external rotasyon yaptırır.Aynı zamanda bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırmakta görevlidir.



4)Hamstringler
?Biceps Femoris=Caput longumu tuber ischiadicum,caput breve linea asperanın lateralinde başlayarak caput fibula ve tibianın lateral kondilinde sonlanır.Caput longumu N.Tibialis(L4-5 ve S1-3)tarafından innerve edilir.Caput breve kısmı N.Peroneus Communis(L4-5) tarafından innerve edilir
edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve external rotasyon yaptırır.
?Semimebranosus=Tuber ischiadicumdan başlayarak tibianın medial kondilinde sonlanır.N.tibialis(L4-5,S1-3) tarafından innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?Semitendinosus=Tuber ischiadicum'dan başlayarak tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafında innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.




5)M.Gracilis
*Pubisten başlar tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Obturatorius tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.




6)Popliteus
*Femurun lateral condilinden başlayarak tibianın posterior yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafından innerve edilir.Bacağa zayıf flexion yaptırır.Dizin kilit kasıdır.



7)Gastrocnemius-Soleus
*Femurun lateral ve medial kondili,caput fibula'dan başlayarak Calcaneal tendon/Aşil tendonunda sonlanır.N.Tibialis tarafından innerve edilir.Sinir seviyesi L4-5/S1-3'tür.Primer görevi ayağa plantar flexion yaptırmaktır.Buna ek olarak ise bacağa flexion yaptırır.



KANLANMA VE BESLENME
*Lateral sirkümflex femoral arterin dalı olan desenden geniküler arter
*Popliteal arterden çıkan medial inferior ve superior geniküler arterler,lateral inferior ve süperior geniküler arterler
*Orta geniküler arter
*Anterior tibial arterden çıkan anterior ve posterior tibial arterler
kanlanmayı sağlar.
*Patellanın kanlanması ise bu arter gruplarının anastomozları sayesinde sağlanır.


]]> DİZ EKLEMİ



KEMİKLER
1.Distal Femur
*Lateral ve medial epikondiller femur distalinde bulunurlar ve kollateral ligamanların yapışma yeridir.
*Kondiller asimetriktir,extansiyonu sağlar.Lateral epikondil sagittalde daha düzken;medial epikondil sagittalde daga eğimlidir.Ayrıca medial epikondil dizdeki asimetrinin temel sebebidir.
*Lateral faset eğimi patella stabilizasyonunda önemlidir.




2.Proximal Tibia-Fibula
*Burdaki lateral faset yüzeyi hafif konveks;medial faset yüzeyi konkavdır ayrıca laterale göre geniştir.
*Tuberositas Tibia Quadriceps femorisin yapışma yeridir.
*Fibula ise Lateral Collateral Ligaman/LCL ve Biceps femoris kasının yapışma yeridir.

KLİNİK=Quadriceps femoris tendonunun Tuberositas tibiaya uyguladığı kuvvet sonucunda enflamasyon ve hipertrofi olur.Bu duruma Osgood-Schlatter hastalığı denir.




3.Patella
*En büyük sesamoid kemiktir.
*Patellar tendonun proximaldeki yapışma yeridir.
*Arka yüzü konkavken ön yüzü konvekstir.
*Lateral faset mediale göre daha geniş ve konkavdır.(Distal femurda lateral faset konveksti!)
*Medial faset farklılık gösterebilir.





İnklinasyon Açısı=Tibia proximali ve eklemin horizontal olmasından dolayı lateralde 170-175 derece açılaşma olur.170 derecenin altında lateralde açılaşma"GENU VALGUM" iken 180 derece üstü lateralde olan açılaşma "GENU VARUM" olarak adlandırılır.





EKLEMLER
1.Tibiofemoral Eklem
*Konveks femur kondiller ve konkav tibia arasında olan eklemdir.
*Eklemin istirahat pozisyonu 25-30 derece flexiondur.
*Eklemin kapalı paket pozisyonu tam extansiyon ve external rotasyondur.
*Bu eklemin stabilitesinde kemik uyumuyla sağlanma söz konusu değildir.Kas,ligamanlar,kapsül,menisküs ve vücut ağırlığı gibi yapıların oluşturduğu kuvvetler sayesinde stabilite sağlanır.
*Eklemde 130-150 derece flexion,diz 90 derece flexiondayke》15 derece internal rotasyon ve 30 derece external rotasyon yapar yani toplamda 45 derece aksiyel rotasyon yapılır.Son yapılan çalışmalarda kesin olmamakla beraber 6-7 derece lateral flexion meydana geldiği öne sürülmektedir.




DETAY1=Tam çömelme pozisyonundan kalkarken(femurun tibia üzerindeki extansiyonunda)femur kondilleri öne yuvarlanırken kayma arkaya doğru olur.

DETAY2=Son 10 derece extansiyonda;
》femur sabitse tibia external rotasyon yapar.
》tibia sabitse femue internal rotasyon yapar.
Bu iki olayın gerçekleşmesindeki primer faktör femurun medial kondil yapısıdır.





DETAY3=İlk 20 derece flexionda; femur kondilleri tibia üzerinde yuvarlanır.
20 derefe flexiondan sonra;femur kondilleri tibia üzerinde kayar.Bu kayma lateral femoral kondilde daha fazla meydana gelir.

2.Patellafemoral Eklem
*Konveks patella ve konkav femur arasında olan eklemdir.
*Flexionda patella femur üstüne 5-7cm distal gliding yapar.
*Flexion başında bir miktar medial translasyon söz konusudur.
*30 derece flexiona geldiğinde patella lateral gliding yapmaya başlar ve bu olay 45 derece flexiona kadar devam eder.
*Extansiyonda ise patella femur ile çok az veya hiç bağlantısı vardır.
*Eklemin istirahat pozisyonu tam extansiyon/5 derece flexiondur.
*Eklemin kapalı paket pozisyonu tam flexiondur.



Q Açısı=Patella orta noktası vertikal çizgisiyle Quadriceps kuvvet vektör bileşkesi arasında kalan açıdır.13-15 derece normal kabul edilir.





LİGAMANLAR
1.Medial Kollateral Ligament/MCL
*Valgus,diz extansiyonu ve aksiyel rotasyona direnç oluşturur.Ayak yerde sabitken valgus stresine maruz kalma ve dizin şiddetli hiperextansiyonu sonuncunda yaralanır.
2.Lateral Kollateral Ligament/LCL
*Varus stresi,diz extansiyonu ve axsiyel rotasyonuna karşı direnç oluşturur.Ayak yerde savitken varus stresine maruz kalma ve dizin şiddetli hiperextansiyonu sonucunda yaralanır.



3.Anterior Kruşiat Ligament/ACL
*Çoğu lifi extansiyona karşı direnç oluşturur.Tibianın aşırı anteriora translasyonu;femurun ise posteriora translasyonunu önler.
*Aşırı varus,valgus ve aksiyel rotasyona karşı direnç oluşturur.
*Ayak yerle temastayken valgus stresine maruz kalma,
*yine aynı pozisyondayken dize uygulanan büyük aksiyel rotasyon torku,
*Dizin tam ya da tama yakın extansiyondayken ve güçlü Quadriceps aktivitesi içeren valgus stresi ve uygulanan büyük aksiyel rotasyon torkuna maruz kalma,
*Dizin şiddetli hiperextansiyonu
sonucunda ACL de yaralanmalar oluşur.
4.Posterior Kruşiat Ligaman/PCL
*Çoğu lifi flexiobda direnç oluşturur.
*Tibianın aşırı posteriora translasyonunu önlerken;femurun anteriora translasyonunu önler.
*ACL'de olduğu gibi aşırı varus,valgus ve aksiyel rotasyona da direnç oluşturur.
*Tam flexiondaki dizin üstüne düşme sonucunda PCL yaralanmalarıyla karşılaşılır.Bu düşüş esnasında ayak bileği plantar flexiondadır ve yerle ilk temas eden yapı tibianın proximalidir.
*Ayak yerle temas halindeyken ve özellikle diz flexion pozisyonundaysa maruz kalınan gereğinden fazla aksiyel rotasyon,varus ve valgus torku da hasarlara yol açar.
*Tibiayı posterior translasyona ya da femuru anteriora translasyona zorlayan durumlar sonucunda PCL hasar alabilir.
*Son olarak ise diğer yaralanma mekanizması;eklemin posterior yüzünde geniş boşluğa neden olabilecek dizin şiddetli hiperextansiyonudur.






MENİSKÜSLER
*Hilal şeklinde ve fibrokartilaj özelliktedir.
*Medial menisküs ovaldir.Dış sınırı MCL ve kapsüle tutunur.(ACL yaralanmalarında ilk etkilenen genelde MCL lifidir.Medial menisküs için ACL,MCL ve Quadriceps tendon lifleri büyük önem arz eder!)
*Lateral menisküs ise daha daireseldir ve sadece kapsüle tutunur.
*Quadriceps ve Semimebranosus her iki menisküse bağlıdır.
*1/3 periferal kısımları diz arterlerine kapsül anastomozu ile bağlıdır.2/3 avaskülerdir,sinovyal sıvı ile beslenirler.
*Tibiofemoral ekleme binen kompresif stresi azaltırlar.
*Hareket sırasında dizi stabilize eder.
*Artiküler martilajda kayma sağlar.
*Propriosepsiyon sağlar.



*Dizde en yaygın yaralanmalar arasındadır ve ACL yaralanmalarının %50'sinden sorumludur.
*Medial menisküs iki kat daha fazla yaralanır.
*Valgus kuvvetinin artması MCL ve posterior medial kapsülde stres yaratır bu da bağlantıları nedeniyle medial menisküse zarar verir.
*Ayrıca medial menisküs yırtığı riskini; diz eklemi dizilim bozukluğu ve ACL instabilitesi arttırmaktadır.
*Genelde yük binme durumunda flexion pozisyonundaki zorlu aksiyel femoral rotasyon yırtıklara sebebiyet verir.Yine aynı durum dislokasyonlara da yol açabilir.





KASLAR
1)M.Quadriceps Femoris
?Rectus femoris=Spina iliaca anterior inferior
?Vastus lateralis=Linea aspera ve trochantör major
?Vastus intermedius=Femurun anterior yüzü
?Vastus medialis=Linea aspera ve crista supraepicondylus medialis'ten başlayarak ligamentum patella yoluyla tuberositas tibia'da sonlanırlar.Quadricepsi oluşturan bu dört kasın innervasyonunu N.femoralis(L2-4) sağlar.Hepsi bacağa extansion yaptırmakla görevlidir.Sadece RECTUS FEMORIS uyluğa flexion yaptırır.



2)M.Tensor Fascie Lata/TFL
*Sias'tan başlayarak tibianın lateral kondilinde sonlanır.N.Gluteus superior(L4-S1) tarafından innerve edilir.Uyluk flexiondayken abduksiyon yaptırır.Aynı zamanda uyluğa flexion yaptırırken;bacağa extansion yaptırır.
3)M.Sartorius
*Sias'tan başlayarak tibianın iç yan yüzünde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa;flexion,abduksiyon ve external rotasyon yaptırır.Aynı zamanda bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırmakta görevlidir.



4)Hamstringler
?Biceps Femoris=Caput longumu tuber ischiadicum,caput breve linea asperanın lateralinde başlayarak caput fibula ve tibianın lateral kondilinde sonlanır.Caput longumu N.Tibialis(L4-5 ve S1-3)tarafından innerve edilir.Caput breve kısmı N.Peroneus Communis(L4-5) tarafından innerve edilir
edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve external rotasyon yaptırır.
?Semimebranosus=Tuber ischiadicumdan başlayarak tibianın medial kondilinde sonlanır.N.tibialis(L4-5,S1-3) tarafından innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?Semitendinosus=Tuber ischiadicum'dan başlayarak tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafında innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.




5)M.Gracilis
*Pubisten başlar tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Obturatorius tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.




6)Popliteus
*Femurun lateral condilinden başlayarak tibianın posterior yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafından innerve edilir.Bacağa zayıf flexion yaptırır.Dizin kilit kasıdır.



7)Gastrocnemius-Soleus
*Femurun lateral ve medial kondili,caput fibula'dan başlayarak Calcaneal tendon/Aşil tendonunda sonlanır.N.Tibialis tarafından innerve edilir.Sinir seviyesi L4-5/S1-3'tür.Primer görevi ayağa plantar flexion yaptırmaktır.Buna ek olarak ise bacağa flexion yaptırır.



KANLANMA VE BESLENME
*Lateral sirkümflex femoral arterin dalı olan desenden geniküler arter
*Popliteal arterden çıkan medial inferior ve superior geniküler arterler,lateral inferior ve süperior geniküler arterler
*Orta geniküler arter
*Anterior tibial arterden çıkan anterior ve posterior tibial arterler
kanlanmayı sağlar.
*Patellanın kanlanması ise bu arter gruplarının anastomozları sayesinde sağlanır.


]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-kalca-eklemi-anatomisi-kemikler-ligamentler-ve-kaslar.html Sat, 16 May 2020 21:22:06 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-kalca-eklemi-anatomisi-kemikler-ligamentler-ve-kaslar.html KALÇA EKLEMİ
Konkav asetabulum ve konveks femur başı arasında bulunan top-soket tipi 3 eksenli ve sinovyal bir eklemdir.Sagittal düzlemde flexion-extansion;horizontal düzlemde internal-external rotasyon;frontal düzlemde abduksiyon-adduksiyon hareketlerine sahiptir.Bu hareketler hem pelvisin femur uzerinde hem de femurun pelvis üzerinde yaptığı hareketlerdir.Eklemin esas görevi üst extremite ve gövdedeki ağırlığı alt extremiteye aktarmaktır.
Eklemin kapalı paket pozisyonu= 0-15 derece extansiyon,30 derece abduksiyon ve internal rotasyonu sonucu meydana gelir.
Eklemin açık paket pozisyonu/manipulasyon uygulamalarinın yapıldığı pozisyon=0-30 derece flexion,30 derece abduksiyon ve external rotasyon halidir.






KEMIKLER
1.)Asetabulum
*Soket eklemi oluşturur.
* İlium ve ischium %75;pubis %25 oranında katılır.
*Lunat yüzey,yarım daire şeklinde femurla temas eden yerdir.(Asıl eklem yapan yerdir)Bu yüzeyin superioranterior bölgesi,en kalın eklem kıkırdağına sahiptir.Böylece bu kalınlaşma ağırlığı t extremiteye aktarırken yaralanmaları önler!
*Asetabulum tam yuvarlak bir şekil almıyor aşağısında bulunan ve 60 ya da 70 derece arasında inferior yöndeki açıklığa asetabular çentik adı verilir.
*Merkez kenar açısı 35 derecedir.Bu açi acetabulumun femur başını kavramasını sağlar yani asetabulumun femuru içinde tutabilme özelliği de diyebiliriz.
*Azalmış merkez kenar açısı;dislokasyon riskini,taban teması sırasında eklem basıncını arttırır.
*Artmış merkez kenar açısı;acetabulum yumuşak dokuları sıkıştırır ve femuru acetabulumun içinde çok tutar.
*Acetabular anteeversiyon açısı 20 derecedir.Acetabulumun posteriorundan anterioruna çizgi çekilerek bulunur.Bu açının artması,anterior dislokasyon,anterior labrum lezyonlarına,external rotasyonun aşırılaşmasını akla getirir.

KLINIK=Acetabulum problemleri doğumda bebekte bacaktan çekme gibi manevralar sonucu meydana gelir.Buna bağlı olarak çocuklarda femur daha üstte yerleşebilir.Sonuncunda çocuklarda erken dönemde osteroartrit gelişme riski artar!



2.)Labrum
*Femur başının acetabuluma oturmasını sağlayan asıl yerdir.
*Stabilizasyonu %30 oranında bir negatif eklem içi basınç oluşturarak sağlar.
*Labrumun vaskülarizasyonu zayıfken;proprioseptif bildirim sağlayan afferent sinirleri fazladır.
*Temas sırasında stresi azaltir ve eklem kıkırdağını korur.
*Acetabular çentik/notch kısmını ilerde de bahsedilen transvers acetabular ligament örter.



3.)Proximal Femur
*Trochantör major ve minör,trochanterik fossadan meydana gelir.
*Ligamentum teres fovea denilen yapıya yapışır.
*Bu fovea bölgesi dışında femur bölgesinin proximalinde tüm yüzey eklem kıkırdağıyla kaplıdır.
*Inklinasyon açısı yeni dogan bireylerde 165-170 dereceyken yaşam boyu üstüne yük bindikçe erişkin değeri olan 125 dereceye iner.Bu, frontal düzlemdeki femur boynuyla femur şaftının medial tarafı arasındaki açıyı ifade eder.
*İnklinasyon açısındaki anormal artış ya da azalış femur başıyka asetabulum arasındaki eklemi değistirebilir sonucunda kalçanın biyomekaniksel ozelliklerini etkiler.
*İnklinasyon açısının artması coxae valga;azalması coxae vara durumunu ifade eder.



*Femur torsiyon/deklinasyon açısı yeni doğanda 40;erişkinden 12-15 derece arasındadır.
*Femur torsiyon açısı arttıkça anteversiyon durumu meydana gelir.Yetişkinlerde devam eden bu durum kalça çıkığına,eklemde uyumsuzluğa ve eklem temas kuvvetinde artışa sebep olur!
*Femur torsiyon açısı azaldıkça ki bu durum cerebral palsy/cp'li bireylerde sık karşılaşılan retroeversiyon durumu meydana gelir.Femur external rotasyon yapar böylece ayaklar dışa basar!



*Kompakt kemik büyük yüklere dayanır,çok yoğun ve serttir.Alt femur ve tüm şaft/gövdesi ozellikle kalındır.Bu durum alt extremiteye yük aktarımına yardım eder.
*Femur proximalindeyse süngerimsi kemik yoğundur böylece elastikiyeti sayesinde tekrar eden external kuvvetleri absorbe etmek/şok absorban olmaya yardım eder.



LIGAMENTLER
1.)İntrakapsüler Ligamentler
Aşağıda bahsedilen iliofemoral,pubofemoral ve ischiofemoral ligament kalça eklemini dışardan sarar ve stabilizasyon sağlarlar.Yukarıda bahsedilen açı değerlerini oluşmasına katkı sağlarlar ve artmasına ya da azalmasına izin vermezler.Bu 3 ligamentin en uzamış ve gergin pozisyonu kalçanın extansiyon halidir.
?İliofemoral Ligament:
*Bigelow'un Y bağı olarak da adlandırılır.
*Kalçanın en güçlü ve sert ligamanıdır.
*Kalçanın aşırı extansiyonunu ve external rotasyonunu limitler.
?İschiofemoral Ligament:
*Yüzeysel lifleri;internal rotasyon ve extansiyonda gergin hale gelir.
*Süperior lifleri;adduksiyonda gergin hale gelir.
?Pubofemoral Ligament:
*Kalça adduksiyon,extansiyon ve external rotasyonda gergin hale gelir.



2.)Kapsüler Ligamentler
?Transvers Asetabular Ligament:
*Acetabular çentik-notch kısmını örter.
?Ligamentum Teres:
*Proximal Femurdaki foveaya yapışır.



!!!Bu ligamanlar ve asetabular labrum,eklem kapsülü kalça ekleminin STATIK STABILIZATÖRLERİDİR.
!!!Yumuşak dokular ve kaslar kalça ekleminin DINAMIK STABILIZATÖRLERİDİR.



VASKÜLER YAPILAR VE BESLENME
*Medial ve lateral sirkumflex femoral arter,obturator arter sayesinde kalça eklemi kanlanması sağlanır.
KLINIK=Eğer yukarıda bahsedilen arterlerde varsa femur başında avasküler nekroz meydana gelir!
*Medial ve lateral sirkumflex femoral ven.



KASLAR
1)M.Iliopsoas:
*Psoas major kası lumbal vertebralardan,iliacus kası ise fossa iliacadan başlayarak trochantör minörde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi art.coxae'ya flexion yaptırmaktır.Ayrıca uyluğa flexion ve external rotasyon yaptırır.



2)M.Pectineus:
*Pubik gaga ve pectineus fasyadan başlayıp femurda olan linea pectinea'da sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon ve flexion yaptırır.
3)M.Quadriceps Femoris
?Rectus femoris=Spina iliaca anterior inferior
?Vastus lateralis=Linea aspera ve trochantör major
?Vastus intermedius=Femurun anterior yüzü
?Vastus medialis=Linea aspera ve crista supraepicondylus medialis'ten başlayarak ligamentum patella yoluyla tuberositas tibia'da sonlanırlar.Quadricepsi oluşturan bu dört kasın innervasyonunu N.femoralis(L2-4) sağlar.Hepsi bacağa extansion yaptırmakla görevlidir.Sadece RECTUS FEMORIS uyluğa flexion yaptırır.



4)M.Tensor Fascie Lata/TFL
*Sias'tan başlayarak tibianın lateral kondilinde sonlanır.N.Gluteus superior(L4-S1) tarafından innerve edilir.Uyluk flexiondayken abduksiyon yaptırır.Aynı zamanda uyluğa flexion yaptırırken;bacağa extansion yaptırır.
5)M.Sartorius
*Sias'tan başlayarak tibianın iç yan yüzünde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa;flexion,abduksiyon ve external rotasyon yaptırır.Aynı zamanda bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırmakta görevlidir.



6)Hamstringler
?Biceps Femoris=Caput longumu tuber ischiadicum,caput breve linea asperanın lateralinde başlayarak caput fibula ve tibianın lateral kondilinde sonlanır.Caput longumu N.Tibialis(L4-5 ve S1-3)tarafından innerve edilir.Caput breve kısmı N.Peroneus Communis(L4-5) tarafından innerve edilir
edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve external rotasyon yaptırır.
?Semimebranosus=Tuber ischiadicumdan başlayarak tibianın medial kondilinde sonlanır.N.tibialis(L4-5,S1-3) tarafından innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?Semitendinosus=Tuber ischiadicum'dan başlayarak tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafında innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.



7)M.Gluteus Maxiumus
*Os ilium,os sacrum ve ligament sacrotuberale'den başlayarak tub.glutea ve lig.iliotibiale'de sonlanır.N.Gluteus İnferior(L5-S2)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa extansion yaptırmaktır.Ek olarak uyluğa external rotasyon yaptırır.
8)M.Gluteus Medius
*Iium'un dıs yüzünde başlayıp trochantör major'de biter.N.Gluteus Superior (L4-S1)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa abduksiyon yaptırmaktır.Ek olarak uyluğa internal rotasyon yaptırır.
KLINIK=Uyluğun en güçlü abduktorudur.Abduktor kasların vücut ağırlığının yaklaşık 3 katı kuvvet oluşturması gerekir çünkü bu kas gelen vücut ağırlığını dengeler ve yürürken dengemizi sağlar.Eğer bu olay kas zayıflığından ötürü sağlanamazsa sonucunda yürüme patolojisi olan TRANDELENBURG YÜRÜYÜŞÜ meydana gelir.
9)M.Gluteus Minimus
*Linea glutea superior ve inferior arasin kalan sahadan başlayıp trochantor majorde sonlanır.N.Gluteus Superior(L4-S1)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa internal rotasyondur.Uyluk abduksiyonuna yardım eder.



10)Adductorler
?M.Adductor Magnus=Uyluğun en güçlü adduktorudur.Hamstring icinde yer alan bölümü tub.ischiadicum'dan başlarken geri kalan kısmı ramus ossis ischii'den baslayarak linea aspera distal bölümde sonlanır.N.obturatorius(L2-4)tarafından innerve edilirken hamstring kısmını N.Tibialis innerve eder yani çift sinir innervasyonuna sahiptir.Primer mover görevi uyluğa adduksiyon yaptirmaktır.Ek olarak uyluk flexionunda görev alır.
?M.Adduktor Longus=Pubisten başlayarak linea asperanın orta1/3'inde sonlanır.N.Obturatorius(L2-4) tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluga adduksiyon yaptirmaktır.Ek olarak uyluğa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?M.Adduktor Brevis=Pubisten başlar ve linea asperanın proximal kısmında sonlanır.N.Obturatorius(L2-4) tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa adduksiyon yaptırır.Ek olarak uyluğa flexion yaptırır.



11)M.Gracilis
*Pubisten başlar tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Obturatorius tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
12) Kalça External Rotatörler
?Piriformis=Sacral plexustan gelen sinir dalları tarafından innerve edilir.
?Gemellus süperior=Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.
?Gemellus inferior=Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.
?Obturatorius internus=Sacral plexustan gelen dallar sayesinde innerve edilir.
?Obturatorius externus=N.Obturatorius tarafından innerve edilir.
?Quadratus femoris=Kalçanın en güçlü external rotatorudur.Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.


]]> KALÇA EKLEMİ
Konkav asetabulum ve konveks femur başı arasında bulunan top-soket tipi 3 eksenli ve sinovyal bir eklemdir.Sagittal düzlemde flexion-extansion;horizontal düzlemde internal-external rotasyon;frontal düzlemde abduksiyon-adduksiyon hareketlerine sahiptir.Bu hareketler hem pelvisin femur uzerinde hem de femurun pelvis üzerinde yaptığı hareketlerdir.Eklemin esas görevi üst extremite ve gövdedeki ağırlığı alt extremiteye aktarmaktır.
Eklemin kapalı paket pozisyonu= 0-15 derece extansiyon,30 derece abduksiyon ve internal rotasyonu sonucu meydana gelir.
Eklemin açık paket pozisyonu/manipulasyon uygulamalarinın yapıldığı pozisyon=0-30 derece flexion,30 derece abduksiyon ve external rotasyon halidir.






KEMIKLER
1.)Asetabulum
*Soket eklemi oluşturur.
* İlium ve ischium %75;pubis %25 oranında katılır.
*Lunat yüzey,yarım daire şeklinde femurla temas eden yerdir.(Asıl eklem yapan yerdir)Bu yüzeyin superioranterior bölgesi,en kalın eklem kıkırdağına sahiptir.Böylece bu kalınlaşma ağırlığı t extremiteye aktarırken yaralanmaları önler!
*Asetabulum tam yuvarlak bir şekil almıyor aşağısında bulunan ve 60 ya da 70 derece arasında inferior yöndeki açıklığa asetabular çentik adı verilir.
*Merkez kenar açısı 35 derecedir.Bu açi acetabulumun femur başını kavramasını sağlar yani asetabulumun femuru içinde tutabilme özelliği de diyebiliriz.
*Azalmış merkez kenar açısı;dislokasyon riskini,taban teması sırasında eklem basıncını arttırır.
*Artmış merkez kenar açısı;acetabulum yumuşak dokuları sıkıştırır ve femuru acetabulumun içinde çok tutar.
*Acetabular anteeversiyon açısı 20 derecedir.Acetabulumun posteriorundan anterioruna çizgi çekilerek bulunur.Bu açının artması,anterior dislokasyon,anterior labrum lezyonlarına,external rotasyonun aşırılaşmasını akla getirir.

KLINIK=Acetabulum problemleri doğumda bebekte bacaktan çekme gibi manevralar sonucu meydana gelir.Buna bağlı olarak çocuklarda femur daha üstte yerleşebilir.Sonuncunda çocuklarda erken dönemde osteroartrit gelişme riski artar!



2.)Labrum
*Femur başının acetabuluma oturmasını sağlayan asıl yerdir.
*Stabilizasyonu %30 oranında bir negatif eklem içi basınç oluşturarak sağlar.
*Labrumun vaskülarizasyonu zayıfken;proprioseptif bildirim sağlayan afferent sinirleri fazladır.
*Temas sırasında stresi azaltir ve eklem kıkırdağını korur.
*Acetabular çentik/notch kısmını ilerde de bahsedilen transvers acetabular ligament örter.



3.)Proximal Femur
*Trochantör major ve minör,trochanterik fossadan meydana gelir.
*Ligamentum teres fovea denilen yapıya yapışır.
*Bu fovea bölgesi dışında femur bölgesinin proximalinde tüm yüzey eklem kıkırdağıyla kaplıdır.
*Inklinasyon açısı yeni dogan bireylerde 165-170 dereceyken yaşam boyu üstüne yük bindikçe erişkin değeri olan 125 dereceye iner.Bu, frontal düzlemdeki femur boynuyla femur şaftının medial tarafı arasındaki açıyı ifade eder.
*İnklinasyon açısındaki anormal artış ya da azalış femur başıyka asetabulum arasındaki eklemi değistirebilir sonucunda kalçanın biyomekaniksel ozelliklerini etkiler.
*İnklinasyon açısının artması coxae valga;azalması coxae vara durumunu ifade eder.



*Femur torsiyon/deklinasyon açısı yeni doğanda 40;erişkinden 12-15 derece arasındadır.
*Femur torsiyon açısı arttıkça anteversiyon durumu meydana gelir.Yetişkinlerde devam eden bu durum kalça çıkığına,eklemde uyumsuzluğa ve eklem temas kuvvetinde artışa sebep olur!
*Femur torsiyon açısı azaldıkça ki bu durum cerebral palsy/cp'li bireylerde sık karşılaşılan retroeversiyon durumu meydana gelir.Femur external rotasyon yapar böylece ayaklar dışa basar!



*Kompakt kemik büyük yüklere dayanır,çok yoğun ve serttir.Alt femur ve tüm şaft/gövdesi ozellikle kalındır.Bu durum alt extremiteye yük aktarımına yardım eder.
*Femur proximalindeyse süngerimsi kemik yoğundur böylece elastikiyeti sayesinde tekrar eden external kuvvetleri absorbe etmek/şok absorban olmaya yardım eder.



LIGAMENTLER
1.)İntrakapsüler Ligamentler
Aşağıda bahsedilen iliofemoral,pubofemoral ve ischiofemoral ligament kalça eklemini dışardan sarar ve stabilizasyon sağlarlar.Yukarıda bahsedilen açı değerlerini oluşmasına katkı sağlarlar ve artmasına ya da azalmasına izin vermezler.Bu 3 ligamentin en uzamış ve gergin pozisyonu kalçanın extansiyon halidir.
?İliofemoral Ligament:
*Bigelow'un Y bağı olarak da adlandırılır.
*Kalçanın en güçlü ve sert ligamanıdır.
*Kalçanın aşırı extansiyonunu ve external rotasyonunu limitler.
?İschiofemoral Ligament:
*Yüzeysel lifleri;internal rotasyon ve extansiyonda gergin hale gelir.
*Süperior lifleri;adduksiyonda gergin hale gelir.
?Pubofemoral Ligament:
*Kalça adduksiyon,extansiyon ve external rotasyonda gergin hale gelir.



2.)Kapsüler Ligamentler
?Transvers Asetabular Ligament:
*Acetabular çentik-notch kısmını örter.
?Ligamentum Teres:
*Proximal Femurdaki foveaya yapışır.



!!!Bu ligamanlar ve asetabular labrum,eklem kapsülü kalça ekleminin STATIK STABILIZATÖRLERİDİR.
!!!Yumuşak dokular ve kaslar kalça ekleminin DINAMIK STABILIZATÖRLERİDİR.



VASKÜLER YAPILAR VE BESLENME
*Medial ve lateral sirkumflex femoral arter,obturator arter sayesinde kalça eklemi kanlanması sağlanır.
KLINIK=Eğer yukarıda bahsedilen arterlerde varsa femur başında avasküler nekroz meydana gelir!
*Medial ve lateral sirkumflex femoral ven.



KASLAR
1)M.Iliopsoas:
*Psoas major kası lumbal vertebralardan,iliacus kası ise fossa iliacadan başlayarak trochantör minörde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi art.coxae'ya flexion yaptırmaktır.Ayrıca uyluğa flexion ve external rotasyon yaptırır.



2)M.Pectineus:
*Pubik gaga ve pectineus fasyadan başlayıp femurda olan linea pectinea'da sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon ve flexion yaptırır.
3)M.Quadriceps Femoris
?Rectus femoris=Spina iliaca anterior inferior
?Vastus lateralis=Linea aspera ve trochantör major
?Vastus intermedius=Femurun anterior yüzü
?Vastus medialis=Linea aspera ve crista supraepicondylus medialis'ten başlayarak ligamentum patella yoluyla tuberositas tibia'da sonlanırlar.Quadricepsi oluşturan bu dört kasın innervasyonunu N.femoralis(L2-4) sağlar.Hepsi bacağa extansion yaptırmakla görevlidir.Sadece RECTUS FEMORIS uyluğa flexion yaptırır.



4)M.Tensor Fascie Lata/TFL
*Sias'tan başlayarak tibianın lateral kondilinde sonlanır.N.Gluteus superior(L4-S1) tarafından innerve edilir.Uyluk flexiondayken abduksiyon yaptırır.Aynı zamanda uyluğa flexion yaptırırken;bacağa extansion yaptırır.
5)M.Sartorius
*Sias'tan başlayarak tibianın iç yan yüzünde sonlanır.N.femoralis(L2-4)tarafından innerve edilir.Uyluğa;flexion,abduksiyon ve external rotasyon yaptırır.Aynı zamanda bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırmakta görevlidir.



6)Hamstringler
?Biceps Femoris=Caput longumu tuber ischiadicum,caput breve linea asperanın lateralinde başlayarak caput fibula ve tibianın lateral kondilinde sonlanır.Caput longumu N.Tibialis(L4-5 ve S1-3)tarafından innerve edilir.Caput breve kısmı N.Peroneus Communis(L4-5) tarafından innerve edilir
edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve external rotasyon yaptırır.
?Semimebranosus=Tuber ischiadicumdan başlayarak tibianın medial kondilinde sonlanır.N.tibialis(L4-5,S1-3) tarafından innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?Semitendinosus=Tuber ischiadicum'dan başlayarak tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Tibialis tarafında innerve edilir.Uyluğa extansiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.



7)M.Gluteus Maxiumus
*Os ilium,os sacrum ve ligament sacrotuberale'den başlayarak tub.glutea ve lig.iliotibiale'de sonlanır.N.Gluteus İnferior(L5-S2)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa extansion yaptırmaktır.Ek olarak uyluğa external rotasyon yaptırır.
8)M.Gluteus Medius
*Iium'un dıs yüzünde başlayıp trochantör major'de biter.N.Gluteus Superior (L4-S1)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa abduksiyon yaptırmaktır.Ek olarak uyluğa internal rotasyon yaptırır.
KLINIK=Uyluğun en güçlü abduktorudur.Abduktor kasların vücut ağırlığının yaklaşık 3 katı kuvvet oluşturması gerekir çünkü bu kas gelen vücut ağırlığını dengeler ve yürürken dengemizi sağlar.Eğer bu olay kas zayıflığından ötürü sağlanamazsa sonucunda yürüme patolojisi olan TRANDELENBURG YÜRÜYÜŞÜ meydana gelir.
9)M.Gluteus Minimus
*Linea glutea superior ve inferior arasin kalan sahadan başlayıp trochantor majorde sonlanır.N.Gluteus Superior(L4-S1)tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa internal rotasyondur.Uyluk abduksiyonuna yardım eder.



10)Adductorler
?M.Adductor Magnus=Uyluğun en güçlü adduktorudur.Hamstring icinde yer alan bölümü tub.ischiadicum'dan başlarken geri kalan kısmı ramus ossis ischii'den baslayarak linea aspera distal bölümde sonlanır.N.obturatorius(L2-4)tarafından innerve edilirken hamstring kısmını N.Tibialis innerve eder yani çift sinir innervasyonuna sahiptir.Primer mover görevi uyluğa adduksiyon yaptirmaktır.Ek olarak uyluk flexionunda görev alır.
?M.Adduktor Longus=Pubisten başlayarak linea asperanın orta1/3'inde sonlanır.N.Obturatorius(L2-4) tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluga adduksiyon yaptirmaktır.Ek olarak uyluğa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
?M.Adduktor Brevis=Pubisten başlar ve linea asperanın proximal kısmında sonlanır.N.Obturatorius(L2-4) tarafından innerve edilir.Primer mover görevi uyluğa adduksiyon yaptırır.Ek olarak uyluğa flexion yaptırır.



11)M.Gracilis
*Pubisten başlar tibianın proximal iç yan yüzünde sonlanır.N.Obturatorius tarafından innerve edilir.Uyluğa adduksiyon yaptırırken bacağa flexion ve internal rotasyon yaptırır.
12) Kalça External Rotatörler
?Piriformis=Sacral plexustan gelen sinir dalları tarafından innerve edilir.
?Gemellus süperior=Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.
?Gemellus inferior=Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.
?Obturatorius internus=Sacral plexustan gelen dallar sayesinde innerve edilir.
?Obturatorius externus=N.Obturatorius tarafından innerve edilir.
?Quadratus femoris=Kalçanın en güçlü external rotatorudur.Sacral plexustan gelen dallar tarafından innerve edilir.


]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-el-el-bilegi-anatomisi-kemikler-eklemler-ligamentler-ve-kaslar.html Sat, 25 Apr 2020 23:44:46 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-el-el-bilegi-anatomisi-kemikler-eklemler-ligamentler-ve-kaslar.html EL BİLEĞİ
KEMIKLER
Radius ve ulna stiloid çıkıntı,radius dorsal tüberkül,radius distal artiküler yüzey ve 8 tane küçük karpal kemikten meydana gelir.Bu karpal kemikler;
   proximal sıra dıştan içe doğru sıralarsak》
    Skafoid=En büyük proximal kemiktir.Üst kısımda radiusla eklem yapar.El bilek kemiklerinin içinden en çok kırılanıdır.
    Lunatum=Üst kısmında radiusla eklem yapar.En çok çıkan el bilek kemiğidir.
    Triquetrum=Ulna ile disk aracılığıyla indirekt eklem yapar.
    Pisiform=En son gelişen el bileği kemiğidir.Önkol kemikleriyle eklem yapmaz.



   Distal sıra dıştan içe doğru sıralarsak》
    Trapezyum=1.metacarpal ile eklemleşir.
    Trapezoideum=2.metacarpal ile eklemleşir.
    Kapitatum=3.metacarpal ile eklemleşir.Ilk gelişen ve en büyük el bileği kemiğidir.
    Hamatum=4.ve 5.metacarpal ile eklem yapar(2 metacarpal kemikle eklemleşir)

EKLEMLER
1)Distal Radioulnar Eklem
*Konkav yüzeyi radius distalindeki ulnar çentik;Konveks yüzeyi caput ulna'dır.
*Arada üçgen şeklinde fibrokartilaginöz yapıda discus artikularis bulunur.Diskin her iki yüzeyi de konkavdır.
2)Radiocarpal Eklem
*Elipsoid tip olan eklemde konkav kısım radiusun distalindeki eklem yüzüyle distal radioulnar eklemdeki articular diskin alt yüzüdür.
*Bilek extansiona ve ulnar deviasyona geldiğinde,temas alanı en geniş düzeydedir.Ayrıca bu pozisyonda maximal kavram gücü sağlanır.



3)Midcarpal Eklem
*Proximal ve distal karpal sıranın arasındaki eklemdir.
*Plana tipi eklemde,eksene göre değisken kayma hareketi yaparlar.
4)İntercarpal Eklem
*Diğer eklemler kadar hareketli değildir.
*Bileğin tam hareket açıklığını tamamlayabilmesi için önemlidir.

LİGAMANLAR
》İntrinsik Grup
Kısa=
*Palmar ve Dorsal
Orta=
*Lunotriquetral(en sık yaralanan intrinsik ligamanlardan biri,trianguler fibrokartilaj/TFCC ile beraber bulunur.)
*Skofulanat(en sık yaralanan intrinsik ligamanlardan biri)
*Skafotrapezium
Uzun=
*Palmar interkarpal 5
*Deltoid
*Dorsal interkarpal



》Ekstrinsik Grup
*Dorsal Radiocarpal
*Radial Kollateral
*Palmar radiocarpal[Radiolunat,radioskafolunat(palmar yüzeyin ana ekstrinsik stabilizatorlerinden biri),radiokapitat]
*Ulnarkarpal Komplex(artiküler disk,ulnar kollateral,palmar ulnakarpal)





☆TRIANGULER FIBROKARTILAJ KOMPLEXI/TFCC
*TFCC;
¿kıkırdak disk,
¿embriyolojik bir artık olan her zaman ¿bulunmayabilen menisküs homoloğu,
¿palmar ve dorsal distal radioulnar bağlar,
¿ulnar kollateral bağ,
¿extansör karpi ulnaris kas kılıfının tabanı,
¿ulnalunat,ulnotriquetral bağlardan oluşan konnektif doku komplexidir.
*Ulnocarpal boşluğu doldurarak;karpal kemiklerin ulnanın distaline takılmadan pronasyon ve supinasyona izin verir.
*Distal radioulnar eklemin major stabilizatörüdür.
*El bileğine yüklenen stresin absorbsiyonunda ve lateral deviasyon sınırlandırmasında görevlidir.





☆TENODEZ EFEKTI
*El bileğinin hafif extansiyonuyla parmak flexör kasları,tam flexiona gelmek için maxsimal fonksiyonel uzunluk kazanır.
*El bileğinin hafif flexionu ise;parmak extansırleri üzerine gerilim uygulayarak otomatik olarak elin açılmasını ve tam parmak extansiyonunu sağlar.





EL
KEMIKLER
*Metacarpaller=2 ve 5 palmar yüze bakarken başparmak metacarpı 90 derece olacak şekilde mediale dönüktür.Bu sayede 1.metacarp tüm başparmağın palmar yüzü boyunca parmaklara doğru hareketini serbest şekilde yapabilir.



EKLEMLER
》Karpometakarpal eklem
*Distal carpal dizi ile beş metakarpal kemiğin tabanı arasında bulunur.
*Metakarpal eklemler güçlü transvers bağlarla desteklenir.
*Volar ve dorsal bağlar ise daha zayıftır.
*Karpimetacarpal eklemlerin palmar yüze doğru hafif bir konkaviteye sahiptir.Bu kavrama beceresi için önem arz etmektedir.
》Metakarpofalangeal Eklem
*Elipsoid ya da sferoid tipte iki eksenli eklemlerdir.
*Extansion,flexion yani acma ve kapama hareketini yaparlar.






☆BAŞPARMAK ÖNEMI
*Sağlam bir elde başparmak tüm el fonksoyonlarının yüzde 40 ında görev alır.
*Karpometakarpal eklem;eklemi çevreleyen kapsül geniş hareket açısına izin veren gevşek bir yapıya sahiptir.Stabilizasyonu ligamanlar ve üzerine yerleşmiş kaslar sağlar.
*Başparmakta önem arzeden PULLEY SISTEMI'nin ana fonksiyonu ise tendonların üzerini kapatarak parmakların flexion hareketine izin vermesidir.
*Pulleyler;halkasal(annular,anüler,A)ve çapraz(cruciform,krusiform,C)olarak iki tiptir.
*Anular pulleyler;daha kalın,sağlam ve geniş fibröz yapılardır.Parmak flexionu sırasında tendon genişlemesini önleyerek yeterli tendonkayması için optimal eklem fonksiyonunu sağlamış olur.
*Çapraz pulleyler;Fleksör kılıfın flexibilitesini ve flexion hareketinin daha rahat olmasını sağlar.
*Başparmak flexionu;flexör pollicis longus ve flexor pollicis brevis tarafından gerçekleştirilir.Flexionda dorsal kapsül gerilir.
*Dijitallerde ise flexionu;flexor digitorum profundus ve flexor digitorum superficialis tarafından gerçekleştirilir.Hareket esnasında interfalangeal eklemlerin dorsal kapsül ve radial kollateral ligamanın gerilmesine neden olur.





EL ARKLARI
》Transvers Ark:Proximal transvers ark karpal kemikler tarafından oluşturulur.Distal transvers ark parmakların metakarpal başlarından oluşur.
》Longitudinal Ark:5 tane digital yolun(her yol o parmağın MKF,DIF VE PIF eklemlerini içerir.)kemikleri tarafından oluşturulur.Yani 5 tane longitudinal ark vardır.
》Oblik Ark:Eldeki kavrama sırasinda başparmak ve diğer dört parmak arasında oluşan arktır.Bir ve ikinci parmak arasındaki ark ince kavramada;diğer parmaklardaki ark ise kaba kavramada önemlidir.



EL KASLARI
*Ekstrinsik kasların origoları ön koldadır,intrinsik kaslar ise elde başlayıp elde sonlanırlar.
*Ekstrinsik kaslar,flexor ve extansor olmak üzere 2 gruba ayrılırlar.Extansör grup kaslar başparmağa,diğer parmaklara ve el bileğine extansiyon yaptırırlar.Flexor grup kaslar ise parmaklar ve el bileğine flexion yaptırır.
*İntrinsik kaslar,elin normal fonksiyonunu sağlamak için ekstrinsik kaslarla birlikte ortak çalışır.
》İntrinsik el kasları:

a)Tenar kaslar:
M.Abduktor Pollicis Brevis
*Scaphoideum ve trapeziumdan başlayarak başparmağın proximal falanksının bazisine insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC flexion ve abduksiyon buna ek olarak MCP flexionu yaptırır.
M.Flexor Pollicis Brevis
*Caput superficiale ve caput profundum olmak üzere iki başı vardır.Trapezium ve Capitatumdan başlar başparmağın proximal falanksınım bazisine insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC ve MCP flexionu yaptırır.
M.Opponens Pollicis
*Trapezium ve retinaculum flexorumdan başlayarak 1.metacarpın anterolateral yüzüne instertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC oppozisyonu yaptırır.



b)Hipotenar kaslar
M.Flexor Digiti Minimi
*Hamatuma origo yaparak kücük parmağın proximal falanksının bazisine insertio yapar.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.parmak MCP flexionu yaptırır.
M.Opponens Digiti Minimi
*Hamatum ve retinaculum flexoruma origo yaparak 5.metakarpale insertio yaparak sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.Parmak CMC oppozisyonu yaptırır.
M.Abduktor Digiti Minimi
*Os pisiformdan başlayıp küçük parmağın proximal falanksının bazisine insertio yaparak sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.parmak MCP abduksiyonu yaptırır.



c)Orta Kompartman
M.Adduktor Pollicis
*Caput Obliquum ve caput transversum olmak üzere iki başı vardır.Os capitatum,2.ve 3.metakarplardan başlar ve başparmak proximal falanksın bazisine insertio yapar.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.Başparmağa adduksiyon yaptırır.
Lumbricaller 1-2
*M.Flexor digitorum profundusun lateral iki tendonunda başlayarak 2.ve 3.parmakların extansör ekspansiyonunun lateral tarafına insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.MCP flexionu yaparken PIF VE DIF extansionu yaptırır.
Lumbricaller 3-4
*M.Flexor digitorum profundusun medial iki tendonundan başlayarak 4.ve 5.parmakların extansör ekspansiyonunda sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.MCP flexioni yaparken PIF VE DIF extansionu yaptırır.
Palmar interosseosiler
*2,4 ve 5 metacarplardan başlar ve 2,4 ve 5 parmakların proximal falanksın bazisinde sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.2,4 ve 5.parmağa MCP adduksiyonu yaptırırlar.
Dorsal Interosseosiler
*İlgili 2 metakarpın(1 2 3 4)komşu bölümlerinden başlayarak 2 3 ve 4.parmakların proximal falankslarında sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.2 ve 4.parmak MCP abduksiyonu,3.parmak ulnar ve radial deviasyonu yaptırır.

》Ekstrinsik Bölge Kasları
M.Abduktor Pollicis Longus
*Ulna ve radiusun posterior yuzünden ve membrana interosseadan başlayarak 1.metakarpalin bazisinden sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Başparmağa abduksiyon ve extansion yaptırırken ele radial deviasyon yani adduksiyon yaptırır.
M.Extansör Pollicis Brevis
*Radiusun posterior yüzünden ve membrana interosseadan başlayarak başparmağın proximal falanksında biter.N.Radialis tarafından innerve edilir.1.parmak CMC ve MCP eklemlerine extansion yaptırır.
M.Extansör Carpi Radialis Longus ve Brevis
*Her iki kas ortak olarak epicondylus lateralisten başlar.Longus 2. brevis ise 3.metakarpın bazisinde sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte extansion ve abduksiyon yaptırır.
M.Extansör Carpi Ulnaris
*Epicondylus lateralisten başlayarak 5.metakarpın bazisinde sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte extansiyon yaptırırken aynı zamanda adduksiyon hareketini gerceklestirir.



M.Extansör Pollicis Longus
*Ulnanın posterior yüzünden ve membrana interosseadan başlayarak başparmağın distal falanksında sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.1.parmağa extansion yaptırır.
M.Extansör digitorum
*Epicondylus lateralisten başlayarak 2.ve5.parmakların extansör ekspansiyonları,orta ve distal falanksların bazislerine insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte ve parmaklarda extansion yaptirırlar.
M.Extansör Digiti Minimi
*Epicondylus lateralise origo yapıp 5.parmağın extansör ekspansiyonuna insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.Küçük parmağa extansiyon yaptırır.
M.Extansör Indicis
*Ulnanın posterior yüzü ve membrana interosseadan başlayarak 2.parmağın extansör ekspansiyonuna insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.2.parmağa extansiyon yaptırır.


Etiket:pulley sistemi,tenodez efekti,lumbricaller,tfcc,triangulerfibrokartilaj komplexi.]]> EL BİLEĞİ
KEMIKLER
Radius ve ulna stiloid çıkıntı,radius dorsal tüberkül,radius distal artiküler yüzey ve 8 tane küçük karpal kemikten meydana gelir.Bu karpal kemikler;
   proximal sıra dıştan içe doğru sıralarsak》
    Skafoid=En büyük proximal kemiktir.Üst kısımda radiusla eklem yapar.El bilek kemiklerinin içinden en çok kırılanıdır.
    Lunatum=Üst kısmında radiusla eklem yapar.En çok çıkan el bilek kemiğidir.
    Triquetrum=Ulna ile disk aracılığıyla indirekt eklem yapar.
    Pisiform=En son gelişen el bileği kemiğidir.Önkol kemikleriyle eklem yapmaz.



   Distal sıra dıştan içe doğru sıralarsak》
    Trapezyum=1.metacarpal ile eklemleşir.
    Trapezoideum=2.metacarpal ile eklemleşir.
    Kapitatum=3.metacarpal ile eklemleşir.Ilk gelişen ve en büyük el bileği kemiğidir.
    Hamatum=4.ve 5.metacarpal ile eklem yapar(2 metacarpal kemikle eklemleşir)

EKLEMLER
1)Distal Radioulnar Eklem
*Konkav yüzeyi radius distalindeki ulnar çentik;Konveks yüzeyi caput ulna'dır.
*Arada üçgen şeklinde fibrokartilaginöz yapıda discus artikularis bulunur.Diskin her iki yüzeyi de konkavdır.
2)Radiocarpal Eklem
*Elipsoid tip olan eklemde konkav kısım radiusun distalindeki eklem yüzüyle distal radioulnar eklemdeki articular diskin alt yüzüdür.
*Bilek extansiona ve ulnar deviasyona geldiğinde,temas alanı en geniş düzeydedir.Ayrıca bu pozisyonda maximal kavram gücü sağlanır.



3)Midcarpal Eklem
*Proximal ve distal karpal sıranın arasındaki eklemdir.
*Plana tipi eklemde,eksene göre değisken kayma hareketi yaparlar.
4)İntercarpal Eklem
*Diğer eklemler kadar hareketli değildir.
*Bileğin tam hareket açıklığını tamamlayabilmesi için önemlidir.

LİGAMANLAR
》İntrinsik Grup
Kısa=
*Palmar ve Dorsal
Orta=
*Lunotriquetral(en sık yaralanan intrinsik ligamanlardan biri,trianguler fibrokartilaj/TFCC ile beraber bulunur.)
*Skofulanat(en sık yaralanan intrinsik ligamanlardan biri)
*Skafotrapezium
Uzun=
*Palmar interkarpal 5
*Deltoid
*Dorsal interkarpal



》Ekstrinsik Grup
*Dorsal Radiocarpal
*Radial Kollateral
*Palmar radiocarpal[Radiolunat,radioskafolunat(palmar yüzeyin ana ekstrinsik stabilizatorlerinden biri),radiokapitat]
*Ulnarkarpal Komplex(artiküler disk,ulnar kollateral,palmar ulnakarpal)





☆TRIANGULER FIBROKARTILAJ KOMPLEXI/TFCC
*TFCC;
¿kıkırdak disk,
¿embriyolojik bir artık olan her zaman ¿bulunmayabilen menisküs homoloğu,
¿palmar ve dorsal distal radioulnar bağlar,
¿ulnar kollateral bağ,
¿extansör karpi ulnaris kas kılıfının tabanı,
¿ulnalunat,ulnotriquetral bağlardan oluşan konnektif doku komplexidir.
*Ulnocarpal boşluğu doldurarak;karpal kemiklerin ulnanın distaline takılmadan pronasyon ve supinasyona izin verir.
*Distal radioulnar eklemin major stabilizatörüdür.
*El bileğine yüklenen stresin absorbsiyonunda ve lateral deviasyon sınırlandırmasında görevlidir.





☆TENODEZ EFEKTI
*El bileğinin hafif extansiyonuyla parmak flexör kasları,tam flexiona gelmek için maxsimal fonksiyonel uzunluk kazanır.
*El bileğinin hafif flexionu ise;parmak extansırleri üzerine gerilim uygulayarak otomatik olarak elin açılmasını ve tam parmak extansiyonunu sağlar.





EL
KEMIKLER
*Metacarpaller=2 ve 5 palmar yüze bakarken başparmak metacarpı 90 derece olacak şekilde mediale dönüktür.Bu sayede 1.metacarp tüm başparmağın palmar yüzü boyunca parmaklara doğru hareketini serbest şekilde yapabilir.



EKLEMLER
》Karpometakarpal eklem
*Distal carpal dizi ile beş metakarpal kemiğin tabanı arasında bulunur.
*Metakarpal eklemler güçlü transvers bağlarla desteklenir.
*Volar ve dorsal bağlar ise daha zayıftır.
*Karpimetacarpal eklemlerin palmar yüze doğru hafif bir konkaviteye sahiptir.Bu kavrama beceresi için önem arz etmektedir.
》Metakarpofalangeal Eklem
*Elipsoid ya da sferoid tipte iki eksenli eklemlerdir.
*Extansion,flexion yani acma ve kapama hareketini yaparlar.






☆BAŞPARMAK ÖNEMI
*Sağlam bir elde başparmak tüm el fonksoyonlarının yüzde 40 ında görev alır.
*Karpometakarpal eklem;eklemi çevreleyen kapsül geniş hareket açısına izin veren gevşek bir yapıya sahiptir.Stabilizasyonu ligamanlar ve üzerine yerleşmiş kaslar sağlar.
*Başparmakta önem arzeden PULLEY SISTEMI'nin ana fonksiyonu ise tendonların üzerini kapatarak parmakların flexion hareketine izin vermesidir.
*Pulleyler;halkasal(annular,anüler,A)ve çapraz(cruciform,krusiform,C)olarak iki tiptir.
*Anular pulleyler;daha kalın,sağlam ve geniş fibröz yapılardır.Parmak flexionu sırasında tendon genişlemesini önleyerek yeterli tendonkayması için optimal eklem fonksiyonunu sağlamış olur.
*Çapraz pulleyler;Fleksör kılıfın flexibilitesini ve flexion hareketinin daha rahat olmasını sağlar.
*Başparmak flexionu;flexör pollicis longus ve flexor pollicis brevis tarafından gerçekleştirilir.Flexionda dorsal kapsül gerilir.
*Dijitallerde ise flexionu;flexor digitorum profundus ve flexor digitorum superficialis tarafından gerçekleştirilir.Hareket esnasında interfalangeal eklemlerin dorsal kapsül ve radial kollateral ligamanın gerilmesine neden olur.





EL ARKLARI
》Transvers Ark:Proximal transvers ark karpal kemikler tarafından oluşturulur.Distal transvers ark parmakların metakarpal başlarından oluşur.
》Longitudinal Ark:5 tane digital yolun(her yol o parmağın MKF,DIF VE PIF eklemlerini içerir.)kemikleri tarafından oluşturulur.Yani 5 tane longitudinal ark vardır.
》Oblik Ark:Eldeki kavrama sırasinda başparmak ve diğer dört parmak arasında oluşan arktır.Bir ve ikinci parmak arasındaki ark ince kavramada;diğer parmaklardaki ark ise kaba kavramada önemlidir.



EL KASLARI
*Ekstrinsik kasların origoları ön koldadır,intrinsik kaslar ise elde başlayıp elde sonlanırlar.
*Ekstrinsik kaslar,flexor ve extansor olmak üzere 2 gruba ayrılırlar.Extansör grup kaslar başparmağa,diğer parmaklara ve el bileğine extansiyon yaptırırlar.Flexor grup kaslar ise parmaklar ve el bileğine flexion yaptırır.
*İntrinsik kaslar,elin normal fonksiyonunu sağlamak için ekstrinsik kaslarla birlikte ortak çalışır.
》İntrinsik el kasları:

a)Tenar kaslar:
M.Abduktor Pollicis Brevis
*Scaphoideum ve trapeziumdan başlayarak başparmağın proximal falanksının bazisine insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC flexion ve abduksiyon buna ek olarak MCP flexionu yaptırır.
M.Flexor Pollicis Brevis
*Caput superficiale ve caput profundum olmak üzere iki başı vardır.Trapezium ve Capitatumdan başlar başparmağın proximal falanksınım bazisine insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC ve MCP flexionu yaptırır.
M.Opponens Pollicis
*Trapezium ve retinaculum flexorumdan başlayarak 1.metacarpın anterolateral yüzüne instertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.Başparmak CMC oppozisyonu yaptırır.



b)Hipotenar kaslar
M.Flexor Digiti Minimi
*Hamatuma origo yaparak kücük parmağın proximal falanksının bazisine insertio yapar.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.parmak MCP flexionu yaptırır.
M.Opponens Digiti Minimi
*Hamatum ve retinaculum flexoruma origo yaparak 5.metakarpale insertio yaparak sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.Parmak CMC oppozisyonu yaptırır.
M.Abduktor Digiti Minimi
*Os pisiformdan başlayıp küçük parmağın proximal falanksının bazisine insertio yaparak sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.5.parmak MCP abduksiyonu yaptırır.



c)Orta Kompartman
M.Adduktor Pollicis
*Caput Obliquum ve caput transversum olmak üzere iki başı vardır.Os capitatum,2.ve 3.metakarplardan başlar ve başparmak proximal falanksın bazisine insertio yapar.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.Başparmağa adduksiyon yaptırır.
Lumbricaller 1-2
*M.Flexor digitorum profundusun lateral iki tendonunda başlayarak 2.ve 3.parmakların extansör ekspansiyonunun lateral tarafına insertio yapar.N.Medianus tarafından innerve edilir.MCP flexionu yaparken PIF VE DIF extansionu yaptırır.
Lumbricaller 3-4
*M.Flexor digitorum profundusun medial iki tendonundan başlayarak 4.ve 5.parmakların extansör ekspansiyonunda sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.MCP flexioni yaparken PIF VE DIF extansionu yaptırır.
Palmar interosseosiler
*2,4 ve 5 metacarplardan başlar ve 2,4 ve 5 parmakların proximal falanksın bazisinde sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.2,4 ve 5.parmağa MCP adduksiyonu yaptırırlar.
Dorsal Interosseosiler
*İlgili 2 metakarpın(1 2 3 4)komşu bölümlerinden başlayarak 2 3 ve 4.parmakların proximal falankslarında sonlanır.N.Ulnaris tarafından innerve edilir.2 ve 4.parmak MCP abduksiyonu,3.parmak ulnar ve radial deviasyonu yaptırır.

》Ekstrinsik Bölge Kasları
M.Abduktor Pollicis Longus
*Ulna ve radiusun posterior yuzünden ve membrana interosseadan başlayarak 1.metakarpalin bazisinden sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Başparmağa abduksiyon ve extansion yaptırırken ele radial deviasyon yani adduksiyon yaptırır.
M.Extansör Pollicis Brevis
*Radiusun posterior yüzünden ve membrana interosseadan başlayarak başparmağın proximal falanksında biter.N.Radialis tarafından innerve edilir.1.parmak CMC ve MCP eklemlerine extansion yaptırır.
M.Extansör Carpi Radialis Longus ve Brevis
*Her iki kas ortak olarak epicondylus lateralisten başlar.Longus 2. brevis ise 3.metakarpın bazisinde sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte extansion ve abduksiyon yaptırır.
M.Extansör Carpi Ulnaris
*Epicondylus lateralisten başlayarak 5.metakarpın bazisinde sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte extansiyon yaptırırken aynı zamanda adduksiyon hareketini gerceklestirir.



M.Extansör Pollicis Longus
*Ulnanın posterior yüzünden ve membrana interosseadan başlayarak başparmağın distal falanksında sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.1.parmağa extansion yaptırır.
M.Extansör digitorum
*Epicondylus lateralisten başlayarak 2.ve5.parmakların extansör ekspansiyonları,orta ve distal falanksların bazislerine insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.Bilekte ve parmaklarda extansion yaptirırlar.
M.Extansör Digiti Minimi
*Epicondylus lateralise origo yapıp 5.parmağın extansör ekspansiyonuna insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.Küçük parmağa extansiyon yaptırır.
M.Extansör Indicis
*Ulnanın posterior yüzü ve membrana interosseadan başlayarak 2.parmağın extansör ekspansiyonuna insertio yapar.N.Radialis tarafından innerve edilir.2.parmağa extansiyon yaptırır.


Etiket:pulley sistemi,tenodez efekti,lumbricaller,tfcc,triangulerfibrokartilaj komplexi.]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-dirsek-anatomisi-kemikler-eklemler-ligamanlari-ve-kaslar.html Wed, 08 Apr 2020 12:32:53 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-dirsek-anatomisi-kemikler-eklemler-ligamanlari-ve-kaslar.html DIRSEK EKLEMI
   Dirsek eklemi,kaslar yardımıyla omuz ve el hareketini sağlayan gevşek menteşe tipinde bir eklemdir.Çünkü dirsek flexion/extansiondayken ulnanın rotasyonel hareketi vardır.Medial kollateral ve lateral kollateral ligamanlar doğrudan bağlantılıdır aynı zamanda anteriorda flexor kaslar ve posteriorda extansör kas grupları olmak üzere eklemi etkileyen doğrudan 5 kas bulunur.

HUMEROULNAR VE HUMERORADIAL EKLEM YÜZEYLERİ
1)HUMERUS:
Anterior tarafta;
   *Distalde eklem yapan yüzeyler;medialde trochlea ve lateralde capitulumdur.Bu iki yapı medial ve lateral epikondil arasındadır.
   *Trochleanın hemen üstünde koronoid fossa bulunur.Dirsek flexion yaparken proximal ulnanın coronoid çıkıntısı buraya oturur.
   *Capitulumun hemen üstünde radyal fossa bulunur.Dirsek flexion yaparken radius başı buraya oturur.
   *Capitulotrochlear oluk;capitulum ve trochleayı birbirinden ayırır.
Posterior tarafta;
   *Distalde olecronon fossa bulunur.Dirsek extansion hareketinin son kısmında ulnanın olecranonu bu fossaya yerleşir.Dirsek extansionunu kısıtlar/kitler.
2.)RADİUS VE ULNA:
   *Humeroradial eklemde radius başının eklem yüzeyi konkav iken capitulum humeri ise konvekstir.Radius başını şekli fincana benzeyen fovea adlı yapı çevreler.
   *Humeroulnar eklemde ise ulna konkav eklem yüzeyine sahipken humerus konvekstir.



EKLEMLER
1.)Humeroradial Eklem
   *Eklemin radial yüzeyi;radius başından oluşur.
   *Radius başının kenarlarını çevreleyen finca şeklindeki konkav yapıya fovea denir.
   *Radius başı konkav;capitulum konveks yapıdadır.
   *Eklem kapalı paket pozisyonu》90 derece flexion +5 derece supinasyon
   *Eklem açık paket pozisyonu》tam extansion + supinasyon
2.)Humeroulnar Eklem
   *Primer olarak trochlear çentik trochlear oyuk üzerinde kayar.
   *Dirsekte frontal düzlemde medialde bir açılaşma söz konusudur.Açılaşma humeroulnar eklemin,eklem yüzeylerinden kaynaklanmaktadır.Trochleanın medial yapısı,lateral yapısından daha distalde olması ve medial yapının trochlear notchu distale ve laterale itmesi sonucunda açılaşma meydana gelir.Bu açının normal değeri 15 derecedir.Açı arttıkça cubitus valgus;azaldıkça ise cubitis varus durumları meydana gelir.
   *Eklem kapalı paket pozisyonu》tam extansiyon
   *Eklem açık paket pozisyonu》70 derece flexion+10 derece supinasyon



3.)Proximal Radioulnar Eklem
   *Eklem yüzeyleri;ulnar/radyal çentik,anular ligament ve radius başından meydana gelir.
   *Radyal çentik,proximal ulnanın lateralinde aynı zamanda trochlear çentiğin altındadır ve konkav eklem yüzeyine sahiptir.
   *Anular ligaman ise radyal çentiğin arka-ön kısmına tutunur ve radius başını çepeçevre sarar.

DIRSEK STABILITESINDE GOREV ALAN LIGAMANLAR
1.)Medial(Ulnar)Kollateral Ligament/MCL
   *Golf ve atma gibi etkinliklerde yüksek VALGUS STRESİ'ne karşı koyan majör yapıdır.
   *Golfçü dirseği/Medial epikondilit hastalığında MCL daha çok etkilenir.
   *Ligamentin anterior,transvers ve posterior olmak üzere üç bölümü vardır;
    》Anterior bant=Medial epikondil anterior yüzünden başlar ve ulnar coronoid procces'e instertio yapar.MCL'nin bu bandının en gergin olduğu pozisyon dirsek 20-70 derece flexionudur.(20-120 derece flexionda valgus stresini primer olarak kısıtlar.)
    》Transvers bant=Coronoideustan başlar ve olecrononda sonlanır.Anterior ve posterior bandı birbine bağlar.Valgus stresine karşı koymada en az katkısı olan yapıdır.
    》Posterior bant=Medial epikondil posterior yüzünden başlar ve olecranon+ulnar koronoid proc.'e insertio yapar.Valgus stresine karşı anterior bant kadar etkisi olmasa da dirsek extansionunu limitler.Kubital tünel oluşumuna da katkısı vardır.
   *MCL'nin valgus stresine karşı bantların katkısını karşılaştıracaksak;
    anterior>posterior>transvers



2.)Lateral Kollateral Ligament Kompleksi
》Lateral Kollateral Ligament/Radyal Collateral Ligament/LCL
   *Humerusun lateral epicondilden başlayıp anular ligament ve olecronona insertio yapar.
   *Humeroradyal ekleme katkısı vardır.
   *Eklem yüzeylerinin longitudinal distraksiyonu önler.
   *Dirsek ekleminin VARUS STRESI'ne karşı koyar.
》Lateral Ulnar Collateral Ligament
   *Humerus lateral epikondilden başlar ve ulna laterali+supinator kasına insertio yapar.
   *Humeroulnar eklem stabilitesini sağlayan primer lateral stabilizatördür.
》Anular Ligament
   *Radius başından başlar ve ulnadaki radyal çentiğe insertio yapar.
   *Proximal radioulnar eklem stabilitesini sağlar ve radius başının,ulnadan uzaklaşmasını önler.
   *Supinasyon ve pronasyon hareketine izin verir kısıtlamaz.Supinasyondayken ön;pronasyondayken arka parçası gerilir.
   *Aksesuar ligaman,anular ligamanı destekler.
》Aksesuar Collateral Ligament
   *Proximal anular ligamandan başlar ve ulna lateraline insertio yapar.
   *Dirsekte varus gerilimine karşı anular ligamanı destekler.



3.)PROXIMAL RADIOULNAR EKLEM LIGAMANLARI
》Quadrat Ligament
   *Eklem kapsülüne inferior destek sağlar.
   *Supinasyon ve pronasyonu kısıtlar.(Radius başının rotasyonunu engeller.)
   *Supinasyonda anterior;pronasyonda ise posterior parça gerilir.
》Oblik Kord
   *Radius ve ulnanın bütünlüğüne katkıda bulunur.
》Introessöz Membran
   *Merkez band,zar membran ve dorsal oblik korddan oluşur.
   *Proximal ve distalde eklem stabilizasyonunu sağlar.
   *Merkez band gerilime karşı koyan en dayanıklısıdır.
   *Aynı zamanda önkol anterior ve posteriorda bulunan kasların yapışma yeridir.

KLINIK BILGI=MEDIALDEN LATERALE STRES UYGULANIRSA LCL ;LATERALDEN MEDIALE STRES UYGULANIRSA MCL YARALANMASI OLUP OLMADIĞI ANLAŞILIR!!!

EKLEM KAPSÜLÜ
   *ROM'u kısıtlamamak için gevşek ve kıvrımlıdır.
   *Kapsül anterior ve posteriordan zayıfken;lateral ve medialde ligament yapılar sayesinde güçlüdür.
   *Valgus ve varus stabilitesine katkı sağlar.
   *Dirsek flexionunda humeroulnar ve humeroradyal eklemlerde distraksiyona karşı hafifçe direnç sağlar.
   *Medial kısmı MCL'ye ;lateral kısmı ise LCL'ye karışır.



KASLAR
1.Brachialis:
*Humerusun ön yüzünden başlar》Tub.Ulna ve Proc.Coronoideus Ulna'da biter.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Musculocutanöz tarafından innerve edilir.Dirseğin PM FLEXION yaptıran kasıdır.
2.Biceps Brachii:
*Isminden de anlaşılacağı gibi iki başlı bir kastır.Kısa başı Proc.Corocoideus;uzun başı Tub.Supraglenoidale'den başlar》Tub.Radii'ye insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Mussculocutanöz tarafından innerve edilir.Esas görevi önkol supinasyondayken dirseğe flexion yaptırır.Ek olarak kola flexiona yardımcı olur.
3.Brachioradialis:
*Humerusta crista supraepikondilis lateralis yapısından başlayarak》Proc.Styloideus'ta sonlanır.Sinir seviyesi yine biceps brachii ve brachialis'te olduğu gibi C5-C6'dır ancak aynı sinir tarafından innerve edilmezler.Brachioradialis N.Radialis tarafından innerve edilir.Önkol pronasyondayken dirseğe flexion yaptırır.



4.Supinator:
*Humerusun epiconylus lateralisinden ve lig.collaterale radiale'den başlar》radiusun ön yuzünün dışında biter.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.PM görevi önkola supinasyon yaptırır.
5.Pronotor Teres:
*Humeral başı epiconylus medialis,ulnar başı ise proc.coronoideus'tan başlar》Radius dış yan yüzünde sonlanır.Sinir seviyesi C5-C8/T1 olup N.Medianus tarafından innerve edilir.PM görevi önkola pronasyondur.Önkola flexiona yardımcı olur.



6.Flexör Carpi Radialis:
*Tüm el bileği flexörleri Medial Epikondil'den başlar》2.ve3.metakarp bazisinde sonlanır.PM görevi bileğe flexion yaptırmaktır.Aynı zamanda bileğe abduksiyon ve önkola zayıf da olsa flexion yaptırır.Sinir seviyesi C5-C8/T1 olup N.Medianus tarafından innerve edilir.
7.Flexor Carpi Ulnaris:
*Tüm el bileği flexörleri Medial Epikondil'den başlar》pisiform,hamatum ve 5.metacarpın bazisine instertio yapar.Sinir seviyesi C8-T1 olup N.Ulnaris tarafından innerve edilir.PM görevi el bileğine flexion yaptırmaktır.Bileğe adduksiyon ve zayıf flexion yaptırır.
8.Extansör Carpi Radialis Longus:
*Tüm el bileği extansörleri Lateral Epikondil'den başlar》2.metakarp bazisine insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve olur.El bileğine extansiyon yaptırır.
9.Extansör Carpi Radialis Brevis:
*Tüm el bileği extansörleri Lateral Epikondil'den başlar》3.metakarp bazisine instertio yaparak sonlanır.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.El bileğine extansion yaptırır.



10.Anconeus:
*Lateral Epikondil'den başlar》olecronona insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.Dirseğe extansion yaptırır.
11.Palmaris Longus:
*Medial Epikondil'den başlar》palmar aponeurosis'e insertio yapar.Sinir seviyesi C6-C7 olup N.Medianus tarafından innerve olur.Palmar fasyayı gerer,el bileği ve dirseğe flexion yaptırır.
12.Triceps Brachii:
*Anlaşılacağı üzere 3 başlı bir kastır.Uzun başı,Tub.İnfraglenoidale;lateral başı Radial Sulcus'un üzerinde kalan humerus bölümünden;medial başı ise Radyal Sulcus'un aşağısında kalan bölümden başlar》ortak tendonla beraber Olecronom Ulna'da sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.PM görevi önkola extansiyon yaptırmaktır.Uzun başı aynı zamanda kola adduksiyon ve extansiyon yaptırır.
   (Kasların sinir seviyeleri kaynaklara göre farklılık gösterebilir!!!)




ÖZETLERSEK;
☆Dirsek ekleminin major flexsörleri;
Brachialis,Brachioradialis ve Biceps Brachii
☆Dirseğin zayıf flexörleri;
Flexör carpi radialis,flexor carpi ulnaris,palmaris longus
☆Dirsek extansörler;
Triceps Brachii ve Anconeus
☆Radioulnar eklem üzerinde majör görev yapanlar;
Supinator ve Pronator Teres.

etiket:dirsek eklemi,humeroradyal,LCL,MCL,ligaman]]> DIRSEK EKLEMI
   Dirsek eklemi,kaslar yardımıyla omuz ve el hareketini sağlayan gevşek menteşe tipinde bir eklemdir.Çünkü dirsek flexion/extansiondayken ulnanın rotasyonel hareketi vardır.Medial kollateral ve lateral kollateral ligamanlar doğrudan bağlantılıdır aynı zamanda anteriorda flexor kaslar ve posteriorda extansör kas grupları olmak üzere eklemi etkileyen doğrudan 5 kas bulunur.

HUMEROULNAR VE HUMERORADIAL EKLEM YÜZEYLERİ
1)HUMERUS:
Anterior tarafta;
   *Distalde eklem yapan yüzeyler;medialde trochlea ve lateralde capitulumdur.Bu iki yapı medial ve lateral epikondil arasındadır.
   *Trochleanın hemen üstünde koronoid fossa bulunur.Dirsek flexion yaparken proximal ulnanın coronoid çıkıntısı buraya oturur.
   *Capitulumun hemen üstünde radyal fossa bulunur.Dirsek flexion yaparken radius başı buraya oturur.
   *Capitulotrochlear oluk;capitulum ve trochleayı birbirinden ayırır.
Posterior tarafta;
   *Distalde olecronon fossa bulunur.Dirsek extansion hareketinin son kısmında ulnanın olecranonu bu fossaya yerleşir.Dirsek extansionunu kısıtlar/kitler.
2.)RADİUS VE ULNA:
   *Humeroradial eklemde radius başının eklem yüzeyi konkav iken capitulum humeri ise konvekstir.Radius başını şekli fincana benzeyen fovea adlı yapı çevreler.
   *Humeroulnar eklemde ise ulna konkav eklem yüzeyine sahipken humerus konvekstir.



EKLEMLER
1.)Humeroradial Eklem
   *Eklemin radial yüzeyi;radius başından oluşur.
   *Radius başının kenarlarını çevreleyen finca şeklindeki konkav yapıya fovea denir.
   *Radius başı konkav;capitulum konveks yapıdadır.
   *Eklem kapalı paket pozisyonu》90 derece flexion +5 derece supinasyon
   *Eklem açık paket pozisyonu》tam extansion + supinasyon
2.)Humeroulnar Eklem
   *Primer olarak trochlear çentik trochlear oyuk üzerinde kayar.
   *Dirsekte frontal düzlemde medialde bir açılaşma söz konusudur.Açılaşma humeroulnar eklemin,eklem yüzeylerinden kaynaklanmaktadır.Trochleanın medial yapısı,lateral yapısından daha distalde olması ve medial yapının trochlear notchu distale ve laterale itmesi sonucunda açılaşma meydana gelir.Bu açının normal değeri 15 derecedir.Açı arttıkça cubitus valgus;azaldıkça ise cubitis varus durumları meydana gelir.
   *Eklem kapalı paket pozisyonu》tam extansiyon
   *Eklem açık paket pozisyonu》70 derece flexion+10 derece supinasyon



3.)Proximal Radioulnar Eklem
   *Eklem yüzeyleri;ulnar/radyal çentik,anular ligament ve radius başından meydana gelir.
   *Radyal çentik,proximal ulnanın lateralinde aynı zamanda trochlear çentiğin altındadır ve konkav eklem yüzeyine sahiptir.
   *Anular ligaman ise radyal çentiğin arka-ön kısmına tutunur ve radius başını çepeçevre sarar.

DIRSEK STABILITESINDE GOREV ALAN LIGAMANLAR
1.)Medial(Ulnar)Kollateral Ligament/MCL
   *Golf ve atma gibi etkinliklerde yüksek VALGUS STRESİ'ne karşı koyan majör yapıdır.
   *Golfçü dirseği/Medial epikondilit hastalığında MCL daha çok etkilenir.
   *Ligamentin anterior,transvers ve posterior olmak üzere üç bölümü vardır;
    》Anterior bant=Medial epikondil anterior yüzünden başlar ve ulnar coronoid procces'e instertio yapar.MCL'nin bu bandının en gergin olduğu pozisyon dirsek 20-70 derece flexionudur.(20-120 derece flexionda valgus stresini primer olarak kısıtlar.)
    》Transvers bant=Coronoideustan başlar ve olecrononda sonlanır.Anterior ve posterior bandı birbine bağlar.Valgus stresine karşı koymada en az katkısı olan yapıdır.
    》Posterior bant=Medial epikondil posterior yüzünden başlar ve olecranon+ulnar koronoid proc.'e insertio yapar.Valgus stresine karşı anterior bant kadar etkisi olmasa da dirsek extansionunu limitler.Kubital tünel oluşumuna da katkısı vardır.
   *MCL'nin valgus stresine karşı bantların katkısını karşılaştıracaksak;
    anterior>posterior>transvers



2.)Lateral Kollateral Ligament Kompleksi
》Lateral Kollateral Ligament/Radyal Collateral Ligament/LCL
   *Humerusun lateral epicondilden başlayıp anular ligament ve olecronona insertio yapar.
   *Humeroradyal ekleme katkısı vardır.
   *Eklem yüzeylerinin longitudinal distraksiyonu önler.
   *Dirsek ekleminin VARUS STRESI'ne karşı koyar.
》Lateral Ulnar Collateral Ligament
   *Humerus lateral epikondilden başlar ve ulna laterali+supinator kasına insertio yapar.
   *Humeroulnar eklem stabilitesini sağlayan primer lateral stabilizatördür.
》Anular Ligament
   *Radius başından başlar ve ulnadaki radyal çentiğe insertio yapar.
   *Proximal radioulnar eklem stabilitesini sağlar ve radius başının,ulnadan uzaklaşmasını önler.
   *Supinasyon ve pronasyon hareketine izin verir kısıtlamaz.Supinasyondayken ön;pronasyondayken arka parçası gerilir.
   *Aksesuar ligaman,anular ligamanı destekler.
》Aksesuar Collateral Ligament
   *Proximal anular ligamandan başlar ve ulna lateraline insertio yapar.
   *Dirsekte varus gerilimine karşı anular ligamanı destekler.



3.)PROXIMAL RADIOULNAR EKLEM LIGAMANLARI
》Quadrat Ligament
   *Eklem kapsülüne inferior destek sağlar.
   *Supinasyon ve pronasyonu kısıtlar.(Radius başının rotasyonunu engeller.)
   *Supinasyonda anterior;pronasyonda ise posterior parça gerilir.
》Oblik Kord
   *Radius ve ulnanın bütünlüğüne katkıda bulunur.
》Introessöz Membran
   *Merkez band,zar membran ve dorsal oblik korddan oluşur.
   *Proximal ve distalde eklem stabilizasyonunu sağlar.
   *Merkez band gerilime karşı koyan en dayanıklısıdır.
   *Aynı zamanda önkol anterior ve posteriorda bulunan kasların yapışma yeridir.

KLINIK BILGI=MEDIALDEN LATERALE STRES UYGULANIRSA LCL ;LATERALDEN MEDIALE STRES UYGULANIRSA MCL YARALANMASI OLUP OLMADIĞI ANLAŞILIR!!!

EKLEM KAPSÜLÜ
   *ROM'u kısıtlamamak için gevşek ve kıvrımlıdır.
   *Kapsül anterior ve posteriordan zayıfken;lateral ve medialde ligament yapılar sayesinde güçlüdür.
   *Valgus ve varus stabilitesine katkı sağlar.
   *Dirsek flexionunda humeroulnar ve humeroradyal eklemlerde distraksiyona karşı hafifçe direnç sağlar.
   *Medial kısmı MCL'ye ;lateral kısmı ise LCL'ye karışır.



KASLAR
1.Brachialis:
*Humerusun ön yüzünden başlar》Tub.Ulna ve Proc.Coronoideus Ulna'da biter.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Musculocutanöz tarafından innerve edilir.Dirseğin PM FLEXION yaptıran kasıdır.
2.Biceps Brachii:
*Isminden de anlaşılacağı gibi iki başlı bir kastır.Kısa başı Proc.Corocoideus;uzun başı Tub.Supraglenoidale'den başlar》Tub.Radii'ye insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Mussculocutanöz tarafından innerve edilir.Esas görevi önkol supinasyondayken dirseğe flexion yaptırır.Ek olarak kola flexiona yardımcı olur.
3.Brachioradialis:
*Humerusta crista supraepikondilis lateralis yapısından başlayarak》Proc.Styloideus'ta sonlanır.Sinir seviyesi yine biceps brachii ve brachialis'te olduğu gibi C5-C6'dır ancak aynı sinir tarafından innerve edilmezler.Brachioradialis N.Radialis tarafından innerve edilir.Önkol pronasyondayken dirseğe flexion yaptırır.



4.Supinator:
*Humerusun epiconylus lateralisinden ve lig.collaterale radiale'den başlar》radiusun ön yuzünün dışında biter.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.PM görevi önkola supinasyon yaptırır.
5.Pronotor Teres:
*Humeral başı epiconylus medialis,ulnar başı ise proc.coronoideus'tan başlar》Radius dış yan yüzünde sonlanır.Sinir seviyesi C5-C8/T1 olup N.Medianus tarafından innerve edilir.PM görevi önkola pronasyondur.Önkola flexiona yardımcı olur.



6.Flexör Carpi Radialis:
*Tüm el bileği flexörleri Medial Epikondil'den başlar》2.ve3.metakarp bazisinde sonlanır.PM görevi bileğe flexion yaptırmaktır.Aynı zamanda bileğe abduksiyon ve önkola zayıf da olsa flexion yaptırır.Sinir seviyesi C5-C8/T1 olup N.Medianus tarafından innerve edilir.
7.Flexor Carpi Ulnaris:
*Tüm el bileği flexörleri Medial Epikondil'den başlar》pisiform,hamatum ve 5.metacarpın bazisine instertio yapar.Sinir seviyesi C8-T1 olup N.Ulnaris tarafından innerve edilir.PM görevi el bileğine flexion yaptırmaktır.Bileğe adduksiyon ve zayıf flexion yaptırır.
8.Extansör Carpi Radialis Longus:
*Tüm el bileği extansörleri Lateral Epikondil'den başlar》2.metakarp bazisine insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve olur.El bileğine extansiyon yaptırır.
9.Extansör Carpi Radialis Brevis:
*Tüm el bileği extansörleri Lateral Epikondil'den başlar》3.metakarp bazisine instertio yaparak sonlanır.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.El bileğine extansion yaptırır.



10.Anconeus:
*Lateral Epikondil'den başlar》olecronona insertio yapar.Sinir seviyesi C5-C6 olup N.Radialis tarafından innerve edilir.Dirseğe extansion yaptırır.
11.Palmaris Longus:
*Medial Epikondil'den başlar》palmar aponeurosis'e insertio yapar.Sinir seviyesi C6-C7 olup N.Medianus tarafından innerve olur.Palmar fasyayı gerer,el bileği ve dirseğe flexion yaptırır.
12.Triceps Brachii:
*Anlaşılacağı üzere 3 başlı bir kastır.Uzun başı,Tub.İnfraglenoidale;lateral başı Radial Sulcus'un üzerinde kalan humerus bölümünden;medial başı ise Radyal Sulcus'un aşağısında kalan bölümden başlar》ortak tendonla beraber Olecronom Ulna'da sonlanır.N.Radialis tarafından innerve edilir.PM görevi önkola extansiyon yaptırmaktır.Uzun başı aynı zamanda kola adduksiyon ve extansiyon yaptırır.
   (Kasların sinir seviyeleri kaynaklara göre farklılık gösterebilir!!!)




ÖZETLERSEK;
☆Dirsek ekleminin major flexsörleri;
Brachialis,Brachioradialis ve Biceps Brachii
☆Dirseğin zayıf flexörleri;
Flexör carpi radialis,flexor carpi ulnaris,palmaris longus
☆Dirsek extansörler;
Triceps Brachii ve Anconeus
☆Radioulnar eklem üzerinde majör görev yapanlar;
Supinator ve Pronator Teres.

etiket:dirsek eklemi,humeroradyal,LCL,MCL,ligaman]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-omuz-kompleksi-anatomisi-kemikler-ligamanlar-eklemler-ve-kaslar.html Sat, 07 Mar 2020 11:34:05 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-omuz-kompleksi-anatomisi-kemikler-ligamanlar-eklemler-ve-kaslar.html OMUZ KOMPLEKSİ

  OMUZ EKLEMINI OLUSTURAN KEMIKLER:
   1)Humerus Proximal Uç:
      Caput,büyük-küçük tüberküller ve boyun-spinal oluktan oluşur.Humerus başına paralellik gösteren ve humerus başını tüberküllere bağlayan ANATOMİK BOYUN/COLLUM ANATOMİCUM;tüberküllerin hemen altında olan CERRAHİ BOYUN/COLLUM CHİRURGİCUM buradadır.
      Retroeversiyon açısı:Humerus başından çizilen hayali eksenin epikondillerden çizilen hayali eksenle yaptığı açıdır ve yaklaşık 30 derecedir.Omuz external rotasyon yaptığında humerusun glenoid kaviteden dışarı çıkmasını önler yani humerusun stabilitesini sağlar.
      İnklinasyon açısı:Humerus başından çizilen hayali eksenin humerus şaftı ile yaptığı açıdır ve yaklaşık 135-145 derecedir.
      2)Scapula:
      Spina scapula,acromion,glenoid fossa ve korakoid çıkıntı gibi önemli yapılar içerir.2-7.kaburgalar arasındadır.
      Glenoid inklinasyon:Korakoid proccesin lateralinden ve glenoidin üst ve alt çıkıntısı arasından iki tane çizgi çekilir arada kalan açı 4 derecedir.Eğer açı negatifse glenoid inferiora;pozitif ise süperiora döndüğünü belirtir.Klinik önemi ise glenoid süperiora dönerse subacromial aralığı daraltır buna bağlı olarak SIKIŞMA SENDROMU ve ROTATOR MANŞET KAS YIRTIKLARININ insidansı artabilir.
     3)Klavicula:S harfi şeklinde kıvrımlı bir kemiktir ve deri üzerinden palpe edilebilir.Konveks ve konkav yüzleri vardır.Protraksiyon,retraksiyon,elevasyon ve depresyon hareketlerine sahiptir.
      4)Sternum:Manubrium,corpus ve xiphoid çıkıntıdan oluşur.Göğüş kafesinin orta noktasıdır.Clavicula ve kostalarla eklem yapar.


OMUZ KOMPLEKSİNİ OLUŞTURAN EKLEMLER VE BU EKLEMLE ILGILI LIGAMENTLER+KASLAR
1)GLENOHUMERAL EKLEM:
   *Humerus başı ile akromionun glenoid fossası arasındaki sinovyal eklemdir.
   *Omuz komplexinde hareket açıklığı en geniş olan eklemdir.
   *Bu eklem hareket kapasitesini arttırırken;travmalara açık hale getirir.
   *En çok disloke olan eklemdir.
   *Yaralanmalar en çok abduksiyondaki kolun üzerine düşme sonucu oluşur.
   *Eklemin stabilizasyonu önemlidir.Bunu ligamentöz yapılar ve kaslar sağlar.






  》Glenohumeral Eklem Stabilitesini Sağlayan Ligamantöz Yapılar:
   *Glenohumeral Labrum:Glenoid fossanın kenarlarına tutunur.Eklem yüzeyinin derinliğini %50 arttırır.
   *Korakohumeral Ligament:Humeral başı scapulanın korakoid prosesine bağlar.Kollar yanda dururken gerim ve stabilite sağlar.Glenohumeral ligamenti destekleyen en güçlü ligamenttir.
   *Superior Glenohumeral Ligament:Omzun anteriorundadır.Biceps kasının uzun başı ile seyreder.Humerusun external rotasyonu ve adduksiyonunu limitler.50 dereceye kadar olan abduksiyonda inferior yönde stabilite sağlar.
   *Orta Glenohumeral Ligament:Subscapularis kasının altında devam eder.Anterior stabilizatördür ve 90 dereceye kadar olan hareketlerde eksternal rotasyonun limitler.
   *Inferior Glenohumeral Ligament:Labruma tutunur.Nötral pozisyondaki esas stabilizatördür ve elevasyonu limitler.






》Glenohumeral Eklem Stabilitesini Sağlayan Kaslar
   Glenohumeral eklem 12 kas tarafından kontrol edilir.
    1)Yuzeyel Grup:
      *M.Deltoideus:Klavicula,acromion ve spina scapula'dan başlar ve tuberositas deltoidea'ya tutunarak sonlanır.Primer görevi 90 dereceye kadar abduksiyondur.Nervus axillaris(C5-6)tarafından innerve edilir.
      *M.Pectoralis Majör:Clavicular ve sternal parçası vardır.Clavicular parçası omuz kompleksi için önem taşır.Claviculanın iç yan bölümü,sternum ve 1-6.kostalardan başlayıp crista tüberculi majörise tutunarak sonlanır.Lateral ve medial pectoral sinir tarafından innerve edilir.Kola internal rotasyon yaptırmak primer görevidir.Kola adduksiyon yaptırır ve inspirasyona yardımcı olur.
      *M.Corocobrachialis:Korakoid prossesten başlar ve humerus şaftına tutunarak sonlanır.N.Musculokutaneus(C5-6)tarafından innerve edilir.Kola flexiona ve adduksiyon yaptırır.
      *M.Biseps Brachii:Kısa başı;proc.coracoideus'tan uzun başı;tub.supraglenoidale den başlar.Ortak tendonla tuberositas radii'ye tutunarak sonlanırlar.N.Musculocutaneus(C5-6)tarafından innerve edilir.Önkola flexion ve supinasyon,kola flexion yaptırır.Omuz komplexinde uzun başı stabilite için önem taşır.




   2)Derin Grup:
    *Rotator Manşet Kasları:
      》M.Supraspinatus:Fossa supraspinatadan başlar ve tuberculum majus humeri'ye tutunarak sonlanır.N.Suprascapularis(C5-6)tarafından innerve edilir.Omuz ekleminin stabilizasyonunu sağlamasının yanında kolun ilk 15 derecelik abduksiyonunu başlatır.
      》M.İnfraspinatus:Fossa infraspinatadan başlar ve tuberculum majus humeri'de sonlanır.N.Suprascapularis(C5-6)tarafından innerve edilir.Kola external rotasyon yaptırmak primer mover görevidir.
      》M.Teres Minör:Scapulanın lateral kenarının 2/3 üst bolümünden başlar ve tuberculum majus humeri'de biter.N.Axillaris(C5-6) tarafından innerve edilir.Kola external rotasyon yaptırır.
      》M.Subscapularis:Fossa subscapularisten başlar ve tüberculum minus humeride sonlanır.N.Subscapulares(C5-6)tarafında innerve edilir.Kola internal rotasyon yaptıran primer mover kastır.





   

   3)Periferik Grup:
      *M.Pectoralis Majöreriferik grupta ise sternal parçası omuz kompleksinin stabilizasyonunda önemlidir.
      *M.Latissimus Dorsi:Son 6 torakal ve kimbal omurların proc.spinosusları,crista iliaca,8-12.kaburgalara tutunup crista tuberculi minöriste sonlanır.N.Thoracodorsalis tarafından innerve edilir.Kola adduksiyon ve internal rotasyon(primer mover görevi) yaptırır.


2)STERNOKLAVICULAR EKLEM
   *Klavicula ile manibrium arasındaki sinovyal tip eklemdir.
   *Eklem stabilizasyonunu ligamentler ve kapsül yapı saglar.BU EKLEME DOĞRUDAN ETKİ EDEN KAS YOKTUR.
   *Omzun gövde ile kemik kemiğe bağlantı kurduğu tek eklemdir.
   》Sternoklavicular Eklem Stabilistesinde Görevli Ligamentler:
      *Artikular Disk:Eklem boşluğunda yer alır ve şok absorbe eder.
     *Interklavicular Ligament:İki claviculanın medial uçlarını birleştirir böylece klaviculalar arasında traksiyon kuvveti oluşturur.
      *Kostaclavicular Ligament:Klaviculanın medial kenarı ve birinci kosta arasında bulunur.Bu iki yapıda stabilizasyon sağlarken claviculanın süperiora kaymasını ve elevasyonunu limitler.
      *Sternoklavicular Ligament:Anterior bölümü klavicula ve sternumu anteriordan sarıp klaviculanın anteriora gitmesini limitler.Posterior kısmı ise clavicula ve sternumu posteriordan sarıp claviculanın posteriora gitmesini limitler.






3)ACROMIOKLAVICULAR EKLEM:
   *Klaviculanın distal ucuyla scapulanın acromionu arasındaki sinovyal tip eklemdir.
   *Humeral başın uzerinde yer alır ve baş üstü aktivitelerde humerusun hareketliliğini kısıtlar.
   *Üst ekstremite kuvvetlerinin klaviculaya sonra ise gövdeye aktarır.
   *En çok yaralanma omuz adduksiyondayken kolun lateralinden alınan darbe sonucu oluşur.
   》Acromioklavicular Eklemin Stabilitesini Sağlayan Ligamentler:
      *Acromioklavicular Ligament:4 bölümü vardır.Bunlar anterior,posterior,süperior ve inferior.Bunlardan en güçlüsü süperior ve posterior kısımlardır.Eklemin horizontal stabilitesini sağlar.Korakoclavicular ligamentle sinerjistik çalışır.Ayrıca deltoid ve trapez kas lifleri süperior parçayı destekler böylece eklem stabilizasyonunu arttırır.
      *Corocoklavicular Ligament:Trapezoid ligament parçası posterior kuvvetlere karşı stabilite sağlarken;konoid ligament parçası anterior-superiora yer degiştirme ve rotasyonel kuvvetleri engeller.Vertikal stabilite sağlar ve akromioklavicular ligamentle sinerjistik çalışır.
      *Korakoakromial Ligament:Vertikal stabilitenin sağlanmasına katkısı vardır.Supraspinatus ve deltoid kasları abduksiyon yaptıkça humerus başının glenoid fossa içindeki hareketini sınırlar.







4)SCAPULATORASIK EKLEM:
   *Gerçek manada eklem oluşturmaz bu nedenle fizyolojiktir.
   *Eğer bu eklemin hareketleri koordineli olmazsa Glenohumeral bağlara aşırı yük biner.
   *Stabilizasyonunu kaslar sağlar.



   

》Scapulotorasik Eklem Stabilizasyonunda Görevli Kaslar:
      *Scapulatorasik kaslar:Scapular hareketin düzgün gerçekleşebilmesini sağlarlar.
      *Scapulohumeral kaslar:Glenohumeral eklemin dinamik stabilizatörlerdir.
      1)M.Trapez:Oksiput,lig.nuchae vs C7-T12 vertebra proc.spinosuslarından başlayarak clavicula,acromion ve spina scapulaya tutunarak sonlanır.N.Accessorius(kraniyal 11)tarafından innerve edilir.Scapulaya adduksiyon ve elevasyon yaptırır.
      2)M.Pectoralis Minör:2-5 kaburgalardan başlar ve proc.coracoideus'a tutunarak sonlanır.Lateral ve medial pectoral sinir tarafından innerve edilir.Scapulaya protraksiyon ve depresyon hareketi yaptırır.
      3)M.Levator Scapula:İlk 4 boyun omurunun proc.transversus'larından başlar ve scapulanın medial kenarının üst köşesine insertio yapar.N.Dorsalis Scapula tarafından innerve edilir.Scapulayı elevasyon yaptırırken boyna lateral flexion yaptırır.
      4)M.Rhomboid:Major ve minor olmak üzere iki kastır.Lig.Nuchae ve C7-T5 proc.spinosuslarından başlayarak scapulanın iç yan kenarına tutunarak sonlanır N.Dorsalis Scapula tarafindan innerve olur.Scapular adduksiyon primer mover görevidir.
      5)M.Serratus Anterior:2-9kaburgalardan başlar.Scapulanın ic yan kenarında sonlanır.N.Thoracisus Longus tarafından innerve edilir.Scapulaya yukarı rotasyon yaptırmak primer mover görevidir.90 derece üstü omuz abduksiyonunda rol oynar.Eğer bu kas zayıfsa KANAT SCAPULA gelişir.






OMUZ KOMPLEKSI KANLANMASI
   Omuz kuşağının kanlanması Axillar arterin dallanmasıyla sağlanır.
   A.Axillaris:Subclavia magistralinin 1.kaburganın dış yan kenarından sonraki devamıdır.A.Axillaris'in aşagıdaki dalları omuz kanlanmasını sağlar:
       1)A.Thoracica Superior:Küçük bir daldır bazen bulunmayabilir.
      2)A.Circumflexa humeri anterior-posterior:Humerusun CERRAHI BOYUN etrafında dolanarak anastomoz yaparlar.
      3)A.Subscapularis:Axillarisin en kalın dalıdır.
      4)A.Thoracoacromialis:Kalınca bir kütük olup komşu kasları kanlandırır.
      5)A.Thoracica Lateralis:M.Pectoralis minörun dış kenarı boyunca gider ve komşu kasları-memeyi kanlandırır.






SCAPULOHUMERAL RİTM
   Scapulatorasik eklem ve glenohumeral eklem birlikte hareketine scapulohumeral ritim denir.30 derece üstün aktivitelerde her 1 derece scapulatorasik eklem hareketi için 2 derece glenohumeral eklem hareketi gereklidir.
180 derece total omuz flexionunun 120 derecesi glenohumeral hareketken 60 derecesi scapular harekettir.Glenohumeral ve scapular hareket 60 dereceden sonra ve 150 dereceye kadar senkronize çalışır.


   
  Kaynak: Yıldırım Mehmet, İnsan Anatomisi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2017)


Etiket:anatomi,kas,eklem,ligaman,kinezyoloji,omuz.]]> OMUZ KOMPLEKSİ

  OMUZ EKLEMINI OLUSTURAN KEMIKLER:
   1)Humerus Proximal Uç:
      Caput,büyük-küçük tüberküller ve boyun-spinal oluktan oluşur.Humerus başına paralellik gösteren ve humerus başını tüberküllere bağlayan ANATOMİK BOYUN/COLLUM ANATOMİCUM;tüberküllerin hemen altında olan CERRAHİ BOYUN/COLLUM CHİRURGİCUM buradadır.
      Retroeversiyon açısı:Humerus başından çizilen hayali eksenin epikondillerden çizilen hayali eksenle yaptığı açıdır ve yaklaşık 30 derecedir.Omuz external rotasyon yaptığında humerusun glenoid kaviteden dışarı çıkmasını önler yani humerusun stabilitesini sağlar.
      İnklinasyon açısı:Humerus başından çizilen hayali eksenin humerus şaftı ile yaptığı açıdır ve yaklaşık 135-145 derecedir.
      2)Scapula:
      Spina scapula,acromion,glenoid fossa ve korakoid çıkıntı gibi önemli yapılar içerir.2-7.kaburgalar arasındadır.
      Glenoid inklinasyon:Korakoid proccesin lateralinden ve glenoidin üst ve alt çıkıntısı arasından iki tane çizgi çekilir arada kalan açı 4 derecedir.Eğer açı negatifse glenoid inferiora;pozitif ise süperiora döndüğünü belirtir.Klinik önemi ise glenoid süperiora dönerse subacromial aralığı daraltır buna bağlı olarak SIKIŞMA SENDROMU ve ROTATOR MANŞET KAS YIRTIKLARININ insidansı artabilir.
     3)Klavicula:S harfi şeklinde kıvrımlı bir kemiktir ve deri üzerinden palpe edilebilir.Konveks ve konkav yüzleri vardır.Protraksiyon,retraksiyon,elevasyon ve depresyon hareketlerine sahiptir.
      4)Sternum:Manubrium,corpus ve xiphoid çıkıntıdan oluşur.Göğüş kafesinin orta noktasıdır.Clavicula ve kostalarla eklem yapar.


OMUZ KOMPLEKSİNİ OLUŞTURAN EKLEMLER VE BU EKLEMLE ILGILI LIGAMENTLER+KASLAR
1)GLENOHUMERAL EKLEM:
   *Humerus başı ile akromionun glenoid fossası arasındaki sinovyal eklemdir.
   *Omuz komplexinde hareket açıklığı en geniş olan eklemdir.
   *Bu eklem hareket kapasitesini arttırırken;travmalara açık hale getirir.
   *En çok disloke olan eklemdir.
   *Yaralanmalar en çok abduksiyondaki kolun üzerine düşme sonucu oluşur.
   *Eklemin stabilizasyonu önemlidir.Bunu ligamentöz yapılar ve kaslar sağlar.






  》Glenohumeral Eklem Stabilitesini Sağlayan Ligamantöz Yapılar:
   *Glenohumeral Labrum:Glenoid fossanın kenarlarına tutunur.Eklem yüzeyinin derinliğini %50 arttırır.
   *Korakohumeral Ligament:Humeral başı scapulanın korakoid prosesine bağlar.Kollar yanda dururken gerim ve stabilite sağlar.Glenohumeral ligamenti destekleyen en güçlü ligamenttir.
   *Superior Glenohumeral Ligament:Omzun anteriorundadır.Biceps kasının uzun başı ile seyreder.Humerusun external rotasyonu ve adduksiyonunu limitler.50 dereceye kadar olan abduksiyonda inferior yönde stabilite sağlar.
   *Orta Glenohumeral Ligament:Subscapularis kasının altında devam eder.Anterior stabilizatördür ve 90 dereceye kadar olan hareketlerde eksternal rotasyonun limitler.
   *Inferior Glenohumeral Ligament:Labruma tutunur.Nötral pozisyondaki esas stabilizatördür ve elevasyonu limitler.






》Glenohumeral Eklem Stabilitesini Sağlayan Kaslar
   Glenohumeral eklem 12 kas tarafından kontrol edilir.
    1)Yuzeyel Grup:
      *M.Deltoideus:Klavicula,acromion ve spina scapula'dan başlar ve tuberositas deltoidea'ya tutunarak sonlanır.Primer görevi 90 dereceye kadar abduksiyondur.Nervus axillaris(C5-6)tarafından innerve edilir.
      *M.Pectoralis Majör:Clavicular ve sternal parçası vardır.Clavicular parçası omuz kompleksi için önem taşır.Claviculanın iç yan bölümü,sternum ve 1-6.kostalardan başlayıp crista tüberculi majörise tutunarak sonlanır.Lateral ve medial pectoral sinir tarafından innerve edilir.Kola internal rotasyon yaptırmak primer görevidir.Kola adduksiyon yaptırır ve inspirasyona yardımcı olur.
      *M.Corocobrachialis:Korakoid prossesten başlar ve humerus şaftına tutunarak sonlanır.N.Musculokutaneus(C5-6)tarafından innerve edilir.Kola flexiona ve adduksiyon yaptırır.
      *M.Biseps Brachii:Kısa başı;proc.coracoideus'tan uzun başı;tub.supraglenoidale den başlar.Ortak tendonla tuberositas radii'ye tutunarak sonlanırlar.N.Musculocutaneus(C5-6)tarafından innerve edilir.Önkola flexion ve supinasyon,kola flexion yaptırır.Omuz komplexinde uzun başı stabilite için önem taşır.




   2)Derin Grup:
    *Rotator Manşet Kasları:
      》M.Supraspinatus:Fossa supraspinatadan başlar ve tuberculum majus humeri'ye tutunarak sonlanır.N.Suprascapularis(C5-6)tarafından innerve edilir.Omuz ekleminin stabilizasyonunu sağlamasının yanında kolun ilk 15 derecelik abduksiyonunu başlatır.
      》M.İnfraspinatus:Fossa infraspinatadan başlar ve tuberculum majus humeri'de sonlanır.N.Suprascapularis(C5-6)tarafından innerve edilir.Kola external rotasyon yaptırmak primer mover görevidir.
      》M.Teres Minör:Scapulanın lateral kenarının 2/3 üst bolümünden başlar ve tuberculum majus humeri'de biter.N.Axillaris(C5-6) tarafından innerve edilir.Kola external rotasyon yaptırır.
      》M.Subscapularis:Fossa subscapularisten başlar ve tüberculum minus humeride sonlanır.N.Subscapulares(C5-6)tarafında innerve edilir.Kola internal rotasyon yaptıran primer mover kastır.





   

   3)Periferik Grup:
      *M.Pectoralis Majöreriferik grupta ise sternal parçası omuz kompleksinin stabilizasyonunda önemlidir.
      *M.Latissimus Dorsi:Son 6 torakal ve kimbal omurların proc.spinosusları,crista iliaca,8-12.kaburgalara tutunup crista tuberculi minöriste sonlanır.N.Thoracodorsalis tarafından innerve edilir.Kola adduksiyon ve internal rotasyon(primer mover görevi) yaptırır.


2)STERNOKLAVICULAR EKLEM
   *Klavicula ile manibrium arasındaki sinovyal tip eklemdir.
   *Eklem stabilizasyonunu ligamentler ve kapsül yapı saglar.BU EKLEME DOĞRUDAN ETKİ EDEN KAS YOKTUR.
   *Omzun gövde ile kemik kemiğe bağlantı kurduğu tek eklemdir.
   》Sternoklavicular Eklem Stabilistesinde Görevli Ligamentler:
      *Artikular Disk:Eklem boşluğunda yer alır ve şok absorbe eder.
     *Interklavicular Ligament:İki claviculanın medial uçlarını birleştirir böylece klaviculalar arasında traksiyon kuvveti oluşturur.
      *Kostaclavicular Ligament:Klaviculanın medial kenarı ve birinci kosta arasında bulunur.Bu iki yapıda stabilizasyon sağlarken claviculanın süperiora kaymasını ve elevasyonunu limitler.
      *Sternoklavicular Ligament:Anterior bölümü klavicula ve sternumu anteriordan sarıp klaviculanın anteriora gitmesini limitler.Posterior kısmı ise clavicula ve sternumu posteriordan sarıp claviculanın posteriora gitmesini limitler.






3)ACROMIOKLAVICULAR EKLEM:
   *Klaviculanın distal ucuyla scapulanın acromionu arasındaki sinovyal tip eklemdir.
   *Humeral başın uzerinde yer alır ve baş üstü aktivitelerde humerusun hareketliliğini kısıtlar.
   *Üst ekstremite kuvvetlerinin klaviculaya sonra ise gövdeye aktarır.
   *En çok yaralanma omuz adduksiyondayken kolun lateralinden alınan darbe sonucu oluşur.
   》Acromioklavicular Eklemin Stabilitesini Sağlayan Ligamentler:
      *Acromioklavicular Ligament:4 bölümü vardır.Bunlar anterior,posterior,süperior ve inferior.Bunlardan en güçlüsü süperior ve posterior kısımlardır.Eklemin horizontal stabilitesini sağlar.Korakoclavicular ligamentle sinerjistik çalışır.Ayrıca deltoid ve trapez kas lifleri süperior parçayı destekler böylece eklem stabilizasyonunu arttırır.
      *Corocoklavicular Ligament:Trapezoid ligament parçası posterior kuvvetlere karşı stabilite sağlarken;konoid ligament parçası anterior-superiora yer degiştirme ve rotasyonel kuvvetleri engeller.Vertikal stabilite sağlar ve akromioklavicular ligamentle sinerjistik çalışır.
      *Korakoakromial Ligament:Vertikal stabilitenin sağlanmasına katkısı vardır.Supraspinatus ve deltoid kasları abduksiyon yaptıkça humerus başının glenoid fossa içindeki hareketini sınırlar.







4)SCAPULATORASIK EKLEM:
   *Gerçek manada eklem oluşturmaz bu nedenle fizyolojiktir.
   *Eğer bu eklemin hareketleri koordineli olmazsa Glenohumeral bağlara aşırı yük biner.
   *Stabilizasyonunu kaslar sağlar.



   

》Scapulotorasik Eklem Stabilizasyonunda Görevli Kaslar:
      *Scapulatorasik kaslar:Scapular hareketin düzgün gerçekleşebilmesini sağlarlar.
      *Scapulohumeral kaslar:Glenohumeral eklemin dinamik stabilizatörlerdir.
      1)M.Trapez:Oksiput,lig.nuchae vs C7-T12 vertebra proc.spinosuslarından başlayarak clavicula,acromion ve spina scapulaya tutunarak sonlanır.N.Accessorius(kraniyal 11)tarafından innerve edilir.Scapulaya adduksiyon ve elevasyon yaptırır.
      2)M.Pectoralis Minör:2-5 kaburgalardan başlar ve proc.coracoideus'a tutunarak sonlanır.Lateral ve medial pectoral sinir tarafından innerve edilir.Scapulaya protraksiyon ve depresyon hareketi yaptırır.
      3)M.Levator Scapula:İlk 4 boyun omurunun proc.transversus'larından başlar ve scapulanın medial kenarının üst köşesine insertio yapar.N.Dorsalis Scapula tarafından innerve edilir.Scapulayı elevasyon yaptırırken boyna lateral flexion yaptırır.
      4)M.Rhomboid:Major ve minor olmak üzere iki kastır.Lig.Nuchae ve C7-T5 proc.spinosuslarından başlayarak scapulanın iç yan kenarına tutunarak sonlanır N.Dorsalis Scapula tarafindan innerve olur.Scapular adduksiyon primer mover görevidir.
      5)M.Serratus Anterior:2-9kaburgalardan başlar.Scapulanın ic yan kenarında sonlanır.N.Thoracisus Longus tarafından innerve edilir.Scapulaya yukarı rotasyon yaptırmak primer mover görevidir.90 derece üstü omuz abduksiyonunda rol oynar.Eğer bu kas zayıfsa KANAT SCAPULA gelişir.






OMUZ KOMPLEKSI KANLANMASI
   Omuz kuşağının kanlanması Axillar arterin dallanmasıyla sağlanır.
   A.Axillaris:Subclavia magistralinin 1.kaburganın dış yan kenarından sonraki devamıdır.A.Axillaris'in aşagıdaki dalları omuz kanlanmasını sağlar:
       1)A.Thoracica Superior:Küçük bir daldır bazen bulunmayabilir.
      2)A.Circumflexa humeri anterior-posterior:Humerusun CERRAHI BOYUN etrafında dolanarak anastomoz yaparlar.
      3)A.Subscapularis:Axillarisin en kalın dalıdır.
      4)A.Thoracoacromialis:Kalınca bir kütük olup komşu kasları kanlandırır.
      5)A.Thoracica Lateralis:M.Pectoralis minörun dış kenarı boyunca gider ve komşu kasları-memeyi kanlandırır.






SCAPULOHUMERAL RİTM
   Scapulatorasik eklem ve glenohumeral eklem birlikte hareketine scapulohumeral ritim denir.30 derece üstün aktivitelerde her 1 derece scapulatorasik eklem hareketi için 2 derece glenohumeral eklem hareketi gereklidir.
180 derece total omuz flexionunun 120 derecesi glenohumeral hareketken 60 derecesi scapular harekettir.Glenohumeral ve scapular hareket 60 dereceden sonra ve 150 dereceye kadar senkronize çalışır.


   
  Kaynak: Yıldırım Mehmet, İnsan Anatomisi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2017)


Etiket:anatomi,kas,eklem,ligaman,kinezyoloji,omuz.]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-anatomide-temel-eksen-duzlem-ve-hareketler.html Sun, 23 Feb 2020 18:12:51 +0000 İshak Kıran]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-anatomide-temel-eksen-duzlem-ve-hareketler.html ANATOMİDE TEMEL HAREKETLER, DÜZLEMLER VE EKSENLER
Anatomide üç temel düzlem ve eklem vardır. Bütün hareketler bu eksen ve düzlemlere göre tanımlanır.
Temel eksenler
1.Sagittal eksen: Önden arkaya doğru yere paralel olarak uzanan çizgidir. Eksen frontal düzleme diktir.
2.Vertikal eksen: Yerçekimi çizgisine paraleldir. Eksen transvers düzlemdedir.
3.Tranvers eksen: Sağdan sola veya soldan sağa uzanan yere paralel çizgidir. Eksen sagittal düzlemdedir. 

  


Temel düzlemler
1.Sagittal düzlem: Gövdenin tam ortasından vücudu sağ-sol olarak iki parçaya ayıran ve yere dik düzlemdir.
2.Transvers(horizontal) düzlem: Vücudu enine kesen, alt ve üst bölümlerine ayıran ve yere paralel düzlemdir.
3.Frontal(koronal) düzlem: Vücudu ön arka bölümlerine ayıran ve yere dik düzlemdir.






Temel Eksen ve Düzlemler üzerinde yapılan hareketler 
A) Sagittal eksen ve frontal düzlemde yapılan harekeler

1.Abduksiyon                                 

2.Adduksiyon
3.Lateral fleksiyon





 B)Transvers eksen ve sagittal düzlem üzerinde yapılan hareketler
1.Fleksiyon
2.Ekstansiyon






 C)Vertikal eksen ve transvers düzlem üzerinde yapılan hareketler
1.İç rotasyon
2.Dış rotasyon





Kaynak: A. Saadet Otman, Tedavi Hareketlerinde  Temel Değerlendirme Prensipleri,Baskı(Ankara: Hipokrat Yayıncılık,2018,10.Baskı)
            Prof. Dr. Mehmet Yıldırım, Hareket Sistemi Anatomisi,Baskı(İstanbul: Nobel Kitapevleri,2016) ]]> ANATOMİDE TEMEL HAREKETLER, DÜZLEMLER VE EKSENLER
Anatomide üç temel düzlem ve eklem vardır. Bütün hareketler bu eksen ve düzlemlere göre tanımlanır.
Temel eksenler
1.Sagittal eksen: Önden arkaya doğru yere paralel olarak uzanan çizgidir. Eksen frontal düzleme diktir.
2.Vertikal eksen: Yerçekimi çizgisine paraleldir. Eksen transvers düzlemdedir.
3.Tranvers eksen: Sağdan sola veya soldan sağa uzanan yere paralel çizgidir. Eksen sagittal düzlemdedir. 

  


Temel düzlemler
1.Sagittal düzlem: Gövdenin tam ortasından vücudu sağ-sol olarak iki parçaya ayıran ve yere dik düzlemdir.
2.Transvers(horizontal) düzlem: Vücudu enine kesen, alt ve üst bölümlerine ayıran ve yere paralel düzlemdir.
3.Frontal(koronal) düzlem: Vücudu ön arka bölümlerine ayıran ve yere dik düzlemdir.






Temel Eksen ve Düzlemler üzerinde yapılan hareketler 
A) Sagittal eksen ve frontal düzlemde yapılan harekeler

1.Abduksiyon                                 

2.Adduksiyon
3.Lateral fleksiyon





 B)Transvers eksen ve sagittal düzlem üzerinde yapılan hareketler
1.Fleksiyon
2.Ekstansiyon






 C)Vertikal eksen ve transvers düzlem üzerinde yapılan hareketler
1.İç rotasyon
2.Dış rotasyon





Kaynak: A. Saadet Otman, Tedavi Hareketlerinde  Temel Değerlendirme Prensipleri,Baskı(Ankara: Hipokrat Yayıncılık,2018,10.Baskı)
            Prof. Dr. Mehmet Yıldırım, Hareket Sistemi Anatomisi,Baskı(İstanbul: Nobel Kitapevleri,2016) ]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-kemikler.html Sat, 08 Feb 2020 13:16:29 +0000 Fzt.Süm]]> https://www.fizyoplatforum.com/konu-kemikler.html KEMİKLER
 Lokomotor sistem,türkçe karşılığı hareket sistemi olup vücudumuza şekil verir.Hareket sisteminde üç alt başlık vardır bunlar kemik eklem ve kaslardır.Biz bu yazımızda kemikleri inceleyecegiz.
 Kemik;osseoz doku yani kemik dokudan oluşmuş sert yapilardir.Vücudumuzda çeşitli tiplerde bulunan 206 kemik bulunur.Bu kemikler vücudumuzda belli başlı fonksiyonlara sahiptirler.Örneğin iç organları koruma ve destek,hareketi sağlayan kaslara yapışma yeri ve hemopoez dediğimiz kan hücresi gelişmesini sağlarlar.Kemikler spongioz ve kompakt olmak üzere 2 kemik türünden oluşur. Kompakt kemik;daha düz devamlı ve serttir bundan dolayı viskoelastik özelliği az ve gerilimlere karşı dayanıklıdır.Spongioz kemik ise kompakt kemiğe karşı süngerimsi yapıda ve uzama ve gerilmelere karşı viskoelastik özelliği fazladır.Kemikler şekillerine göre uzun(kol ve bacaklarda)kısa(eldeki karpal ve ayaktaki tarsal kemiklerimiz)yassı(ilium scapula)sesamoid(patella) ve irregüler(yüz ve vertebralar) olmak üzere altıya ayrılırlar.
Üst taraf kemikleri nelerdir?

-Scapula:Kürek kemiği.Göğüs kafesinin arkasında yer alan arka yüzünde spina scapula dediğimiz bir çıkıntı vardır.
-Clavicula:Köprücük kemiği.Vücudumuzda ilk oluşan ve kolayca kırılabilen bir kemiktir.Horizontal uzanımlı olup acromion hizasından başlayarak palpe etmesi kolaydır.
-Humerus:Kol kemiği.Tipik uzun kemik yapısındadır.Kemiğin üst tarafında büyük ve küçük tüberkül,orta kısmında deltoid kasının yapışma yeri olan tuberositas deltoidea,alt tarafında ise ön kolla eklemleşecek fossa koronoidea ve fossa radialis;fleksor ve ekstansor kasların origo yeri olan lateral ve medial epikondil denilen yapılar bulunur.
-Radius:Önkol lateralinde bulunur.Üst tarafında caput radii alt tarafında ise proc.styloideus bulunur.
-Ulna:Önkol medial tarafında bulunur radius ile kıyaslandığında daha uzundur.Üst tarafında humerusla eklemleşecek olan 2 önemli yapısı vardır bunlar olecronon ve proc.koronoideus tur.Alt tarafında ise radiustaki gibi proc.styloideus dediğimiz yapı bulunur.
-Carpal Kemikler:El bileği kemikleri.Proksimal ve distal sırada yerleşip 8 adet kemikten oluşurlar.Proksimal sirada içten dışa doğru; psiform,triquetrum,lunatum ve scaphoideum.Distal sırada içten dışa doğru;hamatum,capitatum,trapezoideum,trapezium.
-Metacarpal kemikler:El tarak kemikleri.
-Falankslar:El parmak kemikleri.
Alt taraf kemikleri nelerdir?

-Coxae:Kalça kemiği.İrregüler kemik şeklinde olup 3 ayrı bölümden oluşur bunlar;ilium ischii ve pubis.Bu üç kemiğin birleşim yerinde femurla eklem yapan acetabulum bulunur.İlium'da crista iliaca(basen ölçümü yapılan yer)ve SIAS(spina iliaca anterior superior)bulunur.Pubis çatı ya da edep kemiği olarak bilinirken İschii ise hamstring kaslarının origosu olan tuber ischiadicum oluşmuna sahiptir.
-Femur:Uyluk kemiği.Üst tarafında caput femoris kısmı kalça ile eklem yapar.Trochanter major ve minör yapılarında ise major,minöre göre daha dışta yer alır.Orta kısmında ise gluteus maximus kasının insertiosu olan tuberositas glutea ve x şeklinde uzanan ve femur arka yüzünde yer alan linea aspera bulunur.Alt kısmında ise lateral ve medial kondiller bulunur.
-Patella:Diz kapaği kemiği.En büyük sesamoid kemiktir.
-Tibia:Kaval kemiği.Üst kısmında kolayca palpe edebildiğimiz tuberositas tibia denen kabarıklık mevcuttur.Alt kısmında ise medial malleol vardır.
-Fibula:Kamış kemiği.Üst kısmında caput fibula,alt kısmında lateral malleol yer alır.
-Tarsal kemikler:Ayak bileği kemikleri.2 sıra halinde dizilmiş olup arka sırada;talus ve calcaneus ön sırada;navicula,cuneiform(3 adet)ve cuboid kemikler yer alır.(Ayak kemikleri lateral ve medial longitudinal arkı oluştururlar.Bu arkın bozulmasında ise pes planus,cavus gibi sık duyduğumuz anomaliler meydana gelir.)
-Metatarsal kemikler:Ayak tarak kemikleri.
-Falankslar:El parmak kemiklerinde olduğu gibi ayak parmak kemiklerinde de bulunurlar.

 Diğer bilgilerde görüşmek üzere...
 
Kaynak: Yıldırım Mehmet, İnsan Anatomisi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2017) 7.


Etiket:Anatomi,kemikler,fizyoloji,lokomotor sistem.]]> KEMİKLER
 Lokomotor sistem,türkçe karşılığı hareket sistemi olup vücudumuza şekil verir.Hareket sisteminde üç alt başlık vardır bunlar kemik eklem ve kaslardır.Biz bu yazımızda kemikleri inceleyecegiz.
 Kemik;osseoz doku yani kemik dokudan oluşmuş sert yapilardir.Vücudumuzda çeşitli tiplerde bulunan 206 kemik bulunur.Bu kemikler vücudumuzda belli başlı fonksiyonlara sahiptirler.Örneğin iç organları koruma ve destek,hareketi sağlayan kaslara yapışma yeri ve hemopoez dediğimiz kan hücresi gelişmesini sağlarlar.Kemikler spongioz ve kompakt olmak üzere 2 kemik türünden oluşur. Kompakt kemik;daha düz devamlı ve serttir bundan dolayı viskoelastik özelliği az ve gerilimlere karşı dayanıklıdır.Spongioz kemik ise kompakt kemiğe karşı süngerimsi yapıda ve uzama ve gerilmelere karşı viskoelastik özelliği fazladır.Kemikler şekillerine göre uzun(kol ve bacaklarda)kısa(eldeki karpal ve ayaktaki tarsal kemiklerimiz)yassı(ilium scapula)sesamoid(patella) ve irregüler(yüz ve vertebralar) olmak üzere altıya ayrılırlar.
Üst taraf kemikleri nelerdir?

-Scapula:Kürek kemiği.Göğüs kafesinin arkasında yer alan arka yüzünde spina scapula dediğimiz bir çıkıntı vardır.
-Clavicula:Köprücük kemiği.Vücudumuzda ilk oluşan ve kolayca kırılabilen bir kemiktir.Horizontal uzanımlı olup acromion hizasından başlayarak palpe etmesi kolaydır.
-Humerus:Kol kemiği.Tipik uzun kemik yapısındadır.Kemiğin üst tarafında büyük ve küçük tüberkül,orta kısmında deltoid kasının yapışma yeri olan tuberositas deltoidea,alt tarafında ise ön kolla eklemleşecek fossa koronoidea ve fossa radialis;fleksor ve ekstansor kasların origo yeri olan lateral ve medial epikondil denilen yapılar bulunur.
-Radius:Önkol lateralinde bulunur.Üst tarafında caput radii alt tarafında ise proc.styloideus bulunur.
-Ulna:Önkol medial tarafında bulunur radius ile kıyaslandığında daha uzundur.Üst tarafında humerusla eklemleşecek olan 2 önemli yapısı vardır bunlar olecronon ve proc.koronoideus tur.Alt tarafında ise radiustaki gibi proc.styloideus dediğimiz yapı bulunur.
-Carpal Kemikler:El bileği kemikleri.Proksimal ve distal sırada yerleşip 8 adet kemikten oluşurlar.Proksimal sirada içten dışa doğru; psiform,triquetrum,lunatum ve scaphoideum.Distal sırada içten dışa doğru;hamatum,capitatum,trapezoideum,trapezium.
-Metacarpal kemikler:El tarak kemikleri.
-Falankslar:El parmak kemikleri.
Alt taraf kemikleri nelerdir?

-Coxae:Kalça kemiği.İrregüler kemik şeklinde olup 3 ayrı bölümden oluşur bunlar;ilium ischii ve pubis.Bu üç kemiğin birleşim yerinde femurla eklem yapan acetabulum bulunur.İlium'da crista iliaca(basen ölçümü yapılan yer)ve SIAS(spina iliaca anterior superior)bulunur.Pubis çatı ya da edep kemiği olarak bilinirken İschii ise hamstring kaslarının origosu olan tuber ischiadicum oluşmuna sahiptir.
-Femur:Uyluk kemiği.Üst tarafında caput femoris kısmı kalça ile eklem yapar.Trochanter major ve minör yapılarında ise major,minöre göre daha dışta yer alır.Orta kısmında ise gluteus maximus kasının insertiosu olan tuberositas glutea ve x şeklinde uzanan ve femur arka yüzünde yer alan linea aspera bulunur.Alt kısmında ise lateral ve medial kondiller bulunur.
-Patella:Diz kapaği kemiği.En büyük sesamoid kemiktir.
-Tibia:Kaval kemiği.Üst kısmında kolayca palpe edebildiğimiz tuberositas tibia denen kabarıklık mevcuttur.Alt kısmında ise medial malleol vardır.
-Fibula:Kamış kemiği.Üst kısmında caput fibula,alt kısmında lateral malleol yer alır.
-Tarsal kemikler:Ayak bileği kemikleri.2 sıra halinde dizilmiş olup arka sırada;talus ve calcaneus ön sırada;navicula,cuneiform(3 adet)ve cuboid kemikler yer alır.(Ayak kemikleri lateral ve medial longitudinal arkı oluştururlar.Bu arkın bozulmasında ise pes planus,cavus gibi sık duyduğumuz anomaliler meydana gelir.)
-Metatarsal kemikler:Ayak tarak kemikleri.
-Falankslar:El parmak kemiklerinde olduğu gibi ayak parmak kemiklerinde de bulunurlar.

 Diğer bilgilerde görüşmek üzere...
 
Kaynak: Yıldırım Mehmet, İnsan Anatomisi, Baskı(İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2017) 7.


Etiket:Anatomi,kemikler,fizyoloji,lokomotor sistem.]]>